Ear Care Tips
शरीराची स्वच्छता राखणे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकीच कानांची काळजी घेणेही गरजेचे असते. मात्र, अनेकदा आपण कान साफ करण्याच्या नादात स्वतःचेच नुकसान करून घेतो. म्हणूनच, घरी कान साफ करण्याचा प्रयत्न करू नका, असा सल्ला तज्ज्ञ देतात. कानात साचलेला मळ हा प्रत्यक्षात एक सुरक्षा कवच असून तो पूर्णपणे काढून टाकणे हानिकारक ठरू शकते, असेही सांगितले जाते.
कानातील मळाला वैद्यकीय भाषेत सेरुमेन म्हणतात आणि त्यात जिवाणूविरोधी आणि बुरशीविरोधी गुणधर्म असतात. तो कानाच्या नलिकेतील ग्रंथींद्वारे तयार होतो. जेव्हा चिकट मळ कानाच्या नलिकेत जमा होतो, तेव्हा जिवाणू, धूळ आणि इतर सूक्ष्म कण त्या मळात अडकतात, ज्यामुळे ते कानाच्या पडद्यापर्यंत आणि आतील पडद्यापर्यंत पोहोचू शकत नाहीत. यामुळे संसर्ग आणि दुखापतीचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी होतो. कानातील मळ कानाच्या नलिकेतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासही मदत करतो, ज्यामुळे कोरडेपणा आणि जळजळ टाळता येते.
कानात थोड्या प्रमाणात मळ साचणे हे पूर्णपणे सामान्य आणि फायदेशीर आहे. या अवयवामध्ये एक नैसर्गिक यंत्रणा असते जी तो आपोआप साफ करते. त्यामुळे, तो जबरदस्तीने पूर्णपणे स्वच्छ करण्याची आवश्यकता नसते. तथापि, काही परिस्थितींमध्ये स्वच्छता अत्यंत महत्त्वाची ठरते. खरं तर, जेव्हा कानातील मळ जास्त प्रमाणात साचतो तेव्हा ती एक समस्या बनते. यामुळे कान बंद होऊ शकतो, ज्यामुळे ऐकू कमी येणे, अस्वस्थता, खाज सुटणे आणि कानात आवाज येणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात.
लोक अनेकदा घरीच कान स्वच्छ करण्याचा प्रयत्न करतात आणि अशा चुका करतात ज्यामुळे त्यांना इजा होऊ शकते. सर्वात मोठ्या चुकांपैकी एक म्हणजे कान स्वच्छ करण्यासाठी कॉटन बड्स, हेअरपिन्स, चाव्या किंवा कोणतीही टोकदार वस्तू वापरणे. या वस्तू अनेकदा कानातील मळ काढण्याऐवजी तो कानात अधिक खोलवर ढकलतात.
या परिस्थितीत, मळ अडकल्यामुळे, म्हणजेच नलिकेत मळ अडकल्यामुळे, अडथळा निर्माण होऊ शकतो, ज्यामुळे वेदना, ऐकू कमी येणे आणि संसर्ग होऊ शकतो. कानात कोणतीही वस्तू घातल्याने काननलिकेच्या आतील त्वचेला इजा होऊ शकते आणि गंभीर परिस्थितीत कानाचा पडदा फाटू शकतो. जेव्हा कानातील मळ ही समस्या बनते, तेव्हा तो स्वतः काढण्याचा प्रयत्न करण्याऐवजी तज्ञांची मदत घ्या.
ज्या लोकांच्या कानात नैसर्गिकरित्या जास्त मळ तयार होतो, जे वारंवार इअरफोन किंवा श्रवणयंत्र वापरतात आणि ज्यांची काननलिका जन्मापासूनच अरुंद असते, त्यांना अनेकदा कानात मळ साचण्याची आणि तो बंद होण्याची समस्या भेडसावते. अशा व्यक्तींनी तज्ञांचा सल्ला घ्यावा आणि व्यावसायिकरित्या कान स्वच्छ करून घ्यावा. कान स्वच्छ करण्याची ही सर्वोत्तम पद्धत आहे.
आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे आता कानाची सफाई अत्यंत सुरक्षितपणे केली जाते:
कडक झालेला मळ मऊ करण्यासाठी विशिष्ट औषधी थेंबांचा वापर केला जातो.
यामध्ये कोमट पाणी किंवा सलाईनचा वापर करून मळ बाहेर काढला जातो.
'सक्शन' यंत्राद्वारे नियंत्रित व्हॅक्यूम प्रेशर वापरून कानाला कोणतीही इजा न होता मळ खेचून काढला जातो.
