Diwali Lakshmi Puja:
नवी दिल्ली: आज लक्ष्मीपूजन घरोघरी होणार आहे. परंतु, तुम्हाला माहीत आहे का की लक्ष्मी-गणपतीची मूर्ती कोणत्या दिशेला ठेवावी? तसेच पूजेमध्ये त्यांना कोणकोणत्या वस्तू अर्पण कराव्यात? धार्मिक मान्यतेनुसार, पूजेमध्ये मूर्तींचे योग्य स्थान आणि अर्पण करावयाच्या साहित्याला विशेष महत्त्व असते. याविषयीची सविस्तर माहिती जाणून घेऊया.
वास्तू आणि धार्मिक मान्यतेनुसार, घराच्या देवघरासाठी उत्तर-पूर्व दिशा म्हणजेच ईशान्य कोपरा अत्यंत शुभ मानला जातो. दिवाळीच्या दिवशी याच दिशेला स्वच्छ पाट किंवा पूजेची जागा तयार करावी. पूजा करताना व्यक्तीचे तोंड पूर्व किंवा उत्तर दिशेकडे असावे, जे अत्यंत शुभ मानले जाते. मूर्तींचे तोंड पूजा करणाऱ्या व्यक्तीच्या दिशेने असावे, जेणेकरून भक्तांना सहज दर्शन आणि पूजा करता येईल.
दिवाळीच्या पूजेमध्ये लक्ष्मी आणि गणपतीची मूर्ती स्थापन करण्याचेही काही विशेष नियम सांगण्यात आले आहेत. पारंपरिक मान्यतेनुसार, समोरून पाहताना भगवान गणेशाची मूर्ती लक्ष्मीच्या उजव्या बाजूला असावी. म्हणजेच, पूजा करणाऱ्या व्यक्तीच्या दृष्टीने पाहिल्यास गणपती बाप्पा डाव्या बाजूला आणि माता लक्ष्मी उजव्या बाजूला असावी.
दिवाळीच्या पूजेसाठी बसलेल्या मुद्रेतील मूर्ती अत्यंत शुभ मानल्या जातात. माता लक्ष्मी कमळाच्या आसनावर विराजमान असलेली आणि भगवान गणेशही बसलेल्या स्थितीतील मूर्ती पूजेसाठी उत्तम मानली जाते. मूर्ती स्वच्छ, सुंदर आणि कोणत्याही प्रकारच्या खंडितपणाशिवाय असावी. पूजेच्या वेळी त्यांचे मुख घराच्या आतील भागाकडे असावे.
माता लक्ष्मी ही संपत्ती आणि वैभवाची देवी मानली जाते. त्यांच्या पूजेमध्ये अनेक शुभ वस्तू अर्पण केल्या जातात:
कमळाचे फूल आणि गुलाब
लाल किंवा गुलाबी रंगांच्या फुलांची माळ
कवड्या
बतासे आणि पांढऱ्या रंगाची मिठाई
खीर, फळे आणि सुका मेवा
हळद, कुंकू आणि अक्षता
गणपती हे प्रथम पूज्य देवता मानले जातात. कोणतेही शुभ कार्य सुरू करण्यापूर्वी त्यांची पूजा केली जाते. गणपती बाप्पाला खालील साहित्य अर्पण करावे:
दुर्वा
लाल आणि पिवळी फुले
मोदक आणि लाडू
फळे आणि नारळ
विड्याचे पान आणि सुपारी
शेंदूर आणि अक्षता
धार्मिक मान्यता आहे की, गणेशाला दुर्वा आणि मोदक अर्पण केल्यामुळे ते अत्यंत प्रसन्न होतात.