भारतीय क्रिकेटच्या इतिहासात आजचा दिवस न्यूझीलंडसाठी सुवर्ण अक्षरांनी लिहिला जाईल. इंदूरच्या होळकर स्टेडियमवर झालेल्या अटीतटीच्या लढतीत न्यूझीलंडने भारताचा पराभव करत २-१ अशा फरकाने ऐतिहासिक मालिका विजय मिळवला आहे. १९८८ पासून भारताचा दौरा करणाऱ्या न्यूझीलंडचा हा भारतीय भूमीवरील पहिलाच एकदिवसीय मालिका विजय ठरला.
३३८ धावांच्या महाकाय लक्ष्याचा पाठलाग करताना भारताची सुरुवात अत्यंत खराब झाली. ७१ धावांतच रोहित, गिल, अय्यर आणि राहुल हे चार प्रमुख फलंदाज तंबूत परतले. त्यानंतर विराट कोहली (१२४ धावा) आणि युवा नितीश रेड्डी (५० धावा) यांनी डावाला सावरले. अखेरच्या षटकांत हर्षित राणाने (५२ धावा) वादळी फलंदाजी करत अशक्य वाटणारा विजय आवाक्यात आणला होता. मात्र, मोक्याच्या क्षणी हर्षित आणि त्यानंतर कोहली बाद झाल्याने भारताचे स्वप्न भंगले. भारताचा डाव ३०७ धावांवर आटोपला.
जरी भारताचा पराभव झाला असला, तरी विराट कोहलीने विक्रमांची शिखरे सर केली.
सर्वाधिक मैदानांवर शतके : जगातील सर्वाधिक ३५ वेगवेगळ्या मैदानांवर एकदिवसीय शतके ठोकण्याचा पराक्रम विराटने केला (सचिन तेंडुलकर - ३४).
किवींचा कर्दनकाळ : न्यूझीलंडविरुद्ध सर्व फॉरमॅटमध्ये १० शतके पूर्ण करणारा तो जगातील पहिला फलंदाज ठरला.
पराभूत सामन्यातील शतक : दुर्दैवाने, पराभूत सामन्यांत सर्वाधिक शतके (९) करणाऱ्या फलंदाजांच्या यादीत कोहली आता चौथ्या स्थानी पोहोचला आहे.
न्यूझीलंडच्या विजयात डॅरिल मिचेल (मालिकावीर आणि सामनावीर) आणि ग्लेन फिलिप्स यांच्या शतकी भागीदारीचा मोठा वाटा होता. कर्णधार मायकेल ब्रेसवेलने विजयानंतर आनंद व्यक्त करताना म्हटले, "भारतात येऊन मालिका जिंकणे हे नेहमीच विशेष असते. आम्ही एक गट म्हणून खेळलो आणि हेच 'किवी' शैलीतील विजयाचे गमक आहे."
होळकर स्टेडियमचा रेकॉर्ड मोडला : इंदूरमध्ये सलग ७ सामने जिंकल्यानंतर भारताचा हा पहिलाच पराभव.
३८ वर्षांची प्रतीक्षा संपली : आठव्या प्रयत्नात न्यूझीलंडने भारतात प्रथमच द्विपक्षीय मालिका जिंकली.
टॉस ठरला 'बूमरँग' : ऑक्टोबर २०२२ नंतर पहिल्यांदाच भारताने घरच्या मैदानावर नाणेफेक जिंकूनही सामना गमावला.
पराभवानंतर निराश झालेला कर्णधार शुभमन गिल म्हणाला, "विराटची फलंदाजी आणि हर्षित राणाचा अष्टपैलू खेळ हे आमच्यासाठी सकारात्मक पैलू आहेत. मात्र, सुरुवातीच्या विकेट्स पडल्याने आम्ही बॅकफूटवर गेलो."
कठीण प्रसंगात एखाद्या अनुभवी फलंदाजासारखा खेळणाऱ्या हर्षित राणाची वादळी खेळी अखेर संपुष्टात आली आहे. झॅकरी फॉल्क्सच्या चेंडूवर मोठा फटका मारण्याच्या नादात हर्षित बाद झाला, पण मैदानातून बाहेर जाताना होळकर स्टेडियममधील हजारो चाहत्यांनी उभे राहून टाळ्यांच्या कडकडाटात या युवा खेळाडूला मानवंदना दिली.
कसा बाद झाला हर्षित?
