पुणे: “मी पाताळेश्वर लेणी... माझा जन्म आठव्या शतकात झाला... पाताळेश्वर, पांचाळेश्वर अशी नावे मला आहेत. पूर्वी माझ्यापर्यंत येण्यासाठी बोगद्यातून यावे लागे... पण आज तो मार्ग भिंतीत गेला आहे...” हे बोल आहेत साक्षात पाताळेश्वर लेणीचे! मंगळवारी ती स्वतः बोलली अन् टाळ्यांचा कडकडाट झाला.
सोमवारी 7 मार्च रोजी भारतीय पुरातत्व विभागाच्या मुंबई सर्कलच्या वतीने पाताळेश्वर लेणीत क्यूआर कोड यंत्रणा बसविण्यात आली. भारतीय पुरातत्व विभागाच्या दक्षिण भारताचे संचालक नवरत्नकुमार पाठक यांच्या हस्ते याचे उद्घाटन झाले. या वेळी मुंबईतील उपअधीक्षक संजय मंडल, अधिकारी रविराज, बाबासाहेब जंगले, पाताळेश्वरचे प्रमुख गजानन मंडावरे यांची प्रमुख उपस्थिती होती.
लेणी नेमकी कुणी तयार केली..?
पाताळेश्वर लेणी नेमकी कधी अन् कोणी बांधली? याचा नेमका इतिहास अजूनही उपलब्ध नाही. त्यामुळे पर्यटक गोंधळून जातात. त्यामुळे हा उपक्रम सुरू करण्यात आला. सध्या पाताळेश्वराची थोडीच माहिती ऑडिओ स्वरूपात उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
ती नेमकी कोणी बांधली? याची अजूनही अधिकृत माहिती उपलब्ध नसल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले. वेरुळची लेणी तयार केली त्या राजा कृष्णदेवराय यांनी केली की इतर कुणी? याबाबत पुरावे उपलब्ध नाहीत. लेणी 7 व्या किंवा 8व्या शतकातील आहे. अनेक शतके ती मातीच्या ढिगाऱ्याखाली दडलेली होती, असेही अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
नंदीमंडपाचे काम लवकरच होणार...
या ठिकाणी महाकाय दगडांचा भव्य नंदीमंडप आहे. तो ढासळत असल्याने पर्यटकांना धोका आहे. याचे काम कधी होणार? या प्रश्नावर अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, सुमारे 60 लाख रुपये बजेट त्यासाठी मंजूर झाले असून, आगामी 6 महिन्यांत शास्त्रोक्त पद्धतीने त्याचे काम हाती घेतले जाणार आहे.