Longevity: वृद्धत्वावर औषध सापडले, तरीही माणूस अमर होऊ शकत नाही; माणूस जास्तीत जास्त किती वर्षे जगू शकतो? नवीन संशोधन

Longevity research

नवी दिल्ली: तुम्हाला माहित आहे का की, भविष्यात वृद्धत्व रोखणारे एखादे अचूक औषध विकसित केले तरीही मानव अमर होऊ शकणार नाही? वास्तविक, एखादी व्यक्ती जास्तीत जास्त किती काळ जगू शकते, याबद्दल शास्त्रज्ञांनी अलीकडेच एक महत्त्वपूर्ण खुलासा केला आहे.

या संशोधनानुसार, वृद्धत्वास कारणीभूत ठरणाऱ्या सर्व गोष्टींवर उपाय सापडले तरीही, एखादा माणूस सरासरी केवळ १५० ते १९० वर्षेच जगू शकेल. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, वृद्धत्वावर उपाय शोधल्यानंतरही मृत्यूला कायमचे रोखणे अशक्यच राहील.

दीर्घायुष्याचे रहस्य डीएनएमध्ये

रशियातील 'स्कोल्कोवो इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स अँड टेक्नॉलॉजी'च्या शास्त्रज्ञांनी यासंदर्भात एक विशिष्ट मॉडेल विकसित केले आहे. या मॉडेलनुसार, मानवी आयुर्मानाची मर्यादा ठरवणारा मुख्य घटक म्हणजे काळानुसार आपल्या डीएनए मध्ये होणारे सूक्ष्म बदल. या बदलांना 'सोमॅटिक म्यूटेशन्स' (somatic mutations) असे म्हटले जाते. हे बदल पूर्णपणे रोखणे अशक्य असल्याचे शास्त्रज्ञांचे मत आहे. परिणामी, वृद्धत्वाच्या सर्व कारणांवर उपाय शोधले गेले तरीही, मानव अमरत्व प्राप्त करू शकणार नाही.

वयानुसार शरीरात कोणते बदल होतात?

जसजसे आपले वय वाढते, तसतशी शरीराची कार्यक्षमता कमी होत जाते. जेव्हा शरीरातील पेशी वृद्ध होऊ लागतात, तेव्हा त्यातील अंतर्गत विषारी पदार्थ आणि टाकाऊ घटक बाहेर टाकण्याची त्यांची क्षमता कमी होते. यामुळे विषारी पदार्थ साचू लागतात आणि शरीराची कार्ये मंदावतात.

आणखी एक घटक म्हणजे डीएनए रेप्लिकेशन किंवा डीएनएची प्रतिकृती तयार होण्याची प्रक्रिया; जुन्या पेशी वृद्ध होत असताना नवीन पेशी तयार करण्यासाठी ही प्रक्रिया आवश्यक असते. या प्रक्रियेदरम्यान अनेकदा किरकोळ चुका होतात, ज्यामुळे नवीन पेशींच्या डीएनएमध्ये बदल घडतात. या लहान चुकांचे कालांतराने 'सोमॅटिक म्यूटेशन्स'मध्ये रूपांतर होते, जे वृद्धत्वाच्या प्रक्रियेला चालना देणारे एक प्रमुख कारण ठरतात. या कारणांमुळे, शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे की वैद्यकीय क्षेत्रात कितीही प्रगती झाली तरीही, ती केवळ वृद्धत्वाची गती मंदावू शकेल; डीएनए मध्ये होणारे बदल पूर्णपणे थांबवता येणार नाहीत.