महाड : महाड-पोलादपूर मतदारसंघातील अलीकडील जिल्हा परिषद मतदानाच्या पार्श्वभूमीवर राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) आणि भारतीय जनता पक्षाला अपेक्षित यश न मिळाल्याने राजकीय विश्लेषणाला वेग आला आहे. पारंपरिकदृष्ट्या संघटनात्मक बळ आणि नेतृत्वाच्या प्रभावावर अवलंबून असलेल्या या आघाडीला यावेळी मतदारांनी अपेक्षेपेक्षा कमी प्रतिसाद दिल्याचे चित्र स्पष्ट झाले आहे.
राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष व राज्याचे उपमुख्यमंत्री स्वर्गीय अजितदादा पवार यांच्या दुर्दैवी व धक्कादायक निधनानंतर पक्षाने घेतलेल्या धोरणात्मक निर्णयानुसार जाहीर प्रचार व सभां न करण्याचा घेतलेला निर्णय देखील या पराभवाला कारणीभूत असल्याची प्रतिक्रिया सर्वसामान्य नागरिकांमधून व्यक्त होत आहे.
या निकालामागे केवळ एका घटकाचा परिणाम नसून, प्रचारशैलीतील बदल, नेतृत्वाची मर्यादित उपस्थिती, स्थानिक प्रश्न आणि कार्यकर्त्यांतील समन्वयाचा अभाव या अनेक बाबी कारणीभूत असल्याची चर्चा आहे.प्रचाराच्या अंतिम टप्प्यात जाहीर सभा, मोठ्या रोड शो आणि प्रमुख नेत्यांच्या प्रत्यक्ष दौऱ्यांना मर्यादा आल्या. काही संवेदनशील परिस्थितीमुळे प्रमुख नेतृत्वाने आक्रमक जाहीर प्रचार टाळण्याचा निर्णय घेतल्याचे सांगितले जाते. ग्रामीण आणि अर्ध-शहरी भाग असलेल्या महाडपोलादपूरमध्ये प्रत्यक्ष उपस्थितीला अद्यापही मोठे महत्त्व आहे. मतदारांशी थेट संवाद, कार्यकर्त्यांमध्ये निर्माण होणारी उर्जा आणि सभांमधून दिला जाणारा भावनिक संदेश हे घटक मतदानावर प्रभाव टाकतात. यावेळी या सर्व गोष्टींचा अभाव प्रकर्षाने जाणवला.
डिजिटल माध्यमे, सोशल मीडिया आणि व्हिडिओ संदेश यांच्या माध्यमातून प्रचार करण्याचा प्रयत्न झाला; मात्र या भागात पारंपरिक प्रचारपद्धतींचा प्रभाव अधिक असल्याचे निरीक्षण आहे. विशेषतः दुर्गम आणि ग्रामीण भागात “नेतृत्वाचे दर्शन” हा मतनिर्णयातील महत्त्वाचा घटक ठरतो. प्रत्यक्ष भेटीगाठींची कमतरता आणि जाहीर सभांचा अभाव यामुळे मतदारांपर्यंत अपेक्षित भावनिक पोहोच साधता आली नाही, असे स्थानिक राजकीय जाणकारांचे मत आहे.याउलट विरोधी पक्षांनी मर्यादित साधनसंपत्ती असूनही घराघरात संपर्क साधण्यावर भर दिला. स्थानिक प्रश्नरस्त्यांची अवस्था, पावसाळ्यातील पूरस्थिती, रोजगाराच्या संधी, शेती आणि लघुउद्योगांशी संबंधित अडचणीया मुद्द्यांवर त्यांनी सातत्याने प्रचार केला. मतदारसंघातील काही भागांमध्ये विकासकामांबाबत नाराजी असल्याचेही दिसून आले. या नाराजीला संघटित स्वरूप देण्यात विरोधकांना यश आल्याचे विश्लेषण केले जात आहे.
राष्ट्रवादीभाजप आघाडीत तळागाळातील कार्यकर्त्यांमध्ये समन्वयाचा अभाव असल्याची चर्चा देखील रंगली आहे. आघाडीची राजकीय समीकरणे वरच्या पातळीवर निश्चित झाली असली, तरी स्थानिक स्तरावर काही ठिकाणी समन्वयाचा अभाव दिसून आला, अशी माहिती पुढे येत आहे. जाहीर प्रचाराच्या मर्यादेमुळे कार्यकर्त्यांना एकत्र आणण्याची आणि नाराजी दूर करण्याची संधीही कमी मिळाली.
मतदानाच्या टक्केवारीत झालेला बदलही लक्षवेधी आहे. काही मतदानकेंद्रांवर पारंपरिक मतदारसंघातील मतदारांनी निष्क्रियता दाखवली, तर काही ठिकाणी नव्या मतदारवर्गाने वेगळा कल दर्शवला.
आगामी निवडणुकांच्या दृष्टीने राष्ट्रवादीभाजपसाठी हा अनुभव मार्गदर्शक ठरू शकतो. नेतृत्वाची उपस्थिती, तळागाळातील कार्यकर्त्यांचा उत्साह, आणि स्थानिक प्रश्नांवर स्पष्ट भूमिका या घटकांना प्राधान्य दिल्यास राजकीय समीकरणे बदलू शकतात. दुसरीकडे, विरोधकांसाठी हा निकाल आत्मविश्वास वाढवणारा ठरला असला तरी तो कायमस्वरूपी यशाची हमी नाही. मतदारांची अपेक्षा सतत बदलत असते.