माथेरान :मिलिंद कदम
माथेरानमधील घोड्यांच्या वाढत्या संख्येवर नियंत्रण आणण्यासाठी सुनील शिंदे यांनी हरित लवादाकडे तक्रार दाखल केली होती. त्याची सुनावणी 30 जानेवारीला पार पडली. यावेळी घोडे संघटनेच्या वकिलांनी आक्षेप सादर केल्याने हरित लवादाने सुनावणीसाठी दोन आठवड्यांचा अवधी दिला आहे.
पुणे येथील राष्ट्रीय हरित न्यायाधिकरणाच्या पश्चिम विभागीय खंडपीठाने अधिसूचित पर्यावरण-संवेदनशील क्षेत्र आणि वाहनमुक्त थंड हवेचे ठिकाण असलेल्या माथेरानमधील गंभीर पर्यावरणीय समस्यांची दखल घेतली. खंडपीठाने सुनील रामचंद्र शिंदे आणि अन्य एका अर्जदाराने महाराष्ट्र राज्य आणि इतर प्राधिकरणांविरुद्ध दाखल केलेल्या मूळ अर्जावर विचार केला.
न्यायाधिकरणाने नमूद केले की, सुनावणीच्या दिवशी एक संयुक्त समितीचा अहवाल रेकॉर्डवर ठेवण्यात आला होता. त्याच्या प्रती प्रतिवाद्यांना देण्यात आल्या होत्या. घोडे मालकांच्या संघटनांच्या वतीने हजर असलेल्या वकिलांनी उत्तर देण्यासाठी वेळ मागितला, कारण अहवाल त्यांना केवळ एक दिवस आधीच मिळाल्याचे त्यांनी सांगितले. खंडपीठाने आक्षेप दाखल करण्यासाठी दोन आठवड्यांची मुदतदिली.
माथेरान हिल स्टेशन नगर परिषदेच्या प्रतिनिधींच्या अनुपस्थितीबद्दलही न्यायाधिकरणाने चिंता व्यक्त केली. योग्य नोटीस बजावूनही, त्यांच्यावतीने कोणीही यावेळी हजर राहिले नाही.
खंडपीठाने नगर परिषदेला एक आवश्यक पक्ष मानले आणि निबंधकांना मुख्य अधिकाऱ्यांना पत्र लिहिण्याचे निर्देश दिले. आदेशात हे स्पष्ट करण्यात आले की, पुढील तारखेला हजर न राहिल्यास संबंधित अधिकाऱ्याला वैयक्तिकरित्या हजर राहण्याचे निर्देश दिले जाऊ शकतात. महाराष्ट्र राज्य आणि पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने सांगितले की ते केवळ औपचारिक पक्ष आहेत. दोघांनीही सांगितले की त्यांच्याविरुद्ध कोणताही विशिष्ट दिलासा मागितलेला नाही. नोडल एजन्सी म्हणून काम करणाऱ्या महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने संयुक्त समितीच्या अहवालावर अवलंबून राहण्याचा निर्णय घेतला. अहवालाचे अवलोकन केल्यानंतर, न्यायाधिकरणाने आपले निष्कर्ष नोंदवले.
पर्यावरण विभागाच्या अहवालात घोड्याची लीड व दगड मातीच्या रस्त्यावरून उडणाऱ्या धुळीमुळे प्रदूषण मोठ्या प्रमाणात होत असल्याची बाब निदर्शनास आणून दिली. यावर प्रशासनाने कोणतीही ठोस भूमिका घेतली नसल्याने आम्हाला कोर्टत जावे लागले आहे.
सुनील शिंदे, याचिकाकर्ते
समितीच्या अहवालात म्हटले आहे की, न्यायालयीन दाखले आणि पर्यावरण विज्ञानाच्या आधारावर हा अहवाल या निष्कर्षावर पोहोचतो की, माथेरान पर्यावरण-संवेदनशील क्षेत्रामध्ये घोड्यांची सध्याच्या प्रमाणातील आणि स्वरूपातील हालचाल पर्यावरणाच्या दृष्टीने शाश्वत नाही. माथेरानच्या हवेची गुणवत्ता, पिण्याच्या पाण्याचे स्रोत, मातीचे आरोग्य आणि पर्यावरणीय अखंडतेच्या संरक्षणासाठी मूळ स्रोतावरच हस्तक्षेप करणे आवश्यक आहे.
