Foreigners Protest in India: भारतात परदेशी नागरिकांना राजकीय आंदोलनात सहभागी होता येते का? यूट्यूबर ध्रुव राठी याच्या प्रकरणामुळे हा प्रश्न पुन्हा चर्चेत आला आहे. दिल्लीतील आंदोलनापूर्वी त्याला ताब्यात घेतल्याचे वृत्त समोर आल्यानंतर परदेशी नागरिकांचे अधिकार आणि व्हिसाचे नियम याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे.
ध्रुव राठी हा जर्मन नागरिक असल्याचे सांगितले जाते. ८ ऑक्टोबर रोजी बेंगळुरूमधील मतदार यादीच्या विशेष पुनरावलोकनाविरोधात झालेल्या आंदोलनात तो सहभागी झाला होता. त्यानंतर भाजप नेते आणि बेंगळुरूचे माजी पोलीस आयुक्त भास्कर राव यांनी केंद्रीय गृह मंत्रालयाकडे त्याच्या नागरिकत्वाची, पासपोर्टची आणि व्हिसाची चौकशी करण्याची मागणी केली.
भारतीय राज्यघटनेनुसार भारतीय नागरिकांना भाषण स्वातंत्र्य आणि शांततेने एकत्र येण्याचा अधिकार आहे. हे अधिकार अनुच्छेद १९ अंतर्गत दिले आहेत. मात्र, हे विशिष्ट मूलभूत अधिकार परदेशी नागरिकांना भारतीय नागरिकांप्रमाणे मिळत नाहीत.
असे असले तरी परदेशी नागरिकांना भारतात कोणतेही अधिकार नाहीत, असे म्हणता येणार नाही. राज्यघटनेतील अनुच्छेद १४ आणि २१ अंतर्गत कायद्यापुढे समानता आणि जीवन व व्यक्तिगत स्वातंत्र्याचे संरक्षण मिळते.
परदेशी नागरिक भारतात कोणत्या उद्देशाने आला आहे आणि त्याच्या व्हिसावर कोणत्या अटी आहेत, हे महत्त्वाचे ठरते. राजकीय आंदोलनातील सहभागामुळे व्हिसाच्या अटींचे उल्लंघन झाले आहे का, याची संबंधित अधिकारी चौकशी करू शकतात.
भारतातील राजकीय आंदोलनांमध्ये सहभागी झाल्यामुळे परदेशी नागरिकांवर इमिग्रेशनसंदर्भात कारवाई झाल्याच्या घटना यापूर्वीही घडल्या आहेत. 2019-2020 मध्ये CAA विरोधी आंदोलनांदरम्यान व्हिसाच्या नियमांचे उल्लंघन केल्याचा आरोप झाल्यानंतर काही परदेशी नागरिकांची चौकशी करण्यात आली होती, तर काहींना भारत सोडण्याच्या सूचनाही देण्यात आल्या होत्या.
परदेशी नागरिकांना भारतात आंदोलनात सहभागी होता येते की नाही, याचे उत्तर परिस्थितीवर अवलंबून आहे. त्यांचा व्हिसा, भारतातील वास्तव्याचा दर्जा आणि आंदोलनाचे स्वरूप यांचा विचार करूनच कायदेशीर निर्णय घेतला जाऊ शकतो.