Premanand Maharaj
वृंदावन: हिंदू परंपरेत भक्तीला कधीही जात, कूळ किंवा जन्माच्या सीमांमध्ये बांधले गेले नाही. तरीही समाजात आजही अशा धारणा अस्तित्वात आहेत, ज्या माणसाची ओळख त्याच्या कुळावरून आणि जातीवरून ठरवू लागतात. मात्र, भक्तीचा मार्ग हे सर्व भेदभाव मोडून केवळ समर्पण, आचरण आणि भाव याला महत्त्व देतो. याच कारणामुळे, जेव्हा एखादी व्यक्ती स्वतःला पूर्णपणे ईश्वराला समर्पित करते, तेव्हा तिची ओळख कोणत्याही कुळाने किंवा जातीने होत नाही, तर ती व्यक्ती केवळ देवाचा भक्त म्हणून असते.
याच संदर्भातील एक समस्या घेऊन एक भक्त वृंदावन येथील प्रसिद्ध संत प्रेमानंद महाराज यांच्याकडे पोहोचला. त्या भक्ताने महाराजांना म्हटले की, "मी अतिशय तुच्छ आणि खालच्या कुळात जन्मलो आहे."
प्रेमानंद महाराजांनी त्या भक्ताला मध्येच थांबवत म्हटले, "कुळाचा हा भ्रम आधी मनातून काढून टाक. आजनंतर हे शब्द पुन्हा कधीही बोलू नकोस, कारण आमच्याकडे या शब्दाला कोणतीही मान्यता नाही. जेव्हा आपण स्वतःला देवाला समर्पित केले आहे, तेव्हा आपली ओळख आता कोणत्याही सांसारिक कुळाशी किंवा गोत्राशी नसून भगवंतासोबत असते. मग आपल्या कुळाचे स्मरण कशाला करायचे? जरी कोणी चांडाळ कुळात जन्मला असेल, पण जर तो खऱ्या भावाने भजन करतो आणि शुद्ध आचरण ठेवतो, तर त्याच्या नावाच्या उच्चाराने देखील आम्ही त्याचे चरणामृत मस्तकी लावू."
प्रेमानंद महाराज पुढे म्हणतात की, "आमच्यासाठी तोच श्रेष्ठ आहे जो भक्तीच्या मार्गावर आहे. भक्तीच सर्वोपरी आहे आणि जो भक्ती करतो, तोच सर्वश्रेष्ठ असतो. यात कूळ, जात किंवा उच्च-नीचतेला कोणतेही स्थान नाही. आजपासून तू टिळक धारण केले आहेस, तर असे समज की आता तू 'अच्युत गोत्री' आहेस, तू केवळ आणि केवळ हरीचा आहेस."
