Jet Fuel Shortage Airlines: मध्यपूर्वेतील युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक हवाई वाहतूक क्षेत्रावर मोठं संकट घोंगावत असल्याचं चित्र आहे. जेट इंधनाच्या संभाव्य तुटवड्याची भीती वाढल्यामुळे जगभरातील एअरलाईन्सनी आता आपत्कालीन योजना तयार करण्यास सुरुवात केली आहे.
एअरलाईन कंपन्यांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या मते, पुढील काही आठवड्यांत इंधनाची उपलब्धता कमी होऊ शकते, अशी भीती आहे. विशेष म्हणजे, अनेक इंधन पुरवठादार पुढील एका महिन्याच्या पुरवठ्याबाबत स्पष्ट आश्वासन देण्यास तयार नाहीत. त्यामुळे एअरलाईन्सना पुढील नियोजन करताना मोठ्या अनिश्चिततेचा सामना करावा लागत आहे.
बेन स्मिथ, एअर फ्रान्स-केएलएमचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी, यांनी सांगितले की, “इंधन तुटवड्याच्या परिस्थितीत काय करायचे यासाठी आम्ही वेगवेगळे पर्याय तपासत आहोत.” यामध्ये विशेषतः आशियातील काही मार्गांवरील उड्डाणे कमी करण्याचा विचार केला जात आहे. कारण, युरोपमधून इंधन घेणे शक्य असले तरी दक्षिण-पूर्व आशियात परतीच्या प्रवासासाठी इंधन मिळेल की नाही, याबाबत अनिश्चितता आहे.
त्याचवेळी केंटन जार्विस यांनीही चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या मते, सध्या तीन आठवड्यांपुरते इंधन उपलब्ध असल्याचे सांगितले जात असले तरी पुढील सहा आठवड्यांबाबत कोणतेही आश्वासन दिले जात नाही.
ऊर्जा बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, काही भागांमध्ये जेट इंधनाची कमतरता आहे. अनेक देशांकडे साठा असला तरी विमानांना प्रवासाच्या ठिकाणी इंधन भरणे आवश्यक असते आणि तेवढे इंधन एकाच वेळी वाहून नेणे शक्य नसते. त्यामुळे पुरवठा साखळीतील अडथळ्यांचा थेट परिणाम उड्डाणांवर होऊ शकतो.
भारतामध्येही परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. हरी मारार यांनी सांगितले की, बेंगळुरू विमानतळावर सध्या सुमारे 25 दिवसांचा इंधन साठा उपलब्ध आहे. त्यामुळे चिंता नसली तरी वाढत्या किमतींचा परिणाम एअरलाईन्सवर होणार आहे.
दरम्यान, व्हिएतनामने आधीच इशारा दिला आहे की इंधन तुटवड्यामुळे उड्डाणांची संख्या कमी करावी लागू शकते. आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक संघटनेचे प्रमुख विली वॉल्श यांनीही याला “आधीपेक्षा मोठे संकट” असे म्हटले आहे.
या संकटामागे सर्वात मोठा घटक म्हणजे मध्यपूर्वेतील तणाव आणि विशेषतः हॉर्मुज सामुद्रधुनीतील अडथळे. या मार्गातून जगातील मोठ्या प्रमाणात तेल आणि जेट इंधनाची वाहतूक होते. कुवैतसारख्या मोठ्या निर्यातदार देशाकडून होणारा पुरवठा यामुळे प्रभावित झाला आहे.
याच पार्श्वभूमीवर जेट इंधनाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ पाहायला मिळाली आहे. उत्तर-पश्चिम युरोपमध्ये जेट इंधनाची किंमत प्रति टन 1,730 डॉलरपर्यंत पोहोचली असून ती दुप्पट झाली आहे. या वाढत्या किमतींमुळे अनेक एअरलाईन्सवर अब्जावधी डॉलरचा अतिरिक्त खर्च पडत आहे. काही कंपन्यांना उड्डाणे रद्द करण्याची वेळही आली आहे.
युरोप आणि ऑस्ट्रेलियासारख्या प्रदेशांना या संकटाचा अधिक फटका बसण्याची शक्यता आहे, कारण या भागांमध्ये स्थानिक रिफायनिंग क्षमता कमी आहे आणि ते मोठ्या प्रमाणात आयातीवर अवलंबून आहेत. याशिवाय चीन आणि दक्षिण कोरियासारख्या देशांनी इंधन निर्यात मर्यादित करण्याचे पाऊल उचलल्यामुळे परिस्थिती आणखी गुंतागुंतीची झाली आहे.
जेट इंधनाच्या तुटवड्याची भीती आणि वाढत्या किमती यामुळे जागतिक विमान वाहतूक क्षेत्र एका नव्या संकटाच्या उंबरठ्यावर उभे आहे. पुढील काही आठवडे या उद्योगासाठी अत्यंत निर्णायक असणार आहेत.
