AfD Saxony Anhalt Election: जर्मनीतील सॅक्सोनी-अनहॉल्ट या राज्याच्या निवडणुकीत कट्टर उजव्या विचारसरणीच्या Alternative for Germany (AfD) पक्षाने मोठे यश मिळवले आहे. मात्र सर्वाधिक जागा मिळूनही या पक्षाला सरकार स्थापन करण्यासाठी आवश्यक बहुमत मिळालेले नाही. त्यामुळे आता एका छोट्या पक्षाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.
AfD ला 43.8 टक्के मते मिळाली असून राज्याच्या 83 सदस्यांच्या विधानसभेत पक्षाला 39 जागा मिळाल्या आहेत. बहुमतासाठी 42 जागांची आवश्यकता असल्याने AfD बहुमतापासून केवळ तीन जागा दूर आहे.
आता सर्वांचे लक्ष Alliance Sahra Wagenknecht (BSW) या पक्षाकडे लागले आहे. या पक्षाला पाच जागा मिळाल्या आहेत. सरकार स्थापनेसाठी AfD ला BSW च्या आमदारांचा पाठिंबा मिळणे महत्त्वाचे आहे.
AfD ने सॅक्सोनी-अनहॉल्टमध्ये सत्ता मिळवली तर हा जर्मनीसाठी अत्यंत मोठा राजकीय टर्निंग पॉइंट ठरेल. 1945 मध्ये नाझी राजवटीचा अंत झाल्यानंतर प्रथमच जर्मनीतील एखाद्या राज्याची सत्ता कट्टर उजव्या विचारांच्या पक्षाच्या हातात जाऊ शकते.
दुसऱ्या महायुद्धानंतर जर्मनीतील मुख्य राजकीय पक्षांनी कट्टर उजव्या पक्षांना सत्तेपासून दूर ठेवण्याची भूमिका घेतली होती. या राजकीय तत्त्वाला अनेकदा ‘फायरवॉल’ म्हटले जाते. मात्र AfD ला सरकार स्थापनेसाठी मदत मिळाल्यास या फायरवॉलला मोठा धक्का बसू शकतो.
BSW हा पक्ष सहसा जर्मनीतील मुख्य प्रवाहातील पक्षांपेक्षा वेगळी भूमिका घेतो. हा पक्ष मूळतः डाव्या विचारांच्या Die Linke पक्षातून फुटून तयार झाला, मात्र अलीकडच्या काळात त्याची भूमिका स्थलांतर आणि इतर काही मुद्द्यांवर अधिक उजवीकडे झुकलेली दिसते.
BSW ने AfD चे स्थानिक नेते उलरिश सिगमुंड यांना राज्याचा मुख्यमंत्री करण्यासाठी थेट पाठिंबा देणार नसल्याचे संकेत दिले आहेत. मात्र AfD सोबत कोणत्याही प्रकारची चर्चा किंवा सहकार्य करणार नाही, अशी भूमिका या पक्षाने घेतलेली नाही.
BSW चे राज्यातील नेते थॉर्स्टेन शुल्झे यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, पक्षाला ‘फायरवॉल’मध्ये रस नाही आणि ते सर्व पक्षांशी चर्चा करतील. यामुळे AfD सत्तेच्या जवळ जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
सॅक्सोनी-अनहॉल्टच्या 83 सदस्यांच्या विधानसभेत:
AfD – 39 जागा
BSW – 5 जागा
बहुमतासाठी आवश्यक – 42 जागा
म्हणजे AfD सर्वात मोठा पक्ष ठरला असला तरी त्यांच्याकडे स्वतःचे सरकार बनवण्यासाठी पुरेसे संख्याबळ नाही.
त्यामुळे पुढील काही आठवडे किंवा काही महिने सरकार स्थापनेसाठी चर्चा आणि राजकीय वाटाघाटी सुरू राहण्याची शक्यता आहे.
AfD ला रोखण्यासाठी मुख्य प्रवाहातील पक्ष एकत्र येण्याचा प्रयत्न करू शकतात. CDU या राजकीय पक्षाचे (Christian Democratic Union of Germany) राज्यप्रमुख स्वेन शुल्झे यांना पुन्हा मुख्यमंत्री करण्यासाठी डाव्या आणि उजव्या विचारांच्या पक्षांची आघाडी सरकार तयार करण्याचा पर्याय चर्चेत आहे. पण येथेही मोठी अडचण आहे.
CDU ने Die Linke सोबत सरकारमध्ये सहभागी होणार नाही, अशी स्पष्ट भूमिका घेतली आहे. त्यामुळे AfD विरोधात सर्व पक्षांना एकत्र आणणे कठीण होऊ शकते.
या समीकरणामुळे सॅक्सोनी-अनहॉल्टमध्ये पुढचा मुख्यमंत्री कोण होणार, याचा निर्णय सहज होणार नाही.
AfD ची स्थापना 2013 मध्ये झाली. सुरुवातीला या पक्षाचा मुख्य मुद्दा जर्मनीने युरो स्वीकारण्याला विरोध करणे हा होता. मात्र पुढे पक्षाची भूमिका अधिकाधिक उजव्या विचारांकडे वळली.
विशेषतः 2015-16 मध्ये तत्कालीन चान्सलर अँजेला मर्केल यांच्या सरकारने दहा लाखांहून अधिक निर्वासितांना जर्मनीत प्रवेश दिल्यानंतर AfD ने स्थलांतरविरोधी भूमिका अधिक आक्रमकपणे मांडली.
पक्षातील काही नेत्यांचे रशियाशी जवळचे संबंध असल्याचे आरोप झाले आहेत. काही नेत्यांनी इस्लामबाबत आक्षेपार्ह भूमिका घेतली आहे, तर काही नेत्यांवर नाझी काळातील वक्तव्यांचे समर्थन केल्याचे आरोप झाले आहेत.
जर्मनीच्या देशांतर्गत गुप्तचर यंत्रणेने AfD ला ‘संशयित कट्टरतावादी’ म्हणून वर्गीकृत केले आहे. मात्र AfD ने हा आरोप नाकारला आहे.
सध्या सॅक्सोनी-अनहॉल्टमध्ये राजकीय परिस्थिती अत्यंत अस्थिर आहे. AfD ला स्पष्ट बहुमत मिळालेले नाही, तर त्यांना रोखण्यासाठी इतर पक्षांकडेही बहुमत तयार होत नाही.
त्यामुळे BSW चे पाच आमदार आणि CDU मधील संभाव्य फुटीर आमदार हे पुढील सरकारच्या स्थापनेत निर्णायक भूमिका बजावू शकतात.
जर BSW किंवा इतर काही आमदारांच्या मदतीने AfD ने सत्ता मिळवली, तर हा केवळ एका राज्यातील सत्ताबदल राहणार नाही. नाझी राजवटीच्या समाप्तीनंतर प्रथमच जर्मनीतील एखाद्या राज्यात कट्टर उजव्या विचारांचा पक्ष सत्तेत येण्याची ऐतिहासिक घटना घडू शकते यामुळे सॅक्सोनी-अनहॉल्टच्या सरकार स्थापनेकडे आता संपूर्ण जर्मनीचे लक्ष लागले आहे.
