Rupee Against Dollar: डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपया सध्या वेगाने घसरताना दिसत आहे. बुधवारी रुपया एका डॉलरमागे 97 या पातळीवर पोहोचला होता. गुरुवारी मात्र थोडी सुधारणा झाली आणि रुपया 96.45 च्या आसपास आला. तरीही रुपयावरील दबाव कायम आहे.
पश्चिम आशियातील तणाव, वाढत्या कच्च्या तेलाच्या किंमती आणि मजबूत होत असलेला डॉलर यामुळे भारतीय चलनावर दबाव वाढत आहे. अशातच काही तज्ज्ञांनी रुपया भविष्यात डॉलरच्या तुलनेत 150 पर्यंत जाऊ शकतो, असा इशारा दिला आहे.
रुपया 150 पर्यंत जाईल? चर्चा का सुरू झाली?
फायनान्स एक्स्पर्ट आणि बिझ न्यूज+चे संस्थापक जयंत मुंद्रा यांनी नुकतीच अशी शक्यता व्यक्त केली की, जागतिक ऊर्जा संकट आणखी वाढले तर भारतीय रुपया 150 च्या स्तरापर्यंत कमकुवत होऊ शकतो. त्यांच्या या विधानानंतर सोशल मीडियावर चर्चा आणि चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले.
जयंत मुंद्रा यांचा यामागचा तर्क काय?
त्यांच्या मते, भू-राजकीय तणाव वाढत असल्याने तेलाच्या किंमती पुन्हा वाढत आहेत. अमेरिकन डॉलर मजबूत होत आहे. अमेरिकन बाँड यिल्ड वाढत आहेत आणि परदेशी गुंतवणूकदार उदयोन्मुख बाजारपेठांकडे सावधपणे पाहत आहेत.
भारत मोठ्या प्रमाणावर ऊर्जा, इलेक्ट्रॉनिक्स, तंत्रज्ञान आणि परदेशी भांडवलावर अवलंबून असल्यामुळे बाहेरील धक्क्यांचा परिणाम रुपयावर पटकन होतो.
जर तेलाच्या किंमती दीर्घकाळ वाढत राहिल्या आणि गुंतवणूकदार डॉलरकडे वळत राहिले, तर रुपयाला आणखी घसरणीचा सामना करावा लागू शकतो, असे त्यांचे म्हणणे आहे.
रुपया घसरतोय का? RBI ची भूमिका काय?
विश्लेषकांच्या मते, Reserve Bank of India (RBI) आता रुपयाच्या विशिष्ट पातळीचे संरक्षण करण्यापेक्षा बाजारातील अतिवेगाने होणारे चढ-उतार नियंत्रित करण्यावर अधिक भर देत आहे. म्हणजेच, RBI प्रत्येक वेळी रुपया वाचवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात हस्तक्षेप करत नाही, तर नियंत्रित घसरण होऊ देत आहे.
खरंच रुपया 150 पर्यंत जाऊ शकतो का?
तज्ज्ञांच्या मते, रुपया 150 पर्यंत जाणे तांत्रिकदृष्ट्या शक्य असले, तरी ते फक्त अत्यंत गंभीर जागतिक आर्थिक संकटातच घडू शकते. चॉइस ब्रोकिंगच्या कमोडिटी एक्स्पर्ट कावेरी मोरे यांच्या मते, निकट भविष्यात असा अंदाज वास्तववादी वाटत नाही.
सध्या बाजारात रुपया 100 ते 105 या पातळीपर्यंत जाऊ शकतो का, यावर अधिक चर्चा होत आहे. जर कच्च्या तेलाच्या किंमती वाढत राहिल्या आणि परदेशी गुंतवणुकदार भारतातून पैसा काढू लागले, तर रुपयावर आणखी दबाव येऊ शकतो.
मग 150 पर्यंत पोहोचण्यासाठी काय घडावे लागेल?
रुपया खरोखर 150 पर्यंत घसरायचा असेल तर भारताला एकाच वेळी अनेक मोठ्या संकटांचा सामना करावा लागू शकतो. यात दीर्घकालीन जागतिक ऊर्जा संकट, सतत महाग होत जाणारे कच्चे तेल, परदेशी गुंतवणूकदारांची मोठी विक्री, अमेरिकन बाँड यिल्डमध्ये वाढ, निर्यातीत कमकुवतपणा आणि उदयोन्मुख बाजारपेठांमधील मोठे आर्थिक संकट यांचा समावेश होऊ शकतो.
सोप्या भाषेत सांगायचे तर, रुपया 150 पर्यंत जाण्याची चर्चा सध्या जास्त करून ‘worst-case scenario’ म्हणून केली जात आहे. तात्काळ अशी परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता कमी असली, तरी जागतिक परिस्थिती बिघडली तर रुपयावर आणखी दबाव वाढू शकतो.