Tadoba Plastic Pollution Wildlife
चंद्रपूर : जागतिक पर्यावरण दिनाच्या निमित्ताने महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने (MPCB) सोशल मीडियावर शेअर केलेल्या एका छायाचित्राने पर्यावरणप्रेमी आणि वन्यजीवप्रेमींचे लक्ष वेधून घेतले आहे. ज्येष्ठ छायाचित्रकार मोहन बने यांनी ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पात टिपलेल्या या छायाचित्रात एक वाघ तोंडात प्लास्टिकचा कचरा घेऊन जाताना दिसत आहे. हे छायाचित्र केवळ एक दृश्य नसून, पर्यटनस्थळी वाढत्या प्लास्टिक प्रदूषणाचे आणि वन्यजीवांवरील त्याच्या परिणामांचे वास्तव अधोरेखित करणारे आहे.
चंद्रपूर जिल्ह्यातील ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प हा देशातील महत्त्वाच्या व्याघ्र अधिवासांपैकी एक मानला जातो. दरवर्षी हजारो पर्यटक येथे वाघांसह विविध वन्यजीवांचे दर्शन घेण्यासाठी येतात. मात्र, पर्यटनासोबतच काही पर्यटकांकडून होणारी कचऱ्याची विल्हेवाट ही गंभीर समस्या बनत चालली आहे.
याच पार्श्वभूमीवर ज्येष्ठ वन्यजीव छायाचित्रकार मोहन बने यांनी टिपलेले एक छायाचित्र महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने आपल्या अधिकृत सोशल मीडिया खात्यावर प्रसिद्ध केले. या छायाचित्रात एक वाघ तोंडात प्लास्टिकचा कचरा घेऊन चालताना दिसतो. तो कचरा एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी नेऊन टाकण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा भास या छायाचित्रातून होतो. या दृश्याने अनेकांना अंतर्मुख केले असून, निसर्ग आणि वन्यजीवांप्रती आपली जबाबदारी पुन्हा एकदा अधोरेखित केली आहे.
महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने या छायाचित्रासोबत प्रभावी संदेश देत नागरिकांना आवाहन केले आहे की, पर्यटनाचा आनंद घेताना परिसरात कचरा टाकू नये. प्लास्टिकच्या बाटल्या, खाद्यपदार्थांची वेष्टणे आणि इतर टाकाऊ वस्तू जंगल परिसरात फेकल्यामुळे वन्यजीवांच्या आरोग्यावर आणि संपूर्ण पर्यावरणीय साखळीवर विपरीत परिणाम होतो.
वन्यजीव तज्ज्ञांच्या मते, जंगलात पडलेला प्लास्टिक कचरा प्राणी अन्न समजून गिळण्याची शक्यता असते. त्यामुळे त्यांच्या पचनसंस्थेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. अनेक वेळा अशा कचऱ्यामुळे प्राण्यांच्या जीवितालाही धोका निर्माण होतो. त्यामुळे पर्यावरण संरक्षणाबरोबरच वन्यजीव संरक्षणालाही तितकेच महत्त्व देणे आवश्यक आहे.
जागतिक पर्यावरण दिनाच्या निमित्ताने प्रसिद्ध झालेल्या या छायाचित्राने समाजाला एक महत्त्वाचा संदेश दिला आहे. निसर्ग आपल्याला भरभरून देत असतो; मात्र त्याचे संवर्धन आणि संरक्षण करणे ही प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे. पर्यटनस्थळी स्वच्छता राखणे, प्लास्टिकचा वापर टाळणे आणि निर्माण झालेला कचरा योग्य ठिकाणी टाकणे ही छोटी वाटणारी कृतीही पर्यावरण संवर्धनासाठी मोठे योगदान ठरू शकते.
ताडोबातील वाघाच्या तोंडातील प्लास्टिकचा हा फोटो केवळ एक छायाचित्र नाही, तर पर्यावरणाबाबत सजग होण्याचा आणि आपल्या कृतींचा पुनर्विचार करण्याचा एक गंभीर इशारा आहे.