Pakistan minister visit to India
नवी दिल्ली: 'ऑपरेशन सिंदूर'नंतर भारत आणि पाकिस्तानमधील संबंध पूर्वीपेक्षाही अधिक तणावपूर्ण झाले होते. मात्र, आता त्यात काही प्रमाणात सुधारणा होण्याची चिन्हे दिसत आहेत. शनिवारी पाकिस्तानने जाहीर केले की, २० ते २२ नोव्हेंबर दरम्यान नवी दिल्लीत आयोजित होणाऱ्या पहिल्या 'शांघाय सहकार्य संघटनेच्या (SCO) सभ्यताविषयक संवादात' पाकिस्तान सहभागी होणार आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी २०२५ मध्ये तियानजिन येथे झालेल्या SCO शिखर परिषदेत या संवादाचा प्रस्ताव मांडला होता.
यापूर्वी, मे २०२३ मध्ये पाकिस्तानचे तत्कालीन परराष्ट्र मंत्री बिलावल भुट्टो झरदारी यांनी SCO परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीला उपस्थित राहण्यासाठी गोव्याला भेट दिली होती. गेल्या वर्षी पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर, दोन्ही देशांमधील ही पहिलीच मंत्रिस्तरावरील भेट ठरणार आहे. पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की, हवामान बदल आणि पर्यावरण समन्वय मंत्री मुसादिक मसूद मलिक या संवादात पाकिस्तानी शिष्टमंडळाचे नेतृत्व करतील.
भारताने सुरुवातीला या कार्यक्रमासाठी सांस्कृतिक मंत्री औरंगजेब खिची यांना निमंत्रित केले होते; मात्र आता या शिष्टमंडळाचे नेतृत्व हवामान बदल आणि पर्यावरण समन्वय मंत्री मुसादिक मसूद मलिक करतील. त्यांना पाकिस्तान सरकारमधील अधिक अनुभवी मंत्री मानले जाते.
आपल्या घोषणेत पाकिस्तानने म्हटले आहे की, "हा कार्यक्रम SCO सदस्य देशांच्या प्रतिनिधींना एकत्र आणेल, जिथे ते सभ्यताविषयक संवाद आणि सांस्कृतिक सामंजस्याशी संबंधित मुद्द्यांवर आपापले विचार मांडू शकतील." पाकिस्तानने पुढे असेही नमूद केले की, इस्लामाबाद परस्पर आदराच्या भावनेतून विविध सभ्यतांमधील संवादाला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि SCO चौकटीत लोकांमधील परस्पर संबंध अधिक दृढ करण्यासाठी कटिबद्ध आहे.
२०२३ मध्ये बिलावल भुट्टो यांच्या भेटीनंतर, भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनीही पुढील वर्षी SCO परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीसाठी पाकिस्तानला भेट दिली होती. या दोन्ही प्रसंगी, दोन्ही देशांच्या मंत्र्यांमध्ये कोणतीही द्विपक्षीय बैठक झाली नव्हती.
हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की, गेल्या दशकाहून अधिक काळापासून भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात कोणताही ठोस द्विपक्षीय संवाद झालेला नाही. तरीही, हे दोन देश या युरेशियन गटाच्या चौकटीत एकमेकांच्या संपर्कात राहिले आहेत. २०१७ मध्ये हे दोन्ही देश या गटाचे पूर्ण सदस्य बनले.