Donald Trump Iran strikes : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सलग १३ दिवसांनंतर इराणवरील हल्ले थांबवले. विविध अमेरिकन प्रसिद्धी माध्यमांच्या वृत्तानुसार, मुत्सद्देगिरीला मिळालेली गती, अमेरिकेच्या क्षेपणास्त्र संरक्षण साठ्यातील घट आणि युद्ध अधिक व्यापक होण्याचा धोका लक्षात घेऊन ट्रम्प यांनी हा निर्णय घेतला आहे.शुक्रवारी घेतलेल्या या निर्णयामुळे गेल्या दोन आठवड्यांपासून सुरू असलेल्या दैनंदिन हल्ल्यांना प्रथमच पूर्णविराम मिळाला आहे.
'ॲक्सिओस' (Axios) या वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, लष्कराकडून नवीन हल्ला आराखडा (Strike Plan) सादर करण्यात आला असतानाही ट्रम्प यांनी नव्या हल्ल्यांना मंजुरी दिली नाही. गरज भासल्यास लष्करी कारवाई पुन्हा सुरू ठेवण्याची तयारी ठेवूनही, अमेरिकेचा कल आता वाटाघाटींकडे झुकल्याचे यावरून स्पष्ट होत आहे.
व्हाईट हाऊसने या निर्णयावर अधिकृत भाष्य केलेले नाही. मात्र, व्हाईट हाऊसचे दळणवळण संचालक स्टीव्हन चेउंग यांनी सांगितले की, ट्रम्प यांनी नेहमीच मुत्सद्दी मार्गाला प्राधान्य दिले आहे. परंतु, इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत किंवा अमेरिकेच्या मित्रांवर हल्ले सुरूच ठेवल्यास सर्व लष्करी पर्याय खुले राहतील.
'ॲक्सिओस'च्या वृत्तानुसार, एका मोठ्या युद्धाची सुरुवात न करता सध्याच्या लष्करी कारवाईतून साध्य होऊ शकत होते, त्याची मर्यादा गाठली गेल्याच्या निष्कर्षाप्रत ट्रम्प आले आहेत. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यास अल्प कालावधीच्या सूचनेवर पुन्हा हल्ले सुरू करण्याचा पर्याय कायम ठेवून मुत्सद्देगिरीसाठी अधिक वाव देणे अध्यक्षांना सोयीचे वाटले, असे सूत्रांनी सांगितले.
शुक्रवारी (दि. २४ जुलै) माध्यमांशी बोलताना ट्रम्प म्हणाले की, अमेरिका अजूनही "पूर्ण तयारीत" आहे, परंतु इराणसोबत करार करणे ही "अधिक हुशारीची रणनीती" आहे. "आम्ही सध्या त्यांच्याशी चर्चा करत आहोत. जसजसे दिवस जात आहेत, तसतसे ते अधिक गंभीर होत आहेत, असे मला वाटते," असे ट्रम्प म्हणाले.त्यानंतर 'व्हाईट हाऊस करस्पॉन्डंट्स असोसिएशन'च्या (WHCA) कार्यक्रमात बोलताना ट्रम्प यांनी, इराण त्वरित करारासाठी तयार असेल असे वाटत नसल्याचे सांगितले, तरीही आपण चर्चेसाठी तयार असल्याचे स्पष्ट केले.
हल्ले थांबवण्यामागे पेंटागॉनमध्ये अमेरिकेच्या क्षेपणास्त्र संरक्षण साठ्याबाबत निर्माण झालेली गंभीर चिंता हेही एक प्रमुख कारण ठरले आहे. 'द न्यू यॉर्क टाइम्स'च्या वृत्तानुसार, , लष्करी मोहीम वाढवल्यास मध्य पूर्वेत तैनात असलेली 'पॅट्रियट' इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रे आणि इतर हवाई संरक्षण यंत्रणांचा साठा धोकादायक पातळीपर्यंत कमी होऊ शकतो. यामुळे अमेरिकन सैनिक, मित्र देश आणि लष्करी तळांवर इराणकडून होणाऱ्या प्रतिहल्ल्यांचा धोका वाढेल, असा इशारा वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्यांनी दिला आहे.