४४ व्या षटकाच्या चौथ्या चेंडूवर फॉल्क्सने १२५.३ किमी वेगाने एक 'फुल टॉस' टाकला. हर्षितने पूर्ण ताकदीनिशी बॅट फिरवून चेंडू सीमापार धाडण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, चेंडू बॅटच्या वरच्या बाजूला लागला आणि त्याला हवी तशी 'टायमिंग' साधता आली नाही. लॉग-ऑनला उभ्या असलेल्या हेन्री निकोल्सने पुढे सरकत एक सुरेख झेल टिपला.
तिसऱ्या पंचांचा कौल
चेंडू कमरेच्या वर तर नाही ना, याची खातरजमा करण्यासाठी टीव्ही पंचांची मदत घेण्यात आली. मात्र, चेंडू कमरेच्या खाली असल्याचे स्पष्ट झाले आणि हर्षितला माघारी परतावे लागले. त्याने ४३ चेंडूंत ४ चौकार आणि ४ उत्तुंग षटकारांच्या मदतीने ५२ धावांची अविस्मरणीय खेळी केली.
भारताचा अखेरचा संघर्ष
हर्षित बाद झाल्यामुळे विराट कोहली आता मैदानात एकाकी पडला आहे. विजयासाठी धावांचे अंतर कमी झाले असले तरी हातात विकेट्स नसल्यामुळे भारताचा पराभव आता स्पष्ट दिसत आहे. मात्र, हर्षितने दाखवलेल्या जिद्दीने चाहत्यांची मने जिंकली आहेत.
मैदानावर जेव्हा भारताचे दिग्गज फलंदाज नांगी टाकत होते, तेव्हा युवा वेगवान गोलंदाज हर्षित राणाने आपल्या अष्टपैलू खेळाने सर्वांनाच थक्क केले. गोलंदाजीमध्ये ३ बळी घेतल्यानंतर, आता फलंदाजीतही हर्षितने खळबळ उडवून दिली असून, त्याने आपल्या एकदिवसीय कारकिर्दीतील पहिले अर्धशतक दिमाखात पूर्ण केले आहे.
षटकाराने पूर्ण केली 'फिफ्टी'
४४ व्या षटकाच्या दुसऱ्या चेंडूवर झॅकरी फॉल्क्सने आखूड टप्प्याचा 'क्रॉस सीम' चेंडू टाकला. चेंडूचा टप्पा पडण्याआधीच हर्षितने तो ओळखला. त्याने आपला पुढचा पाय रिकामा केला आणि एक उत्तुंग 'हीव्ह' (Heave) मारत चेंडू लॉन्ग-ऑन सीमेच्या पलीकडे षटकार म्हणून धाडला. या गगनभेदी षटकारासह त्याने ५० धावा पूर्ण केल्या आणि संपूर्ण इंदूर स्टेडियममध्ये प्रेक्षकांनी एकच जल्लोष केला.
पराभवाच्या छायेत आशेचा किरण
एकीकडे विराट कोहली खिंड लढवत असताना, हर्षित राणाने त्याला दिलेली ही साथ अतिशय मोलाची ठरली आहे. सुरुवातीला महागात पडलेली गोलंदाजी आणि त्यानंतर ही जिगरबाज फलंदाजी, यामुळे हर्षित आता भारतीय चाहत्यांचा नवा हिरो ठरला आहे. त्याने केवळ अर्धशतक झळकावले नाही, तर न्यूझीलंडच्या गोलंदाजांवर प्रतिहल्ला करून भारताच्या विजयाची आशा धुगधुगी जिवंत ठेवली आहे.
इंदूरच्या होळकर स्टेडियमवर न्यूझीलंडविरुद्ध झळकावलेल्या ५४ व्या शतकासह विराटने केवळ टीम इंडियाला सावरले नाही, तर सांख्यिकीच्या जगात एक मोठा धमाका केला आहे. एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये न्यूझीलंडविरुद्ध सर्वाधिक शतके ठोकणाऱ्या फलंदाजांच्या यादीत विराटने आता अव्वल स्थान पटकावले आहे.
पॉन्टिंग आणि सेहवागला टाकले मागे
विराटने आपल्या ३६ व्या डावात न्यूझीलंडविरुद्धचे ७ वे शतक पूर्ण केले. यासह त्याने ऑस्ट्रेलियाचा दिग्गज रिकी पॉन्टिंग आणि भारताचा 'नवाब ऑफ नजाफगड' वीरेंद्र सेहवाग यांना मागे टाकले आहे. पॉन्टिंगने ५० डावांत ६ शतके झळकावली होती, तर सेहवागने अवघ्या २३ डावांत ६ शतके पूर्ण केली होती. आता या सर्वांना मागे सारत 'किंग कोहली' शिखरावर विराजमान झाला आहे.
