UPI Payment Charges: UPI पेमेंट करणाऱ्या ग्राहकांसाठी मोठी दिलासादायक बातमी आहे. UPI व्यवहारांसाठी ग्राहकांकडून कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही, असे PhonePe चे CEO समीर निगम यांनी स्पष्ट केले आहे. UPI व्यवहारांवर संभाव्य शुल्क आकारण्याबाबत चर्चा सुरू झाल्यानंतर त्यांनी सोशल मीडिया पोस्टद्वारे भूमिका स्पष्ट केली.
लोकसभेत करसंबंधी दुरुस्ती विधेयक मंजूर झाल्यानंतर UPI व्यवहारांवर भविष्यात शुल्क लागू होण्याची शक्यता असल्याच्या चर्चा सुरू झाल्या होत्या. त्यामुळे UPI वापरणाऱ्या ग्राहकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला होता.
या पार्श्वभूमीवर समीर निगम यांनी स्पष्ट केले की, वैयक्तिक ग्राहकांकडून UPI पेमेंटसाठी कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही. त्यामुळे QR कोड स्कॅन करून दुकानात पेमेंट करणे किंवा एखाद्या व्यक्तीला UPIद्वारे पैसे पाठवणे ग्राहकांसाठी मोफतच राहणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.
UPI शुल्काच्या चर्चेत MDR म्हणजे Merchant Discount Rate हा शब्द वारंवार समोर येत आहे. MDR म्हणजे डिजिटल पेमेंटची प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी व्यापाऱ्याकडून पेमेंट सेवा देणाऱ्या संस्थांना दिले जाणारे शुल्क.
Payments Council of India (PCI) नेही ग्राहकांसाठी UPI व्यवहार मोफत राहणार असल्याचे स्पष्ट केले आहे. तसेच छोट्या व्यापाऱ्यांकडून UPI स्वीकारण्यासाठी MDR आकारला जाणार नसल्याचेही उद्योग संस्थेने म्हटले आहे.
उपलब्ध माहितीनुसार, काही पात्र व्यावसायिक UPI व्यवहारांसाठी MDR लागू करण्याची शक्यता चर्चेत आहे. विशेषतः ₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या काही व्यावसायिक व्यवहारांवर 0.25 ते 0.4 टक्क्यांपर्यंत MDR लागू होऊ शकतो, असे अहवालांमध्ये म्हटले आहे.
मात्र, हे शुल्क थेट ग्राहकांकडून वसूल केले जाणार नाहीत. अशा प्रकारचे शुल्क लागू झाल्यास ते व्यापारी आणि पेमेंट सेवा पुरवठादार यांच्यातील व्यावसायिक कराराचा भाग असेल.
एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीला पैसे पाठवण्यासारख्या P2P व्यवहारांवर प्रस्तावित MDR लागू होणार नसल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे मित्राला पैसे पाठवणे, कुटुंबातील व्यक्तीला पैसे ट्रान्सफर करणे किंवा वैयक्तिक UPI व्यवहारांसाठी ग्राहकांना शुल्क द्यावे लागणार नाही.
भारतात UPI व्यवहार मोठ्या प्रमाणावर मोफत असल्याने त्यामागील डिजिटल पेमेंट यंत्रणेचा खर्च बँका, पेमेंट कंपन्या आणि इतर संबंधित संस्था उचलतात. मात्र, देशातील डिजिटल व्यवहारांचे प्रमाण सातत्याने वाढत असल्याने या संपूर्ण व्यवस्थेच्या दीर्घकालीन आर्थिक मॉडेलवर चर्चा सुरू आहे. याच पार्श्वभूमीवर काही व्यावसायिक व्यवहारांसाठी MDR लागू करण्याचा पर्याय चर्चेत आहे.
थोडक्यात सांगायचं झाल्यास, UPIने पैसे पाठवणाऱ्या सामान्य ग्राहकांना सध्या कोणतेही शुल्क भरावे लागणार नाही. संभाव्य MDRचा विषय मुख्यतः काही पात्र व्यावसायिक व्यवहारांशी संबंधित आहे.
त्यामुळे UPI वापरणाऱ्या सामान्य ग्राहकांसाठी QR कोड स्कॅन करून पेमेंट करणे किंवा दुसऱ्या व्यक्तीला पैसे पाठवणे पूर्वीप्रमाणेच मोफत राहणार असल्याचे PhonePe CEO समीर निगम यांनी स्पष्ट केले आहे.