'जॉइंट चीफ्स ऑफ स्टाफ'चे अध्यक्ष जनरल डॅन केन यांनी ट्रम्प यांना स्पष्ट केले की, लष्कर व्यापक मोहीम राबवू शकत असले तरी, त्यामुळे 'यूएस सेंट्रल कमांड'ला दिलेल्या इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रांच्या साठ्यावर प्रचंड ताण येईल. पेंटागॉनने नुकत्याच झालेल्या संघर्षात १२-शे पेक्षा जास्त 'पॅट्रियट' इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रांचा वापर केला आहे, ज्यामुळे मोठे युद्ध सुरू होण्याआधीच क्षेपणास्त्रांचा साठा दबावाखाली आला आहे.
'सीएनएन'ने दिलेल्या वृत्तानुसार, शुक्रवारी व्हाईट हाऊसमध्ये झालेल्या बैठकीत उपअध्यक्ष जेडी व्हान्स आणि जनरल केन या दोघांनीही इराणसोबतचे युद्ध वाढवण्याबाबत चिंता व्यक्त केली. जनरल केन यांनी ट्रम्प यांना केवळ शस्त्रास्त्रांच्या घटत्या साठ्याबाबतच नव्हे, तर युद्ध वाढल्यास होणाऱ्या व्यापक परिणामांबद्दलही सावध केले. संरक्षण विभागाच्या एका सूत्राने सीएनएनला सांगितले की, इरानावरील लष्करी कारवाया सध्या "स्थगित" आहेत; मात्र ही स्थगिती तात्पुरती आहे की धोरणातील मोठ्या बदलाची सुरुवात, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.
लष्करी कारवायांवरील स्थगितीचा काळ नव्या मुत्सद्दी हालचालींशी जुळून आला आहे. 'ॲक्सिओस'नुसार, जगात इंधनाची वाहतूक करणाऱ्या अत्यंत महत्त्वाच्या 'होर्मुझच्या सामुद्रधुनी'तील वाहतूक सुरळीत करण्याबाबत चर्चा करण्यासाठी ओमानचे शिष्टमंडळ तेहरानमध्ये पोहोचले. त्यानंतर काही तासांतच ट्रम्प यांनी हा निर्णय घेतला.ओमान आणि इराण यांच्यात लवकरच करार होऊ शकतो आणि चर्चा सकारात्मक दिशेने सुरू असल्याचे सूत्रांनी सांगितले; मात्र अंतिम मंजुरी ट्रम्प यांचीच आवश्यक असेल. दरम्यान, आखाती देशांनीही वॉशिंग्टनला संयम बाळगून मुत्सद्दी प्रयत्न सुरू ठेवण्याचे आवाहन केले आहे.
हल्ले थांबवले असले तरी लष्करी कारवाईचा पर्याय खुला असल्याचे ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले आहे.इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत किंवा मित्र देशांवर हल्ले सुरू ठेवल्यास सर्व पर्याय उपलब्ध असल्याचे व्हाईट हाऊसचे दळणवळण संचालक स्टीव्हन चेउंग यांनी पुनरुच्चार केला. कडक आर्थिक निर्बंध आणि दोन आठवड्यांच्या लष्करी हल्ल्यांमुळे तेहरानवर चर्चेसाठी दबाव वाढल्याचे त्यांनी सांगितले. मुत्सद्देगिरी अपयशी ठरल्यास अल्प कालावधीत पुन्हा हल्ले सुरू करता यावेत, यासाठी पेंटागॉनने पर्यायी लष्करी मोहिमांची तयारी सुरूच ठेवली आहे. सध्या तरी, वॉशिंग्टनची उद्दिष्टे प्रादेशिक युद्धाचा धोका न पत्करता चर्चेच्या माध्यमातून साध्य होतात का, याची पडताळणी ट्रम्प प्रशासन करत असल्याचे दिसत आहे.