न्यूझीलंडविरुद्ध सर्वाधिक एकदिवसीय शतके:
विराट कोहली: ७ (३६ डाव)
रिकी पॉन्टिंग: ६ (५० डाव)
वीरेंद्र सेहवाग: ६ (२३ डाव)
सचिन तेंडुलकर: ५ (४१ डाव)
सनथ जयसूर्या: ५ (४५ डाव)
पाच देशांविरुद्ध ७+ शतकांचा महाविक्रम!
विराट कोहली हा जगातील एकमेव असा फलंदाज ठरला आहे, ज्याने पाच वेगवेगळ्या बलाढ्य देशांविरुद्ध ७ किंवा त्यापेक्षा जास्त शतके झळकावली आहेत. त्याची ही आकडेवारी पाहून कोणत्याही गोलंदाजाला धडकी भरू शकते:
१० शतके - श्रीलंका विरुद्ध
९ शतके - वेस्ट इंडिज विरुद्ध
८ शतके - ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध
७ शतके - दक्षिण आफ्रिका विरुद्ध
७ शतके - न्यूझीलंड विरुद्
मैदानावर संकट कितीही मोठे असले तरी, जेव्हा 'चेस मास्टर' विराट कोहली खेळपट्टीवर असतो, तेव्हा अशक्यही शक्य वाटते. न्यूझीलंडविरुद्धच्या निर्णायक सामन्यात भारताची पडझड सुरू असताना विराटने पुन्हा एकदा आपला क्लास दाखवत कारकिर्दीतील ५४ वे एकदिवसीय शतक ठोकले आहे. त्याच्या या शतकी खेळीमुळे होळकर स्टेडियममधील प्रेक्षकांनी उभे राहून या महान खेळाडूला मानवंदना दिली.
४० व्या षटकाच्या शेवटच्या चेंडूवर झॅकरी फॉल्क्सला विराटने हळुवारपणे ऑन-साइडला ढकलले आणि एक धाव पूर्ण करत शतकी टप्पा गाठला. त्याला दुसरी धावही काढायची होती, पण धोका ओळखून त्याने स्वतःला रोखले. किवींविरुद्धचे हे त्याचे ७ वे एकदिवसीय शतक असून त्याने पुन्हा एकदा सिद्ध केले की, त्याला 'किंग' का म्हटले जाते.
विजयासाठी अजून मोठा पल्ला बाकी
विराटने शतक झळकावून वैयक्तिक विक्रम प्रस्थापित केला असला, तरी भारताला विजयापर्यंत नेण्यासाठी त्याला अजून बरीच मजल मारायची आहे. दुसऱ्या टोकाकडून विकेट्स पडत असताना विराट एकटा किल्ला लढवत आहे. इंदूरच्या चाहत्यांच्या उत्साहाने हे स्पष्ट झाले आहे की, जोपर्यंत कोहली मैदानात आहे, तोपर्यंत भारताच्या विजयाची आशा कायम आहे.
शतकी विक्रमाचा आलेख:
एकूण एकदिवसीय शतके: ५४
न्यूझीलंडविरुद्ध शतके: ०७
३३८ धावांचे विशाल लक्ष्य गाठण्यासाठी धडपडणाऱ्या भारतीय संघाला आणखी एक मोठा धक्का बसला आहे. मैदानात येताच मोठे फटके मारण्याची क्षमता असलेला रवींद्र जडेजा स्वस्तात माघारी परतला असून, न्यूझीलंडच्या जॅडेन लेनॉक्सने त्याला आपल्या जाळ्यात ओढले आहे. या विकेटमुळे भारतीय संघ आता पूर्णपणे बॅकफूटवर गेला आहे.
अशी फसली रणनीती
३३ व्या षटकाच्या पहिल्याच चेंडूवर जडेजाने लेनॉक्सला लक्ष्य करण्याचा प्रयत्न केला. फिरकीपटू विरुद्ध फलंदाजाचे समीकरण जडेला पूरक होते, त्यामुळे त्याने चेंडू सीमापार धाडण्यासाठी 'लॉफ्टेड' शॉट खेळण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, लेनॉक्सने जडेजाची चाल ओळखली आणि चेंडूला थोडा 'ड्रिफ्ट' (वळण) दिला. चेंडू जडेजाच्या बॅटच्या मधोमध न लागता आतल्या बाजूला लागला आणि थेट डीप मिड-विकेटला उभ्या असलेल्या विल यंगच्या हातात विसावला.
