Immune system differences men women
नवी दिल्ली: आजारपण किंवा वृद्धत्वाची प्रक्रिया यांसारख्या समान परिस्थितींमध्ये स्त्री आणि पुरुषांच्या शरीराची प्रतिक्रिया वेगळी का असते, याचा विचार तुम्ही कधी केला आहे का? या महत्त्वाच्या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्यात वैज्ञानिक आणि संशोधकांना यश आले आहे. शरीरातील एका विशिष्ट प्रोटीनमुळे हा फरक पडत असल्याचे एका ताज्या संशोधनातून समोर आले आहे.
संशोधनानुसार, आपल्या शरीरात 'एसआयआरटी ७' नावाचे एक विशेष प्रोटीन असते. हे प्रोटीन प्रामुख्याने आपल्या जनुकांचे रक्षण करते आणि त्यांच्या हालचालींवर नियंत्रण ठेवते. स्त्री आणि पुरुषांच्या शरीरातील या प्रोटीनच्या कार्यपद्धतीमुळेच दोघांची रोगप्रतिकारक क्षमता वेगवेगळी असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
अमेरिकेतील 'मॅस जनरल ब्रिघम' आणि स्पेनमधील 'जोसेप कॅरेरास ल्युकेमिया इन्स्टिट्यूट'च्या संशोधकांनी या विषयावर सखोल अभ्यास केला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, एखादा आजार बळावणे आणि वृद्धत्व येणे या प्रक्रियांमध्ये लिंगआधारित जे फरक आढळतात, त्यामागची जैविक कारणे अद्याप पूर्णपणे समजलेली नाहीत. ही कारणे आणि फरक अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी शास्त्रज्ञ आता लिंग गुणसूत्रांचा बारकाईने अभ्यास करत आहेत.
'नेचर' या जगप्रसिद्ध विज्ञान मासिकात प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासातून एक महत्त्वपूर्ण बाब समोर आली आहे. 'SIRT7' हे असे प्रथिन आहे जे आपल्या शरीरातील पेशींचा ताण आणि वृद्धत्वाशी संबंधित प्रतिसादांचे व्यवस्थापन करते. संशोधनातून असे दिसून आले आहे की, X गुणसूत्राचे आरोग्य राखण्यात या प्रथिनाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते.
मानवाचे जैविक लिंग ठरवण्यात दोन सेक्स क्रोमोसोम्स महत्त्वाची भूमिका बजावतात. महिलांमध्ये सामान्यतः दोन 'एक्स' क्रोमोसोम्स असतात, तर पुरुषांमध्ये एक 'एक्स' आणि एक 'वाय' क्रोमोसोम असतो. संशोधनात असे दिसून आले आहे की, महिलांच्या पेशींमध्ये जीन्सची सक्रियता संतुलित ठेवण्यासाठी शरीर सहसा एका 'एक्स' क्रोमोसोमला निष्क्रिय करते. गुणसूत्र आणि 'SIRT7' प्रथिन यांच्यातील याच परस्परक्रियेमुळे स्त्री आणि पुरुषांच्या आरोग्याशी संबंधित प्रतिसादांमध्ये महत्त्वपूर्ण फरक निर्माण होतो.