Navi Mumbai International Cargo Airport
पनवेल : नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाने (NMIA) जागतिक व्यापार आणि लॉजिस्टिक्स क्षेत्रात महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. हाँगकाँग येथून हाँगकाँग एअर कार्गोचे पहिले समर्पित आंतरराष्ट्रीय मालवाहू विमान नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर दाखल झाले. या सेवेमुळे विमानतळावरील आंतरराष्ट्रीय मालवाहतुकीच्या विस्ताराला मोठी चालना मिळाली असून, आगामी काळात आणखी १३ नवीन आंतरराष्ट्रीय मालवाहू सेवा सुरू होणार आहेत.
हाँगकाँग एअर कार्गोतर्फे हाँगकाँग आणि नवी मुंबईदरम्यान आठवड्यातून तीन सेवा चालविण्यात येणार आहेत. त्यामुळे दोन्ही शहरांदरम्यान दर आठवड्याला सहा मालवाहतूक हवाई फेऱ्या होतील. या सेवेसाठी एअरबस A330-200F या मालवाहू विमानाचा वापर केला जाणार असून, आयात-निर्यात मिळून दर आठवड्याला सुमारे ६० टन मालाची वाहतूक अपेक्षित आहे.
नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाने अल्पावधीत आंतरराष्ट्रीय विमान वाहतूक क्षेत्रात दोन महत्त्वाचे टप्पे गाठले आहेत. १५ जुलै २०२६ रोजी एअर इंडिया एक्स्प्रेसची अबुधाबीला जाणारी पहिली आंतरराष्ट्रीय प्रवासी सेवा सुरू झाली. त्यानंतर १ ऑगस्ट २०२६ रोजी इंडिगो कार्गोची शारजाहला जाणारी पहिली समर्पित मालवाहू सेवा सुरू करण्यात आली. या सेवेद्वारे २० टन मालाची वाहतूक करण्यात आली. या घडामोडींमुळे प्रवासी आणि मालवाहतूक या दोन्ही क्षेत्रांत विमानतळाची वेगवान प्रगती अधोरेखित झाली आहे.
नवी मुंबई विमानतळावरून आंतरराष्ट्रीय मालवाहतूक सेवांचा विस्तार वेगाने होत आहे. आशिया, युरोप आणि पश्चिम आशियातील प्रमुख शहरांसाठी विविध आंतरराष्ट्रीय मालवाहू विमान कंपन्यांनी सेवा सुरू करण्यासाठी अर्ज केले असून, त्यांना मंजुरीही मिळाली आहे. यामध्ये हाँगकाँग, चेंगडू, बँकॉक, तैपेई, क्वालालंपूर, सिंगापूर, अबुधाबी, दोहा, फ्रँकफर्ट, इस्तंबूल, दुबई, अॅमस्टरडॅम, बहरीन, पॅरिस आणि रियाध या प्रमुख शहरांचा समावेश आहे.
ऑगस्टअखेरपर्यंत मालवाहू विमानसेवांमध्ये लक्षणीय वाढ होण्याची अपेक्षा आहे. आशिया, युरोप आणि पश्चिम आशियातील महत्त्वाच्या बाजारपेठांशी जोडणी मजबूत करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय मालवाहतूक नेटवर्कचा वेगाने विस्तार केला जाणार आहे. या वाढत्या नेटवर्कमुळे निर्यातदार, आयातदार आणि उद्योगांना अधिक व्यापक बाजारपेठांपर्यंत पोहोचण्याच्या संधी उपलब्ध होणार आहेत.
वाढत्या आंतरराष्ट्रीय मालवाहतूक नेटवर्कमुळे महाराष्ट्र आणि पश्चिम भारतासाठी धोरणात्मक लॉजिस्टिक्स व व्यापार प्रवेशद्वार म्हणून नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाची भूमिका अधिक मजबूत होणार आहे. राष्ट्रीय लॉजिस्टिक्स धोरण तसेच महाराष्ट्र शासनाच्या लॉजिस्टिक्स धोरण २०२४ शी सुसंगत पद्धतीने विमानतळावर तंत्रज्ञानाधारित आणि अखंडित मालवाहतूक व्यवस्था उभारली जात आहे.
विस्तारित नेटवर्कमुळे नवी मुंबई विमानतळाची जगातील प्रमुख व्यापार आणि लॉजिस्टिक्स केंद्रांशी थेट जोडणी होणार असून, पश्चिम भारतातील महत्त्वाचे मालवाहतूक केंद्र म्हणून विमानतळाचे स्थान बळकट होईल.
नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाची टप्प्याटप्प्याने विकसित होणारी आणि विस्तारक्षम मालवाहतूक पायाभूत सुविधा विविध प्रकारच्या मालवाहतुकीसाठी सज्ज आहे. यामध्ये औषधे, नाशवंत वस्तू, मौल्यवान वस्तू, अवजड माल तसेच धोकादायक वस्तूंच्या वाहतुकीचा समावेश आहे.
भविष्यात माल हाताळणी प्रक्रियेत स्वयंचलित तंत्रज्ञान आणि डिजिटल मालवाहतूक प्रणालींचा अधिकाधिक वापर केला जाणार आहे. त्यामुळे मालवाहतुकीची प्रक्रिया अधिक वेगवान, सुरक्षित आणि कार्यक्षम होण्यास मदत होणार असून, नवी मुंबई विमानतळ जागतिक मालवाहतूक साखळीतील महत्त्वाचे केंद्र म्हणून उदयास येण्याची शक्यता आहे.