Kolhapur Shirol Milk Adulteration
कवठेगुलंद : कर्नाटकातून महाराष्ट्रात मोठ्या प्रमाणावर कथित भेसळयुक्त दूध व दुग्धजन्य पदार्थांची आवक होत असल्याच्या तक्रारी समोर येत आहेत. सण-उत्सव, लग्नसराई आणि दुग्धजन्य पदार्थांची वाढती मागणी याचा फायदा घेत खवा, पनीर, तूप आणि दूध यांसारख्या पदार्थांची विक्री होत असल्याने नागरिकांच्या आरोग्याबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. सीमाभागातून सुरू असलेल्या या कथित प्रकारामुळे ग्राहकांसह स्थानिक दूध उत्पादकांमध्ये नाराजीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
स्थानिक स्तरावर उपलब्ध माहितीनुसार, सीमावर्ती भागातील काही घटकांकडून रासायनिक पदार्थांच्या साहाय्याने कृत्रिम दूध व दुग्धजन्य पदार्थ तयार केले जात असल्याचा आरोप केला जात आहे. यामध्ये युरिया, धुण्याची पूड, स्टार्च तसेच इतर अपायकारक घटकांचा वापर होत असल्याची चर्चा आहे. हा माल कोल्हापूर, सांगली, सोलापूर, पुणे आणि मुंबईसारख्या प्रमुख बाजारपेठांपर्यंत पोहोचत असल्याचे सांगितले जात आहे. काही ठिकाणी स्थानिक उत्पादनाच्या नावाखाली किंवा खुल्या विक्रीद्वारे ग्राहकांची दिशाभूल होत असल्याचाही आरोप आहे.
या परिस्थितीचा फटका महाराष्ट्रातील प्रामाणिक दूध उत्पादक, दुग्धसंस्था आणि शेतकऱ्यांना बसत असल्याचे म्हटले जात आहे. शुद्धतेचे निकष पाळून उत्पादन करणाऱ्या संस्थांचा खर्च तुलनेने अधिक असताना सीमापार येणारा स्वस्त माल बाजारपेठेत स्पर्धा निर्माण करत असल्याने स्थानिक उद्योग अडचणीत सापडला आहे. त्यामुळे दूध उत्पादक आणि व्यावसायिकांमध्ये तीव्र नाराजी व्यक्त होत आहे.
वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, भेसळयुक्त दूध व दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. अशा पदार्थांमुळे यकृत, मूत्रपिंड, पचनसंस्था तसेच इतर अवयवांवर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता असते. विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आजारी व्यक्तींना याचा अधिक धोका संभवतो.
दरम्यान, सीमावरील तपासणी केंद्रांवर दुग्धजन्य पदार्थांची प्रभावी रासायनिक तपासणी होत नसल्याची तक्रार व्यक्त केली जात आहे. अनेक ठिकाणी केवळ कागदपत्रांची पडताळणी करून वाहने सोडली जात असल्याने भेसळयुक्त मालाला प्रवेश मिळत असल्याचा आरोप केला जात आहे. यामुळे अन्न व औषध प्रशासन, पोलीस आणि संबंधित विभागांनी संयुक्त मोहीम राबवून सीमाभागात विशेष तपासणी पथके तैनात करावीत, फिरत्या प्रयोगशाळांद्वारे नमुन्यांची तपासणी करावी आणि दोषींवर कठोर कारवाई करावी, अशी मागणी होत आहे.
सामाजिक संस्थांनी नागरिकांना दूध, खवा, पनीर आणि तूप खरेदी करताना अधिक सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. संशयास्पद माल आढळल्यास तत्काळ प्रशासनाकडे तक्रार नोंदवावी, असेही सांगण्यात आले आहे. कर्नाटकातून येणाऱ्या कथित भेसळयुक्त दुग्धजन्य पदार्थांच्या पुरवठ्यावर नियंत्रण आणण्यासाठी शासन आणि प्रशासन कोणती पावले उचलते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
भेसळयुक्त दुग्धजन्य पदार्थांचे आरोग्यावर परिणाम
भेसळयुक्त दूध व दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये वापरले जाणारे काही रासायनिक घटक मानवी आरोग्यासाठी घातक ठरू शकतात. अशा पदार्थांच्या सेवनामुळे यकृत, मूत्रपिंड आणि पचनसंस्थेशी संबंधित विकार उद्भवण्याचा धोका वाढतो. लहान मुलांच्या शारीरिक आणि बौद्धिक विकासावरही त्याचा विपरीत परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे सीमाभागात कठोर तपासणी आणि नियमित नमुना चाचण्यांची गरज व्यक्त केली जात आहे.