वॉशिंग्टन : जगातील सर्वात उंच पर्वत म्हणून माऊंट एव्हरेस्टचे नाव लोकांच्या तोंडावर येते. सर्वसाधारणपणे एव्हरेस्टचे टोक हेच पृथ्वीवर अंतराळापासून आणि सूर्यापासूनचे सर्वात जवळचे स्थान असे लोकांना वाटत असते. परंतु, सत्य त्याहून भिन्न आहे. जगात एक असा पर्वत आहे ज्याचे टोक एव्हरेस्टच्या टोकापासूनही अंतराळाच्या आणि सूर्याच्या सर्वात जवळ आहे. कोणता आहे हा पर्वत जाणून घेऊयात…
दक्षिण अमेरिकेतील इक्वेडोर येथील माऊंट चिम्बोराजो हा पर्वत रहस्यमयी आहे. संशोधकांनी यास पृथ्वीवरील सर्वात खास पर्वतापैकी एक मानतात. या पर्वताचे टोक अंतराळ आणि सूर्यापासून पृथ्वीपासूनचे सर्वात जवळचे स्थान आहे. या पर्वताच्या उंच रांगावर लोक आजही राहातात. अनेक गावांची येथे वस्ती आहे. अत्यंत प्रतिकूल वातावरणात लोक येथे राहात आले आहेत. सूर्याच्या जवळ असूनही येथील लोकांना कडाक्याच्या थंडीचा सामना करावा लागतो. येथील उंच पर्वतीय रांगा नेहमीच बर्फाने झाकलेल्या असतात. समुद्र सपाटीपासून माऊंट एव्हरेस्टची उंची सुमारे ८,८४८ मीटर आहे. तर माऊंट चिम्बोराजोची उंची सुमारे ६,२६८ मीटर आहे. तरीही चिम्बोराजोचे टोक अंतराळाच्या सर्वात जवळचे टोक मानले जाते.
याला कारण पृथ्वीचा आकार आहे. कारण, पृथ्वी संपूर्ण वाटोळी नाही तर भूमध्य रेखेच्या जवळ थोडी फुगलेली आहे. चिम्बोराजो भूमध्य रेखेच्या खूप जवळ आहे. त्यामुळे पृथ्वीच्या केंद्रापासून याची उंची एव्हरेस्ट पेक्षा जास्त भरते. याच कारणाने यास पृथ्वीवरील असा बिंदू मानले जाते. तो अंतराळ आणि सूर्याच्या अत्यंत जवळचा मानला जातो आहे. चिम्बोराजो पर्वताची शिखरे वर्षभर बर्फाच्छादित असतात. तरीही ३,५०० ते ४,२०० मीटर उंचीवर क्वेशुआ आणि पुरुहा आदिवासी समाजाचे लोक पिढ्यान पिढ्या राहात आले आहेत. इतक्या उंचीवर ऑक्सिजनची कमतरता भासते. जे लोक येथे पहिल्यांदा जातात त्यांना श्वास घेण्यास त्रास होतो. चक्कर येते आणि डोकेदुखी देखील सुरू होते. मात्र, येथील लोक येथे अनेक पिढ्यांपासून राहात असल्याने त्यांच्या शरीराला याची सवय झाली आहे.
चिम्बोराजो पर्वतात राहणारे लोक थंडीपासून वाचण्यासाठी जाड मातीच्या भक्कम भिंती असलेल्या घरात राहतात. त्यांना स्थानिक भाषेत चोजा म्हणतात. या घरांच्या छतावर सुकलेल्या गवताचा मोठा थर रचला जातो. त्यामुळे घराच्या आत उबदार वातावरण तयार होते. जेवणात बटाटा, चीज, एव्हाकाडो पासून बनलेले सूप, गरम जडीबुटीपासून तयार झालेला चहा, मांस प्रमुख रूपाने खातात. येथे मर्यादित शेती होते. त्यामुळे पशुपालनावर बहुतांश लोकांची गुजराण होते. लामा, अल्पाका आणि विकुना सारखे जनावरे येथे आढळतात. त्यांच्या लोकरीपासून तयार केलेले गरम कपडे, शाल येथील लोकांचे थंडीपासून रक्षण करते. येथील लोकांसाठी चिम्बोराजो केवळ पर्वत नाही तर आस्थेचा प्रतीक आहे. ते त्याला वडिलांचा मान देतात. ‘हिएलेरोस’ नावाची प्रथा येथे आधी होती. त्यावेळी लोक गिर्यारोहण करत हा पर्वत चढून तेथील ग्लॅशियर तोडून पर्वताच्या खाली आणून त्याची विक्री करीत होते. आता घरोघरी फ्रिज आल्याने ही प्रथा बंद होत आली आहे.
