Obesity Drugs Research : जगभरात वाढत्या वयाबरोबर वाढता लठ्ठपणा ही एक मोठी समस्या बनली आहे. त्यामुळे मागील काही वर्षांमध्ये लठ्ठपणा कमी करणार्या औषधांची प्रचंड क्रेझ पाहायला मिळत आहे. मात्र आता नवीन संशोधन या औषधांच्या मर्यादा समोर आल्या आहेत. ही औषधे तुमच्या शरीरावरील चरबी नक्कीच कमी करू शकतात, परंतु मानसिक आरोग्य, कार्यक्षमता किंवा एकूणच जीवनशैलीत गुणात्मक सुधारणा घडवून आणण्यात ती अपयशी ठरत असल्याचे नवीन संशोधना निदर्शनास आले आहे. जाणून घेवूया नवीन संशोधनाविषयी...
लठ्ठपणावरील औषधांचा शरीरावर नेमका कोणता परिणाम होतो याबाबत संशोधन झाले. वैद्यकीय क्षेत्रातील प्रतिष्ठिचे मानले जाणार्या 'द बीएमजे' मध्ये हे संशोधन प्रकाशित झाले आहे. या संशोधनात सुमारे १,००,००० सहभागी आणि १९ वेगवेगळ्या औषधांचा समावेश असलेल्या २६२ क्लिनिकल चाचण्यांचे विश्लेषण करण्यात आले.
संशोधनात सहभागी झालेल्यांना त्यांच्या आरोग्याविषयी आणि राहणीमानाबद्दल एक प्रश्नावली देण्यात आली. यावरुन संशोधकांनी जेव्हा 'केवळ जीवनशैली बदलणे' आणि 'वजन कमी करणारी औषधे घेणे' या दोन्ही गोष्टींची तुलना केली.
संशोधन एक महत्त्वाची गोष्ट आढळली की, लठ्ठपणावरची औषधे घेवून वजन कमी झाले मात्र आरोग्याच्या दृष्टीने कोणताही लक्षणीय फरक पडला नाही. क्लिनिकल चाचण्यांमध्ये अभ्यासलेल्या सर्व उपचारांपैकी टिर्झेपेटाइड, मौंजारो आणि झेपबाउंडमधील सक्रिय घटक आणि कॅग्रीसेमा सध्या वैद्यकीय वापरासाठी मंजूर नाही यांनी जास्त वजन असलेल्या प्रौढांसाठीच्या औषधांमध्ये शरीराच्या वजनात सर्वाधिक घट घडवून आणली.ओझेम्पिक आणि वेगोवीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या त्वचेखालील सेमाग्लुटाइडमुळे हृदय व रक्तवाहिन्यांसंबंधी त्रासात घट होते, याचे सध्या सर्वात मजबूत पुरावे आहेत, असे या अभ्यासात आढळले.
'टिर्झेपेटाइड' आणि 'सेमाग्लुटाइड' या दोन्ही औषधांमुळे शरीरातील 'लीन मास' (म्हणजे चरबी वगळता स्नायू आणि हाडांचे वजन) आरोग्यासाठी घातक ठरेल इतके कमी होते. शरीरातील स्नायू कमी झाल्यामुळे व्यक्ती अचानक पडणे, हाडे मोडणे आणि अकाली मृत्यू येण्याचा धोका मोठ्या प्रमाणावर वाढतो, असे नवीन संशोधना नमूद करण्यात आले आहे.
औषधांचे परिणाम तपासण्याचा हा कालावधी खूप कमी होता. त्यामुळे या नवीन औषधांचे शरीरावर दीर्घकाळासाठी नेमके काय परिणाम होतात, हे पूर्णपणे समजून घेण्यासाठी अजून अधिक संशोधनाची गरज आहे. दरम्यान, या संशोधनात सामील नसलेल्या इतर तज्ज्ञांनी एक महत्त्वाचा इशारा दिला आहे. त्यांच्या मते, लोकांचे जीवनमान मोजण्याच्या पद्धतींमध्ये मोठी तफावत असू शकते, त्यामुळे या अभ्यासातून जीवनमानाबद्दल जे निष्कर्ष आले आहेत, ते समजून घेताना विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे.
“जीवनमान ही एक गुंतागुंतीची बाब आहे आणि ती प्रत्येक व्यक्तीनुसार बदलते. प्रमाणित मापन पद्धती मौल्यवान माहिती देत असल्या तरी, लठ्ठपणा असलेल्या लोकांसाठी महत्त्वाच्या असलेल्या उपचारांच्या अनुभवाचे सर्व पैलू त्यातून कदाचित टिपले जाणार नाहीत. लठ्ठपणा हा एक गुंतागुंतीचा दीर्घकालीन आजार आहे, हे आता अधिकाधिक मान्य होत आहे. उपचाराच्या यशाचे मोजमाप म्हणून केवळ वजन कमी होण्यावर अवलंबून राहिल्यास, त्याचे फायदे आणि तोटे सोप्या भाषेत मांडले जाऊ शकतात, असेही संशोधकांनी स्पष्ट केलेआहे.
"नवीन संशोधन हे आधीच्या माहितीशी सुसंगत आहे: काही औषधांमुळे वजन लक्षणीयरीत्या कमी होते, परंतु वजन कमी होणे म्हणजे आरोग्याच्या सर्वच पैलूंमध्ये सुधारणा होणे नव्हे," असे यापूर्वीच्या संशोधनातही नमूद करण्यात आले आहे. लठ्ठपणाच्या बाबतीत यशाचे मोजमाप केवळ किलोमध्ये (वजनाच्या आकड्यांत) न करता आरोग्य, शारीरिक कार्यक्षमता आणि जीवनमानाचा दर्जा या निकषांवर केले जावे, असेही नवीन संशोधन सांगतो.
