मुंबई : लाखो प्रवाशांनी भरलेली लोकल सुरक्षितपणे चालवण्याची जबाबदारी असलेल्या मोटरमनला आता एक इलेक्ट्रॉनिक सहाय्यक मिळणार आहे. मध्य रेल्वेने रेल्वेगाड्यांमध्ये सिग्नल लोकेशन अनाउन्समेंट सिस्टीम अद्ययावत केली आहे. यामुळे सिग्नल येण्यापूर्वीच मोटरमनला त्याबाबत माहिती दिली जाईल व रेल्वेप्रवास अधिक सुरक्षित होईल.
मुंबई उपनगरीय रेल्वे नेटवर्क हे जागतिक स्तरावरील सर्वात व्यग्र रेल्वे नेटवर्कपैकी एक आहे, जिथे स्वयंचलित सिग्नलिंग प्रणालीद्वारे दररोज 2 हजार 300 हून अधिक गाड्या धावतात. बहुतेक सिग्नल फक्त 400 ते 500 मीटर अंतरावर आहेत. त्यापैकी सुमारे 400 सिग्नल अशा ठिकाणी आहेत, ज्यामुळे मानवी चुका होण्याची शक्यता वाढते.
त्यामुळे मोटरमन दबावाखाली काम करतात. नवीन प्रणाली ही एक जीपीएस-आधारित प्रणाली आहे, जी ट्रेनच्या थेट स्थानाच्या आधारे येणाऱ्या सिग्नलचा क्रमांक आणि त्याचे स्थान घोषित करून मोटरमनला मदत करते. ही प्रणाली सध्या संपूर्ण मुंबई विभागात अद्ययावतीकरणाच्या प्रक्रियेत आहे.
सिग्नलजवळ पोहोचण्यापूर्वी 350 मीटर आणि 250 मीटर आधी सिग्नल क्रमांक आणि स्थानाची घोषणा करून सिग्नल अलर्ट दिला जातो. पिवळा सिग्नल ओलांडल्यावर ऑडिओ अलर्ट दिला जातो, जो पुढील हिरवा किंवा दुहेरी पिवळा सिग्नल येईपर्यंत “काळजी घ्या, पुढचा सिग्नल लाल आहे” अशी घोषणा वारंवार करतो.
प्रत्येक मार्गावरील सर्व सिग्नल्सचे ऑडिओ रेकॉर्डिंग, जीपीएस कोऑर्डिनेट्स आणि स्थाने प्रणालीमध्ये आधीच लोड केलेली आहेत. ट्रेन मॅनेजर प्रवास सुरू करण्यापूर्वी योग्य मार्ग निवडतो. निवडलेल्या प्रवासानुसार, पोहोचण्याच्या 500 मीटर आणि 250 मीटर आधी पुढील स्थानकाची घोषणा केली जाते.
नवीन प्रणालीची वैशिष्ट्ये
मोटरमनला सहाय्य : सिग्नल आणि थांबण्याच्या स्थानकांसाठी रिअल-टाइम ऑडिओ अलर्ट प्रदान करते, ज्यामुळे ट्रेनच्या सुरक्षित संचालनास मदत होते.
चालक वर्तन विश्लेषण: पिवळा सिग्नल, प्लॅटफॉर्म एंट्री, पीएसआर आणि न्यूट्रल सेक्शन्स यांसारख्या महत्त्वाच्या ठिकाणी तत्काळ वेगाचे निरीक्षण करते. या डेटाचा उपयोग मोटरमनला सुरक्षितता आणि वाहन चालवण्याचे कौशल्य सुधारण्यासाठी मार्गदर्शन करण्याकरिता केला जातो.
रिअल-टाइम ट्रेन ट्रॅकिंग : ऑपरेशनल नियंत्रणासाठी ईएमयू ट्रेनच्या थेट स्थानाचे आणि वेगाचे निरीक्षण केले जाते.
