Senior Artist Honorarium: सात हजार कलाकार, साहित्यिकांचे मानधन अडकले ‌‘लालफीतशाहीत‌’

ठाणे : अनुपमा गुंडे

राज्याच्या सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाच्या वतीने 50 वर्षांवरील ज्येष्ठ कलावंत आणि साहित्यिकांना राजर्षी शाहू महाराज ज्येष्ठ साहित्यिक व कलाकार मानधन सन्मान योजने अंतर्गत 5 हजार रुपये मानधन दरमहा दिले जाते. मात्र शासनाच्या निकषानुसार पडताळणीसाठी असलेल्या समित्यांची राज्याच्या राजधानीसह 7 जिल्ह्यांत पुनर्रचना न झाल्याने कलाकार आणि साहित्यिकांचे मानधन गेल्या 3 वर्षांपासून थकले आहे.

ज्येष्ठ साहित्यिक व कलावंतांना शासनाच्या सांस्कृतिक कार्य विभागामार्फत 1954-1955 पासून मानधन दिले जाते. पूर्वी हे मानधन श्रेणीनुसार दिले जात होते. ‌‘अ‌’ वर्ग श्रेणीतील कलाकारांना 3 हजार 150, ब - 2700 तर ‌‘क‌’ वर्गासाठी सुमारे 2,250 रूपये मानधन दिले जात होते. 2024 मध्ये शासनाने या मानधनात वाढ करून 5 हजार रुपये मासिक मानधन देण्यास प्रारंभ केला. या योजनेतंर्गत राज्यातील सुमारे 38 हजारच्या घरात कलाकार व साहित्यिक या योजनेसाठी पात्र आहेत. मानधन मिळण्यात अडचणी व विलंब नको म्हणून सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाने ॲपही विकसित केले आहे. मात्र राज्यात अनेक ठिकाणी जिल्हापातळीवरून शासकीय बाबींची पूर्तता केली जात नसल्याने कलाकार व साहित्यिकांना मानधनापासून वंचित रहावे लागत आहे.

50 वर्षांवरील व 48 हजारांच्या आत उत्पन्न असलेल्या साहित्यिक व कलाकारांना शासकीय कागदपत्रांच्या पूर्तेतसह जिल्हापातळीवर कार्यरत असलेल्या या योजनसाठी अर्ज दाखल करता येतो. सदर अर्ज जिल्हापातळीवर कार्यरत असलेल्या समितीद्वारे पडताळणी झाल्यावर सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाकडे सादर केले जातात व त्यानंतर मानधन मिळण्याची प्रक्रिया पूर्ण होते.

कोरोनानंतर मात्र राजधानी मुंबईसह, सांस्कृतिक उपराजधानी समजल्या जाणाऱ्या ठाण्यासह चंद्रपूर, वाशिम, नंदूरबार, नांदेड, हिंगोली व जालना येथे समित्यांची पुर्नरचना करण्यात आलेली नाही, त्यामुळे या जिल्ह्यातील कलाकार व साहित्यिक लालफितीच्या कारभारामुळे मानधनापासून गेल्या 3 वर्षांपासून वंचित आहेत.

जिल्हानिहाय आकडेवारी

चंद्रपूर 900

वाशीम 810

नंदुरबार 900

नांदेड 1400

हिंगोली 700

जालना 1100

ठाणे 509

मुंबई 900