पुणे: “पवार कुटुंबीयातील सर्व लाडक्या काकींचा दादा म्हणून अजितदादा यांची एक आगळीवेगळी ओळख आमच्या घरामध्ये होती. शिस्त, स्वच्छता आणि वक्तशीरपणाचा मिलाफ म्हणजे आमचा दादा...” ही त्यांच्या आईची पोस्ट सर्वांच्या डोळ्यांत पाणी आणत आहे. उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या कुटुंबावर दुःखाचा मोठा आघात झाल्याने महाराष्ट्राच्या राजकीय आणि सामाजिक क्षेत्रात हळहळ व्यक्त केली जात आहे. कुटुंबातील एका जवळच्या व्यक्तीच्या निधनामुळे पवार कुटुंबीयांवर शोककळा पसरली असून, या दुःखद घटनेने अनेकांना अंतर्मुख केले आहे.
पवार कुटुंबीय हे महाराष्ट्राच्या सार्वजनिक जीवनात अनेक दशकांपासून महत्त्वाची भूमिका बजावत आले आहे. समाजकारण, राजकारण आणि लोकसेवा या क्षेत्रांमध्ये या कुटुंबाचा ठसा स्पष्टपणे दिसून येतो. अशा पार्श्वभूमीवर वैयक्तिक आयुष्यातील ही हानी कुटुंबासाठी अवर्णनीय असल्याची भावना व्यक्त होत आहे. दुःखाच्या या क्षणी शब्द अपुरे पडतात, असे अनेकांनी नमूद केले. या दुःखद घटनेनंतर राज्यातील विविध राजकीय पक्षांचे नेते, पदाधिकारी, कार्यकर्ते तसेच प्रशासकीय अधिकारी यांनी अजित पवार आणि त्यांच्या कुटुंबीयांप्रति सहवेदना व्यक्त केल्या आहेत. राजकीय मतभेद बाजूला ठेवून अनेकांनी पवार कुटुंबीयांच्या दुःखात सहभागी होत धीर दिला आहे. समाजमाध्यमांवरही शोकसंदेशांचा ओघ सुरू असून, अनेक नागरिकांनी दिवंगत आत्म्यास श्रद्धांजली अर्पण केली आहे.
सार्वजनिक जीवनात कठोर निर्णय, जबाबदाऱ्या आणि सातत्यपूर्ण कामकाजासाठी ओळखले जाणारे अजित पवार वैयक्तिक आयुष्यात कुटुंबाशी घट्ट नाते ठेवणारे असल्याचे अनेक प्रसंगी दिसून आले आहे. त्यामुळे या दुःखद घटनेचा परिणाम कुटुंबासह त्यांच्या निकटवर्तीयांवरही झाला आहे. अशा प्रसंगी मानवी नात्यांचे महत्त्व अधिक प्रकर्षाने समोर येते. दुःखाच्या या कठीण काळात पवार कुटुंबीयांना मानसिक बळ मिळावे तसेच या आघातातून सावरण्याची ताकद लाभावी, अशी प्रार्थना व्यक्त केली जात आहे. जीवनाच्या प्रवासात यश, संघर्ष आणि जबाबदाऱ्यांबरोबरच अशा दुःखद क्षणांनाही सामोरे जावे लागते, याची जाणीव या घटनेने पुन्हा करून दिली आहे. दिवंगत आत्म्यास सद्गती लाभो आणि पवार कुटुंबीयांना हे दुःख सहन करण्याचे बळ मिळो, हीच सर्वत्र व्यक्त होत असलेली भावना आहे.
महाराष्ट्राच्या राजकारणात शरद पवार आणि अजित पवार हे नाव केवळ काका-पुतण्याच्या नात्यापुरते मर्यादित राहिलेले नाही. या नात्यामागे संस्कार, मार्गदर्शन, मतभेद आणि तरीही टिकून राहिलेली आपुलकी अशा अनेक आठवणी दडलेल्या आहेत. सार्वजनिक आयुष्यातील चढ-उतारांच्या पलीकडे जाऊन पाहिले, तर हे नातं एका राजकीय परंपरेची आठवण करून देतं.
अजित पवारांच्या जडणघडणीत शरद पवारांची भूमिका निर्णायक ठरली. ग््राामीण भागातले जीवन, शेती, कष्ट आणि शिस्त या सगळ्यांची ओळख अजित पवारांना लहानपणापासूनच झाली. शरद पवार यांनी राजकारणाकडे पाहण्याची दृष्टी, लोकांशी संवाद साधण्याची पद्धत आणि निर्णयक्षमतेचं महत्त्व वेळोवेळी अधोरेखित केलं. “राजकारण हे केवळ पदासाठी नसतं, तर जबाबदारीसाठी असतं,” हा विचार अजित पवारांच्या कार्यशैलीत वारंवार दिसतो.
