पणजी : पुढारी वृत्तसेवा
गोव्याच्या क्षारयुक्त खाजन जमिनींसाठी विकसित केलेला, पुरास प्रतिकारक्षम असा 'गोवा धान ५' हा तांदळाचा नवीन वाण आता अधिकृत वितरणाजवळ पोहोचला आहे. सध्या राज्यभरात अनेक ठिकाणी याच्या व्यापक चाचण्या सुरू आहेत.
या खरीप हंगामात, व्यावसायिक वितरणापूर्वी आवश्यक असलेल्या चाचणीच्या अंतिम टप्प्याचा भाग म्हणून, जुने गोवे येथील आयसीएआर-सीसीएआरआयच्या शास्त्रज्ञांनी राज्यभरातील शेतकऱ्यांना एक टन बियाणे वितरित केले आहे. निकाल समाधानकारक असल्यास, आम्ही जानेवारी किंवा फेब्रुवारी २०२७ च्या सुमारास वितरण सुरू करू, असे वरिष्ठ शास्त्रज्ञ म्हणाले.
गोवा धान ५ चे एक वैशिष्ट्य म्हणजे मुसळधार पाऊस आणि वाऱ्यामुळे भाताची रोपे वाकणे किंवा उन्मळून पडणे याला असलेला प्रतिकार. २०२४ मध्ये केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी त्या वर्षीच्या अर्थसंकल्पीय भाषणात सांगितले होते की, भारताकडून हवामान बदलास अनुकूल असे तांदळाचे ३२ वाण सादर केले जातील, त्यापैकी हा एक गोव्याचा तांदळाचा नवीन वाण आहे.
सध्या सुरू असलेल्या चाचण्या दिवाडी बेट, चोडण बेट, कुंभारजुवे आणि इतर खाजन शेतीप्रधान गावांसह अनेक ठिकाणी घेण्यात आल्या आहेत. शेतकऱ्यांना त्यांच्या शेताच्या आकारानुसार वेगवेगळ्या प्रमाणात बियाणे मिळाले आहे, काही शेतकरी २,००० चौरस मीटर तर काही ४,००० चौरस मीटरपर्यंतच्या भूखंडांवर लागवड करत आहेत. गोवा धान ५ चा विकास २०१९ मध्ये एका प्रजनन कार्यक्रमाद्वारे सुरू झाला,
ज्यामध्ये पारंपरिक कोरगुट वाणापासून तयार झालेल्या गोवा धान १ आणि हरियाणातील कर्नाल येथील केंद्रीय मृदा क्षारता संशोधन संस्थेने (सीएसएसआरआय) विकसित केलेल्या सीएसआर-२७ या तांदळाच्या वाणाचा संकर घडवून आणण्यात आला. गोव्यातील कृषी संकल्प अभियान कार्यक्रमादरम्यान ७०० किलो बियाणे वितरित करण्यात आले, सहभागी शेतकऱ्यांनी प्रति हेक्टर ४ ते ४.५ टन उत्पादन नोंदवले, असे ते म्हणाले.
राज्य वाण प्रकाशन समितीचे अधिकारी करतील पाहणी
चालू हंगामातील चाचण्यांमधून दुसऱ्या वर्षाच्या कामगिरीचा महत्त्वपूर्ण डेटा मिळेल, जो संशोधक पुढील वर्षाच्या सुरुवातीला राज्य वाण प्रकाशन समितीकडे सादर करण्याची योजना आखत आहेत.
सध्या सुरू असलेल्या शेतकरी चाचण्यांमधील माहिती ऑक्टोबरपर्यंत उपलब्ध झाल्यावर, संशोधकांना या वाणाच्या कामगिरीचे अधिक स्पष्ट चित्र मिळेल, अशी अपेक्षा आहे. अंतिम निर्णय घेण्यापूर्वी राज्य वाण प्रकाशन समितीचे अधिकारी देखील चाचणी भूखंडांची पाहणी करतील