how people cleaned before shampoo and soap shampoo history evolution of hair care
पुढारी ऑनलाईन : आज आपण केस आणि शरीर स्वच्छ ठेवण्यासाठी विविध प्रकारचे शॅम्पू आणि साबण वापरतो. मात्र, हे उत्पादन अस्तित्वात येण्यापूर्वी लोक स्वतःची स्वच्छता कशी राखत होते, हा प्रश्न अनेकांना पडतो. शेकडो वर्षांपूर्वी लोक पूर्णपणे निसर्गाने दिलेल्या साधनांवर अवलंबून होते. चला, त्या काळातील केस आणि शरीर स्वच्छ करण्याच्या पद्धती जाणून घेऊया.
निसर्गच होता खरा क्लिनर
प्राचीन काळात लोक केस धुण्यासाठी कोणत्याही एका वस्तूवर अवलंबून नव्हते. इतिहासातील माहितीनुसार, ते नैसर्गिक तेल आणि विविध औषधी वनस्पतींचा वापर करत असत. त्यामुळे केस स्वच्छ राहण्यासोबतच चमकदार आणि निरोगीही राहत.
प्राचीन इजिप्तमधील लोक केस स्वच्छ ठेवण्यासाठी सुगंधी तेल आणि मेणाचा वापर करत असत. तर प्राचीन रोममध्ये लोक प्रथम शरीर आणि केसांना तेल लावत, त्यानंतर स्ट्रिजिल (Strigil) नावाच्या धातूच्या विशेष साधनाने त्वचा आणि केसांवरील घाण काढून टाकत.
साबणाआधीची अनोखी पद्धत
साबणाचा शोध लागण्यापूर्वी शरीर स्वच्छ करण्यासाठी राख आणि प्राण्यांच्या चरबीचे मिश्रण वापरले जात असे. तसेच पाणी, वाळू आणि माती यांच्या साहाय्याने त्वचेवरील घाण, घाम आणि अतिरिक्त तेल काढले जात असे. ही पद्धत आजच्या बॉडी स्क्रबसारखीच प्रभावी मानली जात होती.
औषधी वनस्पतींचाही वापर
जगभरातील विविध संस्कृतींमध्ये नैसर्गिक वनस्पतींचा वापर केला जात असे. काही वनस्पती पाण्याच्या संपर्कात आल्यावर नैसर्गिकरित्या फेस तयार करत असल्याने त्यांचा साबणाप्रमाणे उपयोग केला जाई. त्यामुळे केस आणि त्वचा स्वच्छ राहण्यास मदत होत असे.
ऑलिव्ह तेलानेही केली जात होती स्वच्छता
प्राचीन संस्कृतींमध्ये शुद्ध ऑलिव्ह तेलाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जात असे. लोक शरीरावर तेल लावून नंतर ते विशेष साधनाने किंवा कापडाने पुसून काढत. यामुळे शरीरावरील घाण दूर होत असे आणि त्वचेचा ओलावाही टिकून राहत असे.
पूर्वीच्या काळात स्वच्छता ही आजच्या प्रमाणे काही मिनिटांत होणारी प्रक्रिया नव्हती. ती निसर्गाशी जोडलेली, वेळखाऊ आणि नियमित दिनचर्येचा भाग होती. नैसर्गिक तेल, माती, राख आणि औषधी वनस्पतींच्या मदतीने लोक केस आणि शरीराची स्वच्छता राखत असत.
