केंद्रीय ऊर्जा राज्य मंत्री श्रीपाद येसो नाईक हे राजकारणातील प्रतिष्ठित व्यक्तिमत्त्व असून, भारतीय जनता पक्षाचे प्रतिनिधित्व करत उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघाचे खासदार म्हणून त्यांनी दीर्घकाळ उल्लेखनीय कार्य केले. त्यांना सर्वसामान्यांपासून ते समाजातील विविध स्तरांतील लोकांपर्यंत आपलेसे करणारी गोष्ट म्हणजे त्यांचा साधेपणा, नम्रता, सचोटी आणि मृदू स्वभाव. राजकारणात राजकीय व्यक्तिमत्त्वांमध्ये हे गुण क्वचितच एकत्र पाहायला मिळतात.
४ ऑक्टोबर १९५२ रोजी फोंडा तालुक्यातील आडपई या गावात त्यांचा जन्म झाला. चार दशकांहून अधिक काळाच्या त्यांच्या प्रदीर्घ राजकीय प्रवासात अनेक महत्त्वाचे टप्पे आणि यश त्यांच्या वाट्याला आले. मात्र, श्रीपाद 'भाऊ' म्हणून आप्तेष्ट, मित्रपरिवार आणि असंख्य हितचिंतकांमध्ये प्रेमाने ओळखले जातात.
श्रीपाद भाऊ हे येसो भिकारी नाईक आणि जयश्री येसो नाईक यांचे सुपुत्र. त्यांनी पणजी येथील धेंपे कॉलेज ऑफ आर्ट्स अँड सायन्समधून मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न अभ्यासक्रमातून १९७८ मध्ये पदवी प्राप्त केली. कबड्डी, व्हॉलीबॉल आणि जलतरण या क्रीडा प्रकारांत त्यांनी उल्लेखनीय कामगिरी केली आणि अनेक पुरस्कार व मान मिळवले. राष्ट्रीय छात्रसेना (एनसीसी) कॅडेट म्हणूनही त्यांनी उत्कृष्ट कामगिरी बजावली आणि त्यांना सर्वोत्कृष्ट एनसीसी कॅडेट म्हणून गौरविण्यात आले.
१९८४ मध्ये आडपईचे सरपंच म्हणून निवडून येत त्यांनी आपल्या निवडणूक राजकारणाची सुरुवात केली. त्यानंतर त्यांनी भारतीय जनता पक्षाच्या विविध जबाबदाऱ्या सांभाळत गोवा भाजपचे सरचिटणीस तसेच प्रदेशाध्यक्ष म्हणूनही काम केले.
१९९९ मध्ये उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघातून १३व्या लोकसभेसाठी निवडून येत त्यांच्या संसदीय कारकिर्दीला सुरुवात झाली. अशा प्रकारे एकाच मतदारसंघातून सहा वेळा लोकसभेवर निवडून येण्याचा दुर्मिळ विक्रम त्यांच्या नावावर आहे.
सध्या श्रीपाद भाऊ केंद्र सरकारमध्ये केंद्रीय ऊर्जा तसेच नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा राज्यमंत्री म्हणून जबाबदारी सांभाळत आहेत.
२०१४ मध्ये त्यांची आयुष राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) म्हणून नियुक्ती झाली. भारताच्या पारंपरिक चिकित्सा पद्धतींच्या प्रसारासाठी त्यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. उत्तर गोव्यातील धारगळ येथील भव्य अखिल भारतीय आयुर्वेद संस्थान तसेच रायबंदर येथील आयुर्वेद संशोधन केंद्र ही त्यांच्या आयुर्वेदावरील विश्वास आणि दूरदृष्टीची ठळक उदाहरणे आहेत.
२०१९ मध्ये त्यांनी संरक्षण राज्यमंत्री म्हणून जबाबदारी स्वीकारली. २०२१ मध्ये त्यांच्याकडे पर्यटन तसेच बंदरे, जहाजबांधणी आणि जलमार्ग या महत्त्वाच्या खात्यांची जबाबदारी सोपवण्यात आली. त्यांच्या योगदानाची दखल घेत त्यांना २०१६ मध्ये सम्राट रत्न पुरस्कारासह विविध पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.
२०२१ मधील एका गंभीर मोटार अपघातात त्यांच्या पत्नी सौ. विजयादेवी आणि त्यांच्या वैयक्तिक सहायकाचा दुर्दैवी मृत्यू झाला. स्वतः अनेक शस्त्रक्रियांना सामोरे जात त्यांनी या संकटातून धैर्याने आणि जिद्दीने पुनरागमन केले. मात्र, पत्नी सौ. विजयादेवी यांच्या निधनाने त्यांच्या आयुष्यात निर्माण झालेली पोकळी कधीही भरून निघणारी नाही.
'वहिनी' म्हणून प्रेमाने संबोधल्या जाणाऱ्या सौ. विजयादेवी या श्रीपाद भाऊंच्या जीवनप्रवासातील खऱ्या अर्थाने अर्धांगिनी होत्या.
तीन मुलांच्या संगोपनापासून घर-संसाराची जबाबदारी सांभाळण्यापर्यंत, मतदारसंघातून येणाऱ्या जनतेचे हसतमुखाने स्वागत करण्यापासून त्यांच्यासाठी प्रेमाने भोजन तयार करण्यापर्यंत, सामाजिक व धार्मिक कार्यात सक्रिय सहभाग घेण्यापासून भाऊंच्या निवडणूक प्रचारात खांद्याला खांदा लावून सहभागी होण्यापर्यंत— वहिनी प्रत्येक टप्प्यावर त्यांच्या विश्वासू सहचारिणी, मैत्रीण, मार्गदर्शक आणि प्रेरणास्थान म्हणून त्यांच्या सोबत राहिल्या.
श्रीपाद भाऊ हे अत्यंत श्रद्धाळू आणि धार्मिक वृत्तीचे व्यक्तिमत्त्व आहेत. गोव्याला या साध्या, जमिनीशी नाळ जोडलेल्या, विश्वासू 'बहुजन' नेत्याचा आणि आपल्या मातृभूमीसाठी अविरत कार्य करणाऱ्या कर्तव्यनिष्ठ 'कर्मयोग्याचा' निश्चितच अभिमान आहे!
श्रीपाद भाऊ, आपल्या या मंगलदिनी गोवा आपल्याला निरोगी, आनंदी आणि दीर्घायुषी जीवनासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा देत आहे. जनसेवेचे हे निःस्वार्थ कार्य आपल्या हातून यापुढेही अखंडपणे सुरू राहो, हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना!
श्रीपाद भाऊ, आपणास शतायुषी आयुष्य लाभो!
- डॉ. राधिका श्रीकांत नाईक