Ganesh Chaturthi 2026: गणेश चतुर्थीच्या दिवशी भक्त मोठ्या उत्साहात आपल्या घरी गणरायाची स्थापना करतात. बाप्पाच्या आगमनानंतर विधिवत पूजा, आरती आणि नैवेद्य अर्पण केला जातो. गणपतीची स्थापना करताना काही विशेष मंत्रांचा जप केल्याने घरात शांती प्रस्थापित होते. यंदा गणेश चतुर्थीला गणपतीची स्थापना नेमकी कधी करावी, पूजा कशी करावी आणि कोणते मंत्र म्हणावेत, जाणून घेऊया.
गणेश चतुर्थीची तिथी 14 सप्टेंबर 2026 रोजी सकाळी 7 वाजून 6 मिनिटांनी सुरू होऊन 15 सप्टेंबर रोजी सकाळी 7 वाजून 44 मिनिटांपर्यंत आहे.
गणपतीच्या मूर्तीची स्थापना करण्यासाठी 14 सप्टेंबर रोजी सकाळी 11:02 ते दुपारी 1:31 वाजेपर्यंत शुभ मुहूर्त असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
याशिवाय, गणेश चतुर्थीच्या दिवशी चंद्रदर्शन टाळण्याचा कालावधी सकाळी 9:06 ते रात्री 8:04 वाजेपर्यंत आहे.
गणपती बाप्पाच्या स्थापनेपूर्वी घरातील ज्या ठिकाणी मूर्तीची स्थापना करायची आहे, ती जागा स्वच्छ करून घ्यावी. त्यानंतर एका चौरंगावर लाल किंवा पिवळे वस्त्र अंथरावे. त्यावर अक्षता ठेवून श्री गणेशाची मूर्ती विधिवत स्थापित करावी.
मान्यतेनुसार, गणेशमूर्तीचे मुख पूर्व किंवा उत्तर दिशेला असणे शुभ मानले जाते. मूर्तीची स्थापना केल्यानंतर गंगाजल शिंपडावे.
गणपतीजवळ कलशाची स्थापना करावी. कलशामध्ये अक्षता, सुपारी, आंब्याच्या झाडाची कोवळी पाने आणि नाणे ठेवावे. कलशावर नारळ ठेवावा. त्यानंतर तुपाचा दिवा प्रज्वलित करून गणपतीला टिळा लावावा.
गणपती बाप्पाला त्यांच्या आवडत्या पदार्थांचा नैवेद्य दाखवण्याची परंपरा आहे. पूजा करताना पुढील पदार्थांचा नैवेद्य दाखवू शकता:
मोदक
बेसनाचे लाडू
नारळाचे लाडू
तिळगुळाचे लाडू
फळे
रव्याचा शिरा
केशरी खीर
पंचामृत
यासोबतच गणपतीला दूर्वा आणि फुले अर्पण करावीत.
गणपतीची स्थापना आणि पूजा करताना श्रद्धेने मंत्रांचा जप केला जातो. पुढील मंत्रांचा जप करता येईल:
1. ॐ गं गणपतये सर्वकार्यसिद्धिं कुरु कुरु स्वाहा॥
2. श्री वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभ।
निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥
3. ॐ एकदन्ताय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि।
तन्नो दन्तिः प्रचोदयात्॥
4. गजाननाय विद्महे, वक्रतुण्डाय धीमहि।
तन्नो दंती प्रचोदयात्॥
5. ॐ नमो गणपतये कुबेर येकद्रिको फट् स्वाहा॥
पूजेच्या वेळी खालील मंत्रांचाही जप करता येतो:
वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभ।
निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥
एकदन्ताय शुद्धाय सुमुखाय नमो नमः।
प्रपन्नजनपालाय प्रणतार्ति विनाशिने॥
ॐ एकदन्ताय विद्महे, वक्रतुण्डाय धीमहि।
तन्नो दन्ति प्रचोदयात्॥
ॐ गं गणपतये नमो नमः॥
गणेश चतुर्थीच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करून स्वच्छ कपडे परिधान करावेत. पूजा करण्याचे ठिकाण स्वच्छ करून चौरंगावर लाल किंवा पिवळे वस्त्र अंथरावे. त्यावर अक्षता ठेवून गणपतीची मूर्ती स्थापित करावी.
मूर्तीच्या स्थापनेनंतर गंगाजल शिंपडावे आणि गणपतीजवळ कलश स्थापित करावा. त्यानंतर दिवा लावून गणपतीला टिळा, फुले, दूर्वा आणि अक्षता अर्पण कराव्यात.
बाप्पाला मोदक, लाडू, फळे आणि इतर नैवेद्य दाखवावा. 'ॐ गं गणपतये नमः' या मंत्राचा जप करावा. त्यानंतर कुटुंबातील सर्व सदस्यांनी एकत्रितपणे गणपतीची आरती करावी.
गणपती घरात विराजमान असतील तोपर्यंत सकाळ-संध्याकाळ त्यांची पूजा, आरती आणि नैवेद्य करण्याची परंपरा आहे.
गणपतीची पूजा करताना काही गोष्टींची विशेष काळजी घेतली जाते.
घरात खंडित गणेशमूर्तीची स्थापना करू नये.
गणपतीच्या पूजेत तुळशीची पाने अर्पण करू नयेत, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
गणेशमूर्तीला हात लावताना स्वच्छतेची काळजी घ्यावी.
बाप्पाच्या विसर्जनाची विधीपूर्वक तयारी करावी.
गणपती घरात विराजमान असताना सात्त्विक वातावरण ठेवण्यावर भर द्यावा.
गणपतीची स्थापना ही केवळ धार्मिक विधी नसून अनेक कुटुंबांसाठी श्रद्धा, आनंद आणि एकत्र येण्याचा उत्सव आहे. त्यामुळे पूजा करताना शक्य तितक्या श्रद्धेने आणि स्वच्छतेने विधी करावा. आपल्या कुटुंबाच्या परंपरा आणि स्थानिक धार्मिक प्रथांनुसार पूजेची पद्धत ठरवू शकता.
गणपती बाप्पा मोरया! मंगलमूर्ती मोरया!
