Copper Shortage 2030
नवी दिल्ली : जागतिक तांबे पुरवठ्यासमोर दीर्घकालीन अडथळ्यांचे संकट उभे ठाकले आहे. नवीन खाणींचा शोध लागण्याचे प्रमाण कमी होणे, खनिजातील तांब्याचे प्रमाण घटणे आणि खाण विकासाचा खर्च वाढणे, यामुळे नवीन खाणी उभारणे अधिक कठीण झाले आहे. त्यामुळे २०३० पासून तांब्याचा पुरवठा घटू शकतो.
'गोल्डमन सॅक्स रिसर्च'च्या अहवालानुसार, बाजारपेठ आता अशा विद्यमान उत्पादकांना आणि प्रकल्पांना अधिक महत्त्व देईल, जे भविष्यात तांब्याचा पुरवठा वाढविण्यास सक्षम आहेत. अहवालात नमूद केल्यानुसार, तांब्याच्या एका खाणीचा शोध लागल्यापासून तेथून प्रत्यक्ष उत्पादन सुरू होईपर्यंत सरासरी १६ वर्षांहून अधिक काळ लागतो. विद्यमान खाणींमधील उत्पादनात २०३० पासून घट होण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत, केवळ किमती वाढल्यामुळे गुंतवणुकीच्या सामान्य कालावधीत पुरवठ्यात मोठी वाढ होईलच, असे सांगता येणार नाही.
'गोल्डमन सॅक्स'च्या मते, तांब्याच्या पुरवठ्यापुढील अडथळे हे चक्रीय नसून, संरचनात्मक आहेत. त्यामुळे, बाजारपेठेत किमतींच्या माध्यमातूनच समतोल साधावा लागेल. ज्या तांबे उत्पादक कंपन्यांकडे अशी मालमत्ता आहे त्यांना बाजारपेठेत अधिक मूल्य मिळेल. अहवालानुसार, १९९० च्या दशकापासून तांब्याचे मोठे साठे सापडण्याचे प्रमाण घटले आहे. विशेषतः दक्षिण अमेरिकेत खनिजातील तांब्याचे प्रमाणही कमी झाले आहे. नवीन प्रकल्प आता दुर्गम भागांत स्थित असल्याने त्यांच्या उभारणीचा, संचालनाचा आणि भांडवली खर्चामध्ये वाढ होत आहे.
गोल्डमन सॅक्सने तांब्याच्या विकास प्रकल्पांच्या एका गटाचेही मूल्यांकन केले, जे एकत्रितपणे २०३५ च्या अखेरपर्यंत निव्वळ मालमत्ता मूल्यात सुमारे २० अब्ज डॉलर्सची भर घालू शकतात आणि प्रतिवर्षी अंदाजे दहा लाख टन अतिरिक्त उत्पादन वाढवू शकतात. नवीन खाणी विकसित करण्याच्या अडचणींमुळे गुंतवणूकदार प्रस्थापित तांबे उत्पादक आणि विश्वासार्ह विस्तार प्रकल्पांना अधिक महत्त्व देऊ शकतात. मात्र, अतिरिक्त उत्पादनाची वेळ आणि प्रमाण हे प्रकल्पाची अंमलबजावणी, गुंतवणुकीचे निर्णय आणि वाढता विकास खर्च व्यवस्थापित करण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल.
'गोल्डमन सॅक्स'च्या अंदाजानुसार, प्रकल्पाच्या पूर्व-व्यवहार्यता टप्प्यापासून ते प्रत्यक्ष उत्पादन सुरू होईपर्यंत सरासरी भांडवली खर्च सुमारे ५० टक्क्यांनी वाढतो. म्हणजेच प्रतिटन १०,६०० अमेरिकन डॉलर्सवरून तो १५,९०० अमेरिकन डॉलर्सपर्यंत पोहचतो. याशिवाय, अहवालात समाविष्ट असलेल्या प्रकल्पांसाठीचा त्यांचा अंदाजित भांडवली खर्च, संबंधित कंपन्यांच्या स्वतःच्या अभ्यासातील आकड्यांच्या तुलनेत २५ ते ९० टक्क्यांनी अधिक असल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे. आज तांब्याची वाढलेली किंमत पुढील दोन दशकांच्या बहुतांश काळात नवीन धातू उपलब्ध करून देऊ शकत नाही, असे अहवालात म्हटले आहे. तसेच, सध्याचे गुंतवणुकीचे निर्णय २०४० च्या दशकातील पुरवठ्यावर परिणाम करू शकतात, असा इशाराही देण्यात आला आहे.