कॅनबेरा : सन १९६७ मध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या एका दूरवरच्या भागात हजारो निरुपयोगी काचेच्या बाटल्यांचा वापर करून एक अनोखे घर उभारण्यात आले होते. सहा दशकांनंतरही ही वास्तु न्यू साऊथ वेल्समधील ‘लाइटनिंग रिज’ भागात दिमाखात उभी आहे. आज ही वास्तु पर्यटकांच्या आकर्षणाचा केंद्रबिंदू बनली असून, येथे ओपल-मायनिंगशी संबंधित वस्तू, जुन्या बाटल्या आणि इतर ऐतिहासिक वस्तू ठेवण्यात आल्या आहेत. ‘बॉटल हाऊस’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या वास्तुची उभारणी टेक्स मोकेल यांनी केली होती.
या इमारतीच्या भिंती काचेच्या बाटल्या एकमेकांना जोडण्यापासून बनवल्या गेल्या आहेत, तर तिचे उतरते छत पत्र्याचे आहे. इमारतीच्या आत अनेक लहान खोल्या आणि एक माळा आहे. १९६७ मध्ये बांधलेले हे ‘बॉटल हाऊस’ शहराच्या प्रमुख ओळखींपैकी एक आहे. याची नोंद ‘बॉटल हाऊस अँड मायनिंग म्युझियम’ म्हणून झाली असून, जुन्या मायनिंग कॅम्पमधील अनोख्या वास्तुशिल्पाचे उत्तम उदाहरण म्हणून याकडे पाहिले जाते. इमारतीच्या भिंती हे तिचे सर्वात मुख्य वैशिष्ट्य आहे. काचेच्या बाटल्यांच्या रांगेतून हा सांगाडा तयार करण्यात आला आहे, ज्यामुळे ते विटा, लाकूड किंवा काँक्रीटपासून बनवलेल्या सामान्य घरांपेक्षा पूर्णपणे वेगळे दिसते. क्वीन्सलँड सीमेजवळ वसलेल्या ‘हेबेल’ या लहानशा शहरातून गोळा केलेल्या बाटल्यांपासून हे घर बांधले गेले होते.
न्यू साऊथ वेल्स सरकारच्या अधिकृत पर्यटन माहितीनुसार, सुरुवातीला बाटल्या जोडण्यासाठी सिमेंटचा वापर करण्यात आला होता. मात्र, स्थानिक माती वापरणे अधिक योग्य आहे हे मोकेल यांच्या नंतर लक्षात आले; कारण त्यामुळे फुटलेली बाटली बदलणे सोपे जात असे. काचेच्या बाटल्यांमधून आत येणारा प्रकाश एक वेगळाच नयनरम्य नजराणा तयार करतो. बांधकामात वापरलेल्या बाटल्यांची अचूक संख्या ऐतिहासिक नोंदींमध्ये उपलब्ध नाही, तरीही भिंती जवळपास संपूर्णपणे बाटल्यांनीच बनलेल्या आहेत. ‘बॉटल हाऊस’ मूलतः खाण कामगारांच्या (मिनिअर्स) कॅम्पशी जोडलेले होते, जे लाइटनिंग रिजच्या ओपल-मायनिंगच्या इतिहासाची साक्ष देते. उत्तर न्यू साऊथ वेल्समधील हे शहर त्याच्या ‘ब्लॅक ओपल’साठी प्रसिद्ध असून, येथे खाणकाम आणि लहान वस्त्यांचा मोठा इतिहास राहिला आहे. १९७० च्या दशकात काही काळ डेव्ह मार्टिन यांनी हे बॉटल हाऊस चालवले होते.