अजित पवारांनीही शरद पवारांच्या छायेत राहून स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. प्रशासकीय कामकाजातील शिस्त, वेळेचं काटेकोर पालन आणि थेट निर्णय घेण्याची शैली यामुळे ते वेगळे ठरले. या प्रवासात मतभेदही झाले, अंतरही निर्माण झालं. मात्र, या सगळ्याच्या पलीकडे एक गोष्ट कायम राहिली, ती म्हणजे एकमेकांप्रति असलेला आदर. शरद पवारांच्या आठवणींत अजित पवार हे केवळ राजकीय वारसदार म्हणून नाही, तर कष्टाळू आणि जबाबदारीची जाणीव असलेला कार्यकर्ता म्हणून दिसतात, तर अजित पवारांच्या आठवणींत शरद पवार हे मार्गदर्शक, शिस्त शिकवणारे आणि वेळप्रसंगी कठोर निर्णय घेणारे नेते म्हणून उभे राहतात.
राजकारणाच्या धावपळीत अनेक नाती बदलतात, तुटतात; पण शरद पवार आणि अजित पवार यांचं नातं आठवणींच्या धाग्यांनी अजूनही जोडलेलं आहे. म्हणूनच हे नातं केवळ राजकीय समीकरण न राहता, महाराष्ट्राच्या राजकारणातील एक जिवंत आठवण ठरते.
शिवाजी काळे, रेक्टर, बारामती होस्टेल
अजितदादांनीच माझ्या कर्तृत्वावर विश्वास दाखवत मला आमदार केले आणि नंतर पक्षाची अध्यक्षही केले, असे राष्ट्रवादी काँग््रेासच्या नेत्या माजी खासदार वंदना चव्हाण यांनी दै. ‘पुढारी’शी बोलताना सांगितले.
सरळमार्गी असल्याने या जबाबदाऱ्या व राजकारण मला पेलवेल का, असे मोठ्या साहेबांना वाटत होते. परंतु, अजितदादांनी हट्टाने माझ्यावर या जबाबदाऱ्या सोपविल्या. त्यामुळे मी येथवर पोहोचू शकले, अशी भावना वंदना चव्हाण यांनी व्यक्त केल्या.
स्वच्छता, वेळेचे भान, शिस्त अन् कार्यतत्परता हे गुण लहानपणापासूनच! शेतामध्ये माझे आयुष्य गेले. शेतीची कामे, घराची जबाबदारी आणि मुलांचे संगोपन - या सगळ्यांचा समतोल आयुष्यभर साधला. याचा प्रभाव अजित पवार यांच्या जीवनावर पडलेला आहे. त्यांना लहानपणापासूनच स्वच्छतेची आवड होती. लहान वयापासून स्वच्छता, वेळेचे भान आणि कामात शिस्त ही त्यांची ओळख. जे काम हाती घेतले, ते पूर्ण केल्याशिवाय थांबायचे नाही, ही वृत्ती तेव्हाच तयार झाली होती. या सवयी पुढील आयुष्यात त्यांच्या सार्वजनिक कामकाजातही दिसून आल्या. शरद पवार यांनी अजित पवारांना राजकारणात उभे केले आणि योग्य मार्गदर्शन दिले. नेतृत्व हे केवळ राजकीय प्रशिक्षणातून नाही, तर घरातील संस्कार, कष्ट आणि मूल्यांमधून घडते, याचे प्रत्यक्ष रूप म्हणजे अजित पवार आहेत.
आशाताई पवार, आई (अजित पवार)
आमचा दादा लोकाना जरी रागीट वाटत असला तरी मनाने खूप हळवा आणि प्रेमळ होता. हॉस्पिटलची पायरी चढायला देखील खूप घाबरत होता. हळव्या मनाच्या दादांविषयी कोणत्या शब्दात दुःख व्यक्त करावे, हे समजत नाही. आम्ही सर्व भावंडे अनेक गोष्टी दादांकडून शिकलो. आज आमचे सगळे उद्ध्वस्त झाले, अशा भावना खासदार सुप्रिया सुळे यांनी व्यक्त केल्या.
सुप्रिया सुळे, खासदार (बहीण)
आपल्या निवडीविषयीच्या आठवणी सांगताना त्या म्हणाल्या की, पर्वती विधानसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढविण्यासाठी फाईल तयार करण्याचा निरोप मला दिला. त्यासाठीही मी फारशी उत्सुक नव्हते. परंतु, तत्पूर्वीच दादांचा फोन आला व त्यांनी एमएलसीसाठी अर्ज भरायला सांगितले. त्यामुळे ध्यानीमनी नसतानाही मला आमदारकी मिळाली. त्यानंतर पक्षाच्या अध्यक्षाच्या वेळीही असेच झाले. अत्यंत आग््राहाने त्यांनी मला अध्यक्षपद स्वीकारायला लावले व नंतरही प्रत्येक अडचणीच्या वेळी भावाप्रमाणे ते ठामपणे पाठीशी उभे राहिले, असेही चव्हाण यांनी सांगितले.
त्यांच्या जाण्याने पोरके झाल्याची भावना निर्माण झाली आहे. राज्याच्या भल्यासाठी झोकून देऊन काम करणारा हा नेता इतक्या लवकर अशा पद्धतीने आपल्याला सोडून जाईल, असे कधीच वाटले नव्हते. त्यांच्या जाण्याने फार मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. शहराचे काही प्रश्न आले तर हट्टाने काम करून घेण्याचा आपला हक्काचा माणूस गेल्याची भावना चव्हाण यांनी व्यक्त केली.
