पळसदेव: पुणे जिल्हा आणि परिसरात झालेल्या मुसळधार पावसामुळे उजनी धरणातील जलसाठ्यात मोठी वाढ झाली आहे. परिणामी उजनी जलाशयातील ऐतिहासिक हेमाडपंथी पळसनाथ मंदिर पुन्हा एकदा पाण्याखाली गेले आहे.
उन्हाळ्यात जलपातळी घटल्यानंतर हे मंदिर पूर्णपणे उघडे पडले होते. त्यावेळी पर्यटक, इतिहास अभ्यासक आणि छायाचित्रकारांनी मोठ्या संख्येने येथे भेटी दिल्या होत्या. उन्हाळ्यात दर्शनासाठी खुले झालेले हे यादवकालीन मंदिर उजनी धरणातील पाण्याची पातळी वाढताच आदृश्य झाले. त्यामुळे इतिहासप्रेमी आणि भाविकांमध्ये हळहळ व्यक्त होत आहे.
हेमाडपंथी शैलीतील हे मंदिर यादवकालीन स्थापत्यकलेचा उत्कृष्ट नमुना मानले जाते. काळ्या दगडांतील भक्कम बांधकाम, आकर्षक शिल्पकला आणि वैशिष्ट्यपूर्ण रचना यामुळे या वास्तूला विशेष ऐतिहासिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
उजनी धरणामुळे शेती, सिंचन आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी मोठा लाभ झाला असला, तरी जलाशयाखाली गेलेल्या अशा ऐतिहासिक वारशाच्या संवर्धनाचा प्रश्नही अधोरेखित होत आहे. प्राचीन वास्तूंचे दस्तऐवजीकरण, संवर्धन आणि जनजागृतीसाठी अधिक प्रभावी प्रयत्नांची गरज तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे. उजनीच्या पाण्यात दरवर्षी दिसणारे आणि पुन्हा अदृश्य होणारे पळसनाथ मंदिर हे इतिहास आणि विकास यांच्यातील वास्तवाची वेदनादायी साक्ष ठरत आहे.
