Pune Metro Expansion Announced in Maharashtra Budget 2026: महाराष्ट्राच्या अर्थसंकल्पात यंदा पुणे शहराच्या पायाभूत सुविधांना मोठे महत्त्व देण्यात आले आहे. शहरातील वाढती वाहतूक कोंडी, वाढणारी लोकसंख्या आणि औद्योगिक विस्तार लक्षात घेता मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी पुण्यासाठी अनेक महत्त्वाचे प्रकल्प जाहीर केले. विशेषतः मेट्रो, रस्ते, रेल्वे, विमानतळ आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील गुंतवणुकीमुळे पुण्याच्या विकासाला नवे बळ मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
शहरातील सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था मजबूत करण्यासाठी Pune Metro प्रकल्पाच्या दुसऱ्या टप्प्याला गती देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. खडकवासला ते स्वारगेट आणि हडपसर ते खराडी या मार्गांचा विस्तार करण्यात येणार असून, त्यासोबतच हडपसर ते लोणी काळभोर आणि हडपसर बस डेपो ते सासवड रोड या नवीन मेट्रो मार्गांनाही मंजुरी देण्यात आली आहे.
याशिवाय रामवाडी ते वाघोली या सुमारे ११ किलोमीटरच्या नवीन मेट्रो मार्गालाही हिरवा कंदील देण्यात आला आहे. नगर रोड परिसरातील वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी हा प्रकल्प महत्त्वाचा मानला जात आहे.
पुढील टप्प्यात शहरातील प्रमुख भागांना जोडण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर भुयारी मार्गांचा विचार केला जात आहे. येरवडा ते कात्रज आणि हिंजवडी ते सिंहगड रोड या सुमारे ५४ किलोमीटरच्या दुहेरी भुयारी मेट्रो मार्गाचा सविस्तर प्रकल्प अहवाल (DPR) तयार करण्याचे काम सुरू करण्यात आले आहे. हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यास शहराच्या एका टोकापासून दुसऱ्या टोकापर्यंतचा प्रवास अधिक वेगवान होणार आहे.
पुणे आणि लोणावळा दरम्यान वाढत्या प्रवास लक्षात घेऊन रेल्वे मार्गाचा विस्तार करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या मार्गावर तिसरी आणि चौथी रेल्वे लाईन टाकण्यासाठी सुमारे ५१०० कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. याचा फायदा पिंपरी-चिंचवड, आकुर्डी आणि तळेगाव परिसरातील प्रवाशांना होणार आहे.
रस्ते विकासाच्या दृष्टीनेही काही मोठे प्रकल्प जाहीर करण्यात आले. पुणे ते शिरूर दरम्यान ५३ किलोमीटरचा मार्ग सुमारे ७,५१४ कोटी रुपयांच्या खर्चातून उभारला जाणार आहे. तसेच तळेगाव-चाकण मार्ग आणि चाकण-शिक्रापूर मार्गाचे सहापदरीकरण करण्यात येणार आहे. या प्रकल्पांमुळे औद्योगिक पट्ट्यातील वाहतूक अधिक वेगवान होईल.
याशिवाय शिरूर ते छत्रपती संभाजीनगर दरम्यान १९२ किलोमीटरचा ग्रीनफिल्ड महामार्ग उभारण्याची योजना असून त्यासाठी जवळपास १४,८८६ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.
पुणे जिल्ह्यातील विमान वाहतुकीची वाढती गरज लक्षात घेता Purandar International Airport प्रकल्पाला गती देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या विमानतळासाठी विशेष उद्देश वाहन (SPV) स्थापन करण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. यामुळे विमानतळाच्या उभारणीची प्रक्रिया अधिक वेगाने पुढे जाईल अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
पुणे जिल्ह्यातील काही भागांमध्ये पाण्याची टंचाई लक्षात घेता सिंचन प्रकल्पांवरही भर देण्यात आला आहे. बारामती आणि पुरंदर तालुक्यातील अवर्षणप्रवण भागांसाठी निरा–कर्हा नदीजोड प्रकल्प राबविण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. या प्रकल्पामुळे शेती आणि पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न मोठ्या प्रमाणात सुटण्याची शक्यता आहे.
पुण्याच्या सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारशाचे जतन करण्यासाठीही अर्थसंकल्पात तरतूद करण्यात आली आहे. आंबेगाव परिसरातील शिवसृष्टी प्रकल्पाच्या विकासासाठी निधी उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे. तसेच संत तुकाराम यांच्या देहू येथील जन्मस्थान आणि त्यांच्या जीर्ण घराच्या संवर्धनासाठी स्वतंत्र विकास आराखडा तयार करण्यात येणार आहे.
पुणे आणि मुंबईला जागतिक स्तरावरील तंत्रज्ञान केंद्र म्हणून विकसित करण्यासाठी मोठ्या गुंतवणुकीची घोषणा करण्यात आली आहे. सुमारे ५० अब्ज डॉलर्सच्या गुंतवणुकीतून मीडिया-टेक आणि AVGC (ॲनिमेशन, व्हिज्युअल इफेक्ट्स, गेमिंग आणि कॉमिक्स) क्षेत्रासाठी मोठे केंद्र उभारले जाणार आहे. या प्रकल्पामुळे अंदाजे ३० लाखांहून अधिक रोजगाराच्या संधी निर्माण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.
याशिवाय राज्यात सुमारे ४०० जागतिक क्षमता केंद्रे (GCC) आणि नवउपक्रम शहरांची उभारणी करण्याचाही सरकारचा मानस आहे. या उपक्रमांमुळे पुणे हे भविष्यातील तंत्रज्ञान आणि नवकल्पनांचे महत्त्वाचे केंद्र म्हणून विकसित होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
एकूणच यंदाच्या अर्थसंकल्पात पुण्याच्या वाहतूक व्यवस्था, उद्योग, तंत्रज्ञान, पर्यटन आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासावर मोठा भर देण्यात आला असून शहराच्या दीर्घकालीन विकासाला चालना देण्याचा सरकारचा प्रयत्न दिसून येत आहे.
