दिगंबर दराडे
पुणे: पुणे विभाग पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुकीची मतमोजणी होत असताना विजयासाठी आवश्यक मतांच्या कोट्याकडे उमेदवारांचे लक्ष लागले आहे. पदवीधर मतदारसंघात १ लाख २१ हजार ७६२, तर शिक्षक मतदारसंघात २६ हजार ५९२ मतांचा कोटा आवश्यक ठरणार असल्याची आकडेवारी समोर आली आहे. मात्र, मतमोजणीदरम्यान वैध मतपत्रिकांची संख्या निश्चित झाल्यानंतरच अंतिम कोटा स्पष्ट होणार आहे.
पुणे विभागातील पाच जिल्ह्यांमध्ये पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांसाठी मतदान पार पडले. या निवडणुकीत उमेदवारांना मिळणारी पहिल्या पसंतीची मते निकालाच्या दृष्टीने महत्त्वाची ठरणार आहेत. निर्धारित कोटा पूर्ण करणाऱ्या उमेदवाराच्या विजयाचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो. त्यामुळे मतमोजणीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात कोणत्या उमेदवाराला किती मते मिळतात, याकडे राजकीय पक्ष आणि उमेदवारांचे लक्ष आहे.
पदवीधर मतदारसंघात उमेदवारांची संख्या अधिक असल्याने पहिल्या पसंतीच्या मतांचे विभाजन निकालावर परिणाम करू शकते. कोणत्याही उमेदवाराला आवश्यक कोटा पूर्ण करता आला नाही, तर लागू असलेल्या निवडणूक नियमांनुसार पुढील पसंतीच्या मतांच्या आधारे मतमोजणीची प्रक्रिया पुढे जाऊ शकते. त्यामुळे पहिल्या फेरीतील आघाडीवरूनच अंतिम निकालाचा निष्कर्ष काढता येणार नाही. शिक्षक मतदारसंघातही मतपत्रिकांची छाननी, वैध मतांची संख्या आणि उमेदवारांना मिळालेली पहिल्या पसंतीची मते या बाबी निर्णायक ठरणार आहेत. मतमोजणीच्या प्रत्येक टप्प्यावर मतांचे गणित बदलण्याची शक्यता असल्याने निकालाबाबतची उत्सुकता वाढली आहे.
वैध मतांवर कोट्याचे गणित
मतमोजणीपूर्वी चर्चेत असलेला कोटा आणि प्रत्यक्ष मतमोजणीनंतर निश्चित होणारा अंतिम कोटा यांत फरक असू शकतो. अवैध मतपत्रिका वगळल्यानंतर वैध मतांची संख्या स्पष्ट होईल. त्यानुसार निवडणूक नियमांनुसार आवश्यक कोटा निश्चित केला जाईल. त्यामुळे पदवीधर मतदारसंघातील १ लाख २१ हजार ७६२ आणि शिक्षक मतदारसंघातील २६ हजार ५९२ या आकड्यांची अधिकृत पडताळणी महत्त्वाची आहे. अंतिम निकालासाठी वैध मतांची मोजणी आणि पसंतीक्रमानुसार होणारी प्रक्रिया निर्णायक ठरणार आहे
पहिल्या पसंतीच्या मतांवर भर
या निवडणुकीत मतमोजणीदरम्यान पहिल्या पसंतीच्या मतांची मोजणी महत्त्वाची ठरणार आहे. उमेदवाराला आवश्यक कोटा पूर्ण करता आला, तर निकालाचा मार्ग मोकळा होईल. मात्र, कोणत्याही उमेदवाराला पहिल्या पसंतीच्या मतांमध्ये निर्धारित कोटा मिळाला नाही, तर निवडणूक नियमांनुसार पुढील पसंतीच्या मतांच्या आधारे मतमोजणीची प्रक्रिया पुढे जाऊ शकते. त्यामुळे केवळ सुरुवातीच्या फेरीतील आघाडीवरून विजयाचे चित्र स्पष्ट होणार नाही.
पदवीधर मतदारसंघात प्रत्येक उमेदवाराला मिळणारी पहिल्या पसंतीची मते, मतपत्रिकांची वैधता आणि मतमोजणीच्या पुढील फेऱ्यांमध्ये होणारी मतांची विभागणी या बाबी निकालासाठी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत. शिक्षक मतदारसंघातही उमेदवारांना मिळालेल्या मतांचा कोटा आणि मतपत्रिकांची छाननी यावर निकालाचे गणित अवलंबून असेल.
वैध मतपत्रिकांनंतरच अंतिम चित्र
मतमोजणी सुरू झाल्यानंतर अवैध मतपत्रिका बाजूला काढल्या जातील. त्यानंतर वैध मतपत्रिकांच्या आधारे अंतिम कोटा निश्चित केला जाईल. त्यामुळे सध्या चर्चेत असलेली कोट्याची आकडेवारी आणि प्रत्यक्ष मतमोजणीनंतर निश्चित होणारा कोटा यामध्ये बदल होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
पदवीधर मतदारसंघासाठी १ लाख २१ हजार ७६२ आणि शिक्षक मतदारसंघासाठी २६ हजार ५९२ मतांचा अपेक्षित कोटा गाठण्यासाठी उमेदवारांना किती पहिल्या पसंतीची मते मिळतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. मतमोजणीच्या प्रत्येक टप्प्यावर बदलणारे आकडे आणि पसंतीक्रमानुसार होणारी मतांची मोजणी यामुळे निकालाची उत्सुकता वाढली आहे. अंतिम निकाल जाहीर झाल्यानंतरच दोन्ही मतदारसंघांतील विजयाचे नेमके गणित स्पष्ट होणार आहे.