

MS Dhoni Retirement MS Dhoni IPL Earnings
मुंबई : भारतीय क्रिकेट संघाचा माजी कर्णधार महेंद्रसिंग धोनीच्या इंडियन प्रीमियर लीग (आयपीएल) मधील एका अविस्मरणीय आणि देदीप्यमान प्रवासाचा अखेर शेवट झाला आहे. मंगळवार, १७ नोव्हेंबर रोजी धोनीने आयपीएलमधून निवृत्ती जाहीर केली असून, २००८ मधील स्पर्धेच्या पहिल्या हंगामापासून सुरू झालेल्या एका सुवर्णपर्वावर पडदा पडला आहे.
मात्र, ४५ वर्षीय धोनीने चेन्नई सुपर किंग्सची साथ सोडलेली नाही. पाच वेळा अजिंक्यपद पटकावणाऱ्या या संघाने धोनी २०२७ च्या हंगामापासून संघाचा 'मेंटॉर' (मार्गदर्शक) म्हणून नवी जबाबदारी स्वीकारणार असल्याची अधिकृत पुष्टी केली आहे. पोटरीच्या दुखापतीमुळे २०२६ चा संपूर्ण हंगाम मुकलेला धोनी चेन्नईला पाच वेळा आयपीएलचे विजेतेपद मिळवून देत एक अतुलनीय वारसा मागे सोडून जात आहे.
मैदानावरील भव्यदिव्य कामगिरीसोबतच धोनीचा हा आयपीएल प्रवास आर्थिकदृष्ट्याही तितकाच यशस्वी ठरला आहे. २००८ मधील ६ कोटी रुपयांच्या पहिल्या करारापासून ते १९ हंगामांतील एकत्रित जवळपास २०० कोटी रुपयांच्या करारांपर्यंत, धोनी या स्पर्धेतील सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या खेळाडूंपैकी एक राहिला आहे.
लिलाव आणि खेळाडू कायम ठेवण्याच्या (रिटेन्शन) प्रसिद्ध झालेल्या आकडेवारीनुसार, २००८ ते २०२६ या कालावधीत धोनीच्या आयपीएल करारांचे एकूण मूल्य अंदाजे १९६.८४ कोटी रुपये (जवळपास १.९७ अब्ज रुपये) इतके राहिले आहे. २००८ च्या पहिल्याच आयपीएल लिलावात चेन्नई सुपर किंग्सने ६ कोटी रुपये मोजून त्याला संघात घेतले होते आणि तो त्या लिलावातील सर्वात महागडा खेळाडू ठरला होता. धोनीने सीएसकेचे रूपांतर आयपीएल इतिहासातील सर्वात यशस्वी संघात करून व्यवस्थापनाचा हा निर्णय सार्थ ठरवला. त्यानंतर त्याच्या वार्षिक मानधनात टप्प्याटप्प्याने वाढ होत गेली आणि २०१८ ते २०२१ दरम्यान हे मानधन तब्बल १५ कोटी रुपयांवर पोहोचले.
आयपीएल २०२५ च्या हंगामापूर्वी धोनीच्या मानधनात मोठा बदल पाहायला मिळाला. मागील तीन हंगामांत वार्षिक १२ कोटी रुपये घेणाऱ्या धोनीला चेन्नईने २०२५ साठी ४ कोटी रुपयांना संघात कायम ठेवले. किमान पाच वर्षे राष्ट्रीय संघाचे प्रतिनिधित्व न केलेल्या भारतीय खेळाडूंना 'अनकॅप्ड' (नवोदित) खेळाडू म्हणून गणण्याच्या आयपीएलच्या नियमामुळे ही कपात झाली होती. ऑगस्ट २०२० मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्त झालेला धोनी या नियमात बसला. मानधनात मोठी घट होऊनही त्याची लोकप्रियता तसूभरही कमी झाली नाही आणि आपल्या लाडक्या 'थाला'ला खेळताना पाहण्यासाठी सीएसकेचे चाहते मोठ्या संख्येने स्टेडियमवर गर्दी करत राहिले.
धोनीची संपूर्ण आयपीएल कारकीर्द केवळ चेन्नईपुरती मर्यादित नव्हती. सीएसकेवर दोन वर्षांची बंदी असताना त्याने २०१६ आणि २०१७ मध्ये 'रायझिंग पुणे सुपरजायंट' संघाचे प्रतिनिधित्व केले होते. त्यानंतर २०१८ मध्ये चेन्नईच्या संघात पुनरागमन करताच त्याने संघाला पुन्हा एकदा आयपीएलचे विजेतेपद मिळवून दिले. त्याच्या नेतृत्वाखाली सीएसकेने २०१०, २०११, २०१८, २०२१ आणि २०२३ मध्ये आयपीएलच्या करंडकावर आपले नाव कोरले.
धोनीच्या १९६.८४ कोटी रुपयांच्या या अंदाजित आयपीएल करारांमध्ये जाहिराती, प्रायोजकत्व करार, व्यावसायिक गुंतवणूक किंवा इतर व्यावसायिक उत्पन्नाचा समावेश नाही. या एकूण रकमेत १९ हंगामांच्या करारांचा समावेश असला तरी, २०२६ च्या संपूर्ण मोसमात न खेळल्यामुळे धोनी प्रत्यक्ष १८ हंगामांत मैदानावर उतरला आहे. आता त्याचा खेळाडू म्हणून प्रवास थांबला असला, तरी चेन्नई सुपर किंग्सशी असलेले त्याचे नाते कायम राहणार आहे. सीएसकेला आयपीएलमधील एक बलाढ्य शक्ती बनवणारा हा महानायक आता सीमारेषेबाहेरून संघाच्या भावी पिढीला मार्गदर्शन करताना दिसेल.