पुढारी ऑनलाईन डेस्क : (International Dog Day) तुम्ही सकाळी कामाला जाता आणि रात्री घरी परत येता तेव्हा तुमचा लाडका कुत्रा धावत पळत तुमच्याकडे का येतो? वेड्या सारखं घरभर पळत का सुटतो? तुमच्या येण्याचा त्याला इतका आनंद का होतो?
कुत्र्याचं खरंच त्याच्या मालकावर इतकं प्रेम का असतं? कुत्र्यामध्ये त्याच्या मालकाबद्दल खरोखर प्रेमाची भावना असते का? या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न संशोधकांनाही केला आहे. आणि त्यांना यावरचं उत्तरही मिळालेलं आहे.
२६ ऑगस्ट जगभरात आंतरराष्ट्रीय कुत्रा दिवस म्हणून साजरा केला जातो. गेली हजारो वर्षं कुत्रा आणि माणूस एकत्र राहात आहेत. कुत्र्याचा उल्लेख माणसाचा सर्वोत्तम मित्र म्हणून केला जातो. आपल्या मालकासाठी कुत्र्याने प्राण ही दिल्याची अनेक उदाहरणं आहेत. पण कुत्रा त्याच्या मालकावर (खरं तर मालक हा शब्द चुकीचा आहे. मनुष्य मित्र हा जास्त योग्य शब्द ठरेल.) प्रेम करतो हे शास्त्रीय दृष्ट्या सिद्ध झालं आहे का?
आपल्या मनात नेहमीच वेगवेगळ्या भावनांचा खेळ सुरू असतो. त्यातील सर्वांत प्रभावी कोणती भावना असेल तर ती म्हणजे प्रेम. माणसाला अशक्य ते शक्य करून दाखवण्याची प्रेरणा देणारी भावना म्हणजे प्रेम.
कुटुंबाबद्दलचं प्रेम, ही एक सर्वोत्तम भावना होय. कुत्र्यांमध्ये ही भावना प्रबळपणाने दिसून येते. कुत्र्यांना माणसांचा सहवास आवडतो. कुत्र्याचं पिलू जेव्हा मोठं होऊ लागतं तेव्हा ते इतर कुत्र्यांपेक्षा माणसांकडे जास्त आकर्षित होतो. जेव्हा घरचे लोक काही कारणाने कुत्र्याला सोडून दूर जातात, तेव्हा त्या कुत्र्यामध्ये जवळच्या लोकांपासून दूर झाल्यामुळे जी अस्वस्थ होतात, अशा कुत्र्यांत रक्तदाब कमी झाल्याचं शास्त्रज्ञांना दिसून आलं आहे.
कुत्र्याच्या मेंदूवरही शास्त्रज्ञांनी संशोधन केलेलं आहे. आपले परस्पराशी जे नातेसंबंध असतात त्यांच्या मुळाशी मेंदूतील काही रेणू असतात. मेंदू हे या रेणूंचं मिश्रण कशा प्रकारे करत यावर हे नातेसंबंध घडत जातात. याचं काम व्हॅसोप्रेसिन आणि ऑक्सिटोसीन या दोन हार्मोन्सवर अवलंबून असतं. या दोन हार्मोन्सला लव्ह हार्मोन्स असं ही म्हटलं जातं. लैंगिक भावना, बाळाला जन्म देताना, लहान मुलांशी खेळताना, त्यांचं संगोपन करताना या दोन हर्मोन्सच प्रमाण वाढतं, हे शास्त्रीय दृष्ट्या सिद्ध झालेलं आहे.
हे सर्व सस्तन प्राण्यांत दिसून आलेलं आहे.
कुत्रा त्याच्या मनुष्य मित्राच्या सहवासात असताना त्याच्या मेंदूत हे दोन हार्मोन्सचं प्रमाण वाढत असल्याचं दिसून आलेलं आहे.
अगदी सोप करून सांगू का? तुम्ही जेव्हा तुमच्या प्रेयसी किंवा प्रियकराला पाहाता, त्याच्या सहवासात असतात त्या वेळी तुमच्या मनात जसे फुलपाखरू बागडत असते, अगदी सेम कुत्र्याच्या मनात तुम्हाला पाहून होत असते. म्हणून जेव्हा तुमच्या कुत्र्याला तुम्ही दिसतात तेव्हा तो अगदी खूश होतो, इकडे तिकडे धावून त्याचा आनंद व्यक्त करतो, धावत पळत तुमच्या जवळ येतो. (काही हायपर टाईपची कुत्री थेट अंगावर उडीच मारतात!)
बरं या प्रेमामागे कुत्र्याला काही मिळवायचं असतं का? तर तेही नाही. म्हणून कुत्र्याचं त्याच्या मनुष्य मित्रावर असलेलं प्रेम हे जगातील सर्वांत खरं प्रेम आहे, असं म्हटलं जातं.