Childhood Obesity Genetics : मागील काही वर्षांमध्ये मुलांमधील वाढता लठ्ठपणा ही एक समस्या झाली आहे. फास्ट फूड आणि मैदानी खेळांचा अभावामुळे मुले लहान वयातच लठ्ठपणाची शिकार होत असल्याचे मानले जाते. मात्र आई-वडिलांचे वजन (BMI) आणि मुलांचे वजन यातील संबंधांमागे अनुवंशिकता (Genetics) हे एक मोठे कारण असू शकते, असे एका नव्या संशोधनातून समोर आले आहे.
'प्लॉस मेडिसिन' (PLOS Medicine) या प्रसिद्ध जर्नलमध्ये नवीन संशोधन प्रकाशित झाले आहे. नॉर्वेजियन इन्स्टिट्यूट ऑफ पब्लिक हेल्थ', यूकेमधील 'ब्रिस्टल युनिव्हर्सिटी' आणि ऑस्ट्रेलियातील 'क्वीन्सलँड युनिव्हर्सिटी'च्या संशोधकांनी हा अभ्यास केला आहे. यासाठी त्यांनी १९९९ ते २००९ दरम्यान जन्माला आलेल्या मुलांच्या डेटाचा वापर केला. यामध्ये मुलांच्या जन्माच्या वेळच्या वजनापासून ते वय ६ महिने आणि ८ वर्षांपर्यंतच्या BMI चा अभ्यास करण्यात आला. तसेच, मुलांचे वय ८ वर्षे असताना त्यांच्या खाण्याच्या सवयी कशा होत्या, हे देखील तपासले गेले.
'नॉर्वेजियन मदर, फादर अँड चाइल्ड कोहोर्ट स्टडी' (१९९९ ते २००९ दरम्यान जन्मलेल्या मुलांचा अभ्यास) मधील माहितीचे विश्लेषण नॉर्वेजियन इन्स्टिट्यूट ऑफ पब्लिक हेल्थ आणि युनायटेड किंगडममधील ब्रिस्टल विद्यापीठ व ऑस्ट्रेलियातील क्वीन्सलँड विद्यापीठातील संशोधकांनी केले.अभ्यासात असे आढळून आले की, आईचा 'बॉडी मास इंडेक्स' (BMI) आणि आठ वर्षांच्या वयातील तिचे मूल यांचा BMI यांच्यातील सांख्यिकीय संबंधांपैकी अंदाजे ७९ टक्के संबंध जनुकीय घटकांमुळे होता; तर वडिलांच्या बाबतीत हे प्रमाण ९४ टक्के होते.
पालकांचे वजन जास्त असल्यास मुलांमध्ये खाण्याच्या काही सवयी ( चवदार पदार्थांचे जास्त आकर्षण असणे किंवा मानसिक तणावाखाली जास्त खाणे) दिसून येतात. मात्र, खाण्याच्या या सवयींमागे पूर्णपणे अनुवंशिकताच कारणीभूत आहे का, हे हा अभ्यास ठोसपणे सांगू शकलेला नाही.
संशोधनानुसार मुलाच्या जन्माच्या वेळच्या वजनावर वडिलांपेक्षा आईच्या वजनाचा (BMI) जास्त प्रभाव पडतो. कारण गर्भावस्थेतील अंतर्गत वातावरणाचा बाळाच्या वजनावर थेट परिणाम होतो. संशोधकांच्या मते, गर्भावस्थेदरम्यान आईच्या वजनाचा पडणारा थेट जीवशास्त्रीय प्रभाव यापेक्षा पालकांकडून मुलांकडे येणारे 'जीन्स' (अनुवंशिकता) मुलांच्या वजनासाठी जास्त कारणीभूत ठरतात.
बाळ जन्माला आल्यानंतर, वय २ ते ८ वर्षांच्या दरम्यान मुलाच्या वजनावर आई आणि वडील दोघांच्याही वजनाचा सारखाच प्रभाव पडत असल्याचे दिसून आले.
पालकांचे वजन जास्त आहे म्हणजे मुलांचेही वजन जास्त होणारच, असा याचा अर्थ अजिबात नाही, असा दिलासा संशोधकांनी दिला आहे. मुलांमध्ये जास्त BMI असण्याची जनुकीय लक्षणे असली, तरी त्यांना मिळणारे वातावरण, योग्य आहार आणि जीवनशैली याद्वारे या जनुकांचा प्रभाव बदलता येऊ शकतो, असेही संशोधकांनी स्पष्ट केले आहे.
गरोदरपणात आईचे आरोग्य उत्तम असणे अत्यंत गरजेचे आहे, कारण आईच्या अतिवजनामुळे बाळ आणि आई दोघांच्याही आरोग्याला धोका निर्माण होऊ शकतो, असेही संशोधन अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
