indian lpg tankers hormuz strait shipping data gulf tension iran threat oil route
पुढारी वृत्तसेवा :
होर्मुझ सामुद्रधुनीत तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय एलपीजी टँकर पाइन गॅस आणि जग वसंत लवकरच मार्गस्थ होण्याच्या तयारीत आहेत. गेल्या 24 तासांत या मार्गावरून एकही कच्च्या तेलाचा टँकर गेलेला नाही. दरम्यान, इराणकडून खाडी देशांमधील अमेरिकन लष्करी तळांवर हल्ले वाढवले गेले आहेत.
जगातील समुद्रमार्गे होणाऱ्या तेल आणि गॅस वाहतुकीपैकी सुमारे 20 टक्के वाहतूक फक्त होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होते. इराण आणि ओमान यांच्या मधली ही अतिशय अरुंद जलधारा आहे. एका बाजूला UAE, कुवैत, सौदी अरेबिया आणि इराक यांसारखे खाडी देश असून, त्यांचा तेल निर्यात करण्याचा हा प्रमुख समुद्री मार्ग आहे.
जर हा मार्ग बंद झाला, तर जगातील सुमारे पाचव्या भागाचे तेल आणि गॅस पुरवठा ठप्प होऊ शकतो. त्यामुळे दर प्रचंड वाढू शकतात. भारतासारख्या आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशांना याचा मोठा फटका बसू शकतो.
सध्या परिस्थिती काय आहे?
इराण आणि अमेरिका-इस्रायल यांच्यात तणावपूर्ण संघर्ष सुरू आहे. इराणने इशारा दिला आहे की होर्मुझमधून जाणाऱ्या जहाजांवर हल्ला होऊ शकतो. या भीतीमुळे अनेक जहाजे समुद्रातच थांबली आहेत. गेल्या 24 तासांत एकही मोठे तेलवाहू जहाज या मार्गाने गेलेले नाही, म्हणजे हा मार्ग प्रत्यक्षात ठप्प झाल्यासारखा आहे.
भारताची परिस्थिती काय?
सध्या भारताची 22 जहाजे खाडी प्रदेशात अडकलेली आहेत. ती पुढे जाऊ शकत नाहीत किंवा मागे फिरू शकत नाहीत. त्यापैकी पाइन गॅस (इंडियन ऑयलकडून भाड्याने घेतलेले) आणि जग वसंत (बीपीसीएलकडून भाड्याने घेतलेले) ही दोन एलपीजी टँकर विशेष चर्चेत आहेत.
या जहाजांमध्ये घरगुती वापरासाठी लागणारा गॅस भरलेला आहे. ही दोन्ही जहाजे सध्या UAE मधील शारजाह जवळ उभी असून, शनिवारी मार्गस्थ होण्याची शक्यता आहे.
भारत सरकार काय करत आहे?
भारत सरकार या परिस्थितीकडे गांभीर्याने पाहत आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की भारतीय जहाजांना सुरक्षित आणि अडथळाविना मार्ग मिळावा, ही भारताची भूमिका आहे.
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे पंतप्रधान Narendra Modi स्वतः इतर देशांच्या नेत्यांशी संवाद साधत आहेत, जेणेकरून या जहाजांना सुरक्षित मार्ग मिळू शकेल. ही कूटनीतीची मोठी चाचणी आहे.
माहितीनुसार, मागील आठवड्यात इराणने दोन भारतीय एलपीजी जहाजांना होर्मुझमधून जाण्याची परवानगी दिली होती. यावरून भारताला काही प्रमाणात सवलत मिळत असल्याचे दिसते. भारत-इराण संबंध तुलनेने स्थिर आहेत आणि भारताने या संघर्षात कोणत्याही एका बाजूचा उघडपणे पाठिंबा दिलेला नाही.
