मुंबई : मुंबईतील रस्त्यांवर युटिलिटी लाईन्स टाकण्यासाठी व दुरुस्तीसाठी होणाऱ्या वारंवार खोदकामातून नागरिकांना लवकरच दिलासा मिळणार आहे. यासाठी महापालिका शहरात नवीन खोदकाम धोरण लागू करण्याच्या तयारीत आहे. महापालिका आयुक्त अश्विनी भिडे यांच्या म्हणण्यानुसार, नवीन धोरणाचा मसुदा १ सप्टेंबरपर्यंत तयार करण्याचे लक्ष्य आहे. स्थायी समितीची मंजुरी मिळाल्यानंतर हे धोरण युटिलिटी एजन्सींसाठी लागू केले जाईल.
नवीन धोरणांतर्गत रस्ते खोदण्याची परवानगी देण्याची प्रक्रिया ऑनलाइन केली जाईल आणि संबंधित एजन्सींना युटिलिटी डक्ट्स बांधणे बंधनकारक असेल. खोदकामानंतर रस्त्यांची पद्धतशीरपणे पुनर्बांधणी करणाऱ्या एजन्सींना प्रोत्साहन देण्याचीही योजना आहे. यामुळे रस्त्यांची गुणवत्ता सुधारेल व वारंवार होणाऱ्या खोदकामाची समस्या कमी होईल, असा मनपाचा विश्वास आहे.
मुंबईत अंदाजे २,०५० किमीच्या रस्त्यांचे जाळे आहे. शहरातील जागेच्या मर्यादेमुळे वीज, दूरसंचार, गॅस व जुन्या बेस्ट केबल्ससह अंदाजे २७ ते ३० प्रकारच्या युटिलिटी लाईन्स रस्ते, पदपथ आणि दुभाजकांखालून जातात. नवीन लाईन्स टाकण्यासाठी किंवा जुन्या लाईन्सची दुरुस्ती करण्यासाठी, संबंधित एजन्सींना रस्ता खोदावा लागतो. या सततच्या खोदकामामुळे वाहनचालक व पादचाऱ्यांची गैरसोय होते व रस्त्यांच्या गुणवत्तेवरही परिणाम होतो.
सध्या, आपल्या मोठ्या काँक्रिटीकरण मोहिमेचा भाग म्हणून, महापालिका अंदाजे ७०० किमी रस्त्यांवर युटिलिटी डक्ट्स बांधत आहे. अंदाजे १,३५० किमी रस्त्यांवर अजूनही समर्पित युटिलिटी कॉरिडॉर नाहीत. नवीन धोरणाचा उद्देश ही उणीव हळूहळू भरून काढणे हा आहे.
संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाईन असेल
नवीन प्रणालीनुसार, खणकामाची परवानगी व शुल्क भरण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन व मानवी हस्तक्षेपाशिवाय (फेसलेस) करण्याची योजना आहे. यामुळे मानवी हस्तक्षेप कमी होईल व परवानगी प्रक्रियेतील विलंब व इतर अडथळे दूर होण्यास मदत होईल.
ज्या रस्त्यांवर डक्टद्वारे युटिलिटी लाईन्सपर्यंत पोहोचणे शक्य नाही, अशा रस्त्यांची दुरुस्ती करण्याचा पर्यायही एजन्सींना दिला जाईल. खोदकामानंतर विहित मानकांनुसार रस्त्याची पुनर्बांधणी करणाऱ्या एजन्सीला पैसे देण्याचा महापालिकेचा प्रस्ताव आहे. महापालिकेच्या मते, हे नवीन धोरण २०१५ मध्ये लागू केलेल्या विद्यमान खणकाम धोरणात सुधारणा म्हणून विकसित केले जात आहे. रस्त्यांचे वारंवार होणारे खोदकाम कमी करणे आणि मुंबईच्या रस्त्यांचा दर्जा टिकवून ठेवणे, हा यामागचा उद्देश आहे.
रस्त्याखाली युटिलिटी कॉरिडॉर बांधणार
नवीन धोरणानुसार, खड्डा खोदण्याची परवानगी देताना संबंधित एजन्सीला रस्त्याखाली समर्पित युटिलिटी डक्ट्स बांधणे आवश्यक असेल. अंदाजे ३०० ते ३५० मिमी व्यासाच्या या डक्ट्समध्ये विविध युटिलिटी लाईन्स ठेवल्या जातील. डक्ट्सच्या बाजूने चेंबर्स बांधले जातील, जे लाईन्सची दुरुस्ती किंवा देखभाल करण्यासाठी आवश्यकता भासल्यास उघडता येतील. यामुळे भविष्यात पुन्हा खोदकाम करण्याची गरज कमी होईल.