Financial Tips buy now pay later debt trap
नवी दिल्ली: आजच्या काळात 'आता खरेदी करा, नंतर पैसे द्या' या सापळ्यात तरुण पिढी अडकत आहे. कर्ज घेणे इतके सोपे झाले आहे की, केवळ एका स्वाइप किंवा टॅपवर 'पे लेटर'चा पर्याय निवडून तुम्ही हवी ती वस्तू खरेदी करू शकता. कोणताही लांबलचक फॉर्म नाही, कागदपत्रे नाहीत की वाट पाहण्याची गरज नाही. हे सहज उपलब्ध होणारे 'क्रेडिट' आता आपल्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनले आहे. मात्र, याचे योग्य नियोजन न केल्यास हे छोटे कर्ज भविष्यात मोठे संकट बनू शकते.
सुरुवातीला अनेक कंपन्या 'झिरो टक्के व्याज' असे आकर्षक गाजर दाखवतात. पण खरा खेळ त्याच्या अटी आणि शर्तींमध्ये असतो. एक हप्ता चुकला, तर अव्वाच्या सव्वा दंड आणि लेट फी आकारली जाते. ठराविक कालावधीनंतर व्याजाचे दर इतक्या वेगाने वाढतात की, मूळ रकमेपेक्षा व्याजाचा आकडाच मोठा होतो.
सुरुवातीला, ही कर्जे किंवा उसने घेतलेले पैसे नगण्य वाटतात. एखाद्या ॲपवर 'आता खरेदी करा, नंतर पैसे द्या' या पर्यायाद्वारे केलेली खरेदी, एखाद्या मोबाईल ॲप्लिकेशनद्वारे घेतलेले छोटे वैयक्तिक कर्ज, किंवा क्रेडिट कार्डचे बिल. विविध ॲप्सवर विखुरलेली ही छोटी कर्जे, स्वतंत्रपणे पाहिल्यास कदाचित त्रासदायक वाटणार नाहीत; परंतु जेव्हा ती सर्व कर्जे एकत्रित होतात, तेव्हा एखाद्याच्या आर्थिक नियोजनावर येणारा ताण वेगाने वाढतो. ही कर्जे अनेक वेगवेगळ्या प्लॅटफॉर्म्सवर पसरलेली असल्यामुळे, आपण एकूण किती कर्ज घेतले आहे, याचा नेमका हिशोब ठेवणे तरुणांना अनेकदा कठीण जाते. स्वतंत्रपणे पाहिल्यास किरकोळ वाटणाऱ्या या कर्जांची बेरीज होऊन ती एक प्रचंड मोठी रक्कम बनते, ज्यामुळे अखेरीस कर्जाची परतफेड करताना अडचणी निर्माण होतात.
कर्जाचा खरा ताण तेव्हा सुरू होतो, जेव्हा वेगवेगळ्या ॲप्सच्या परतफेडीच्या तारखा आणि व्याजाचे दर एकमेकांत गुंततात. मग एक हप्ता भरण्यासाठी दुसरे कर्ज घेण्याची वेळ येते. यालाच 'डेट ट्रॅप' (कर्जाचा सापळा) असे म्हणतात. ही स्थिती एका मोठ्या चुकीमुळे नाही, तर छोट्या-छोट्या चुकीच्या आर्थिक निर्णयांच्या साखळीमुळे निर्माण होते.
१. तुम्ही एक कर्ज फेडण्यासाठी दुसरे कर्ज घेत आहात.
२. तुम्हाला तुमच्या एकूण कर्जाची नेमकी आकडेवारी माहित नाही.
३. तुम्ही क्रेडिट कार्डचे बिल वारंवार EMI मध्ये रूपांतरित करता.
४. तुम्ही फक्त किमान थकीत रक्कम भरत आहात.
५. पेमेंटचे रिमाइंडर आल्यावर तुम्हाला मानसिक ताण येतो.
६. रोजच्या साध्या गरजांसाठीही तुम्ही 'पे लेटर'चा वापर करता.
७. पुढच्या पगारात सर्व काही नीट होईल, या आशेवर तुम्ही पेमेंट पुढे ढकलता.
एका कागदावर तुमची सर्व कर्जे, त्यांचे व्याजाचे दर आणि तारखा लिहून काढा.
ज्या कर्जाचा व्याजाचा दर सर्वाधिक आहे, त्याची परतफेड सर्वात आधी करा.
जुने कर्ज जोपर्यंत पूर्ण संपत नाही, तोपर्यंत नवीन कर्ज अजिबात घेऊ नका.
समस्या हाताबाहेर जाण्यापूर्वीच ती ओळखून त्यावर आर्थिक शिस्त लावणे हाच सर्वोत्तम मार्ग आहे.