विराट पडला एकाकी
रवींद्र जडेजा १६ चेंडूंत १२ धावा करून बाद झाला. एकीकडे विराट कोहली खंबीरपणे उभा असताना त्याला दुसऱ्या टोकाकडून अपेक्षित साथ मिळत नाहीये. जडेजासारखा अनुभवी अष्टपैलू खेळाडू बाद झाल्याने भारताच्या विजयाच्या आशा आता धूसर होऊ लागल्या आहेत.
आता सर्व मदार विराट कोहली आणि तळाच्या फलंदाजांवर आहे. ३३८ धावांचा हा डोंगर सर करण्यासाठी भारताला आता काहीतरी विलक्षण करून दाखवावे लागेल.
भारतीय क्रिकेटच्या क्षितिजावर नितीश कुमार रेड्डी नावाचा नवीन तारा चमकू लागला आहे. न्यूझीलंडविरुद्धच्या निर्णायक सामन्यात संकटात सापडलेल्या भारतीय डावाला सावरताना, नितीशने आपल्या एकदिवसीय कारकिर्दीतील पहिले अर्धशतक दिमाखात पूर्ण केले. केवळ अर्धशतकच नाही, तर ज्या अंदाजात त्याने हा टप्पा गाठला, त्याने चाहत्यांचे काळीज जिंकले.
२७ व्या षटकाच्या चौथ्या चेंडूवर ग्लेन फिलिप्सने ९९.८ किमी वेगाने चेंडू टाकला. चेंडू आपल्या कक्षेत असल्याचे पाहताच, नितीशने गुडघा टेकवून एक अप्रतिम 'स्लॉग स्वीप' मारला आणि चेंडू थेट डीप मिडविकेट सीमेच्या पलीकडे षटकार म्हणून पाठवला. दोन षटकांतला हा त्याचा दुसरा षटकार होता.
अर्धशतक पूर्ण होताच नितीशने केवळ बॅट उंचावली नाही, तर साऊथ सुपरस्टार अल्लू अर्जुनच्या 'पुष्पा' चित्रपटातील प्रसिद्ध "मै झुकेगा नही साला" हे जेश्चर करून दाखवले. त्याच्या या सेलिब्रेशनने मैदानातील प्रेक्षकांमध्ये एकच जल्लोष निर्माण झाला.
नितीश रेड्डीने आपल्या ५० धावांच्या खेळीतून हे सिद्ध केले की, तो केवळ फटकेबाजीच करत नाही तर जबाबदारीने खेळूही शकतो. विराट कोहलीला दुसऱ्या टोकाकडून नितीशची मिळालेली ही साथ भारताला विजयाच्या दिशेने घेऊन जात आहे.
एकिकडे भारतीय फलंदाजी पत्त्यांच्या बंगल्यासारखी कोसळत असताना, दुसऱ्या टोकाला 'रन मशिन' विराट कोहली एखाद्या चिनारच्या झाडासारखा खंबीरपणे उभा आहे. न्यूझीलंडच्या भेदक गोलंदाजीसमोर शरणागती न पत्करता विराटने आपले झुंजार अर्धशतक पूर्ण केले असून, मालिकेतील हे त्याचे दुसरे अर्धशतक ठरले आहे.
२३ व्या षटकाच्या दुसऱ्या चेंडूवर जायडेन लेनॉक्सला विराटने एक सुरेख 'ड्राईव्ह' मारला. एक्स्ट्रा कव्हरला असलेल्या क्षेत्ररक्षकाने झेप टाकून चेंडू अडवण्याचा प्रयत्न केला, पण तो चेंडू पूर्णपणे रोखू शकला नाही. या एकेरी धावेसह विराटने आपले पन्नास पूर्ण केले. विराटने बॅट उंचावताच, तोपर्यंत शांत बसलेल्या होळकर स्टेडियममधील चाहत्यांच्या आवाजाने संपूर्ण परिसर दणाणून गेला.
भारतीय संघ सध्या कठीण परिस्थितीत आहे, मात्र विराट कोहली खेळपट्टीवर असेपर्यंत विजयाची आशा जिवंत आहे. त्याने केवळ धावाच केल्या नाहीत, तर एका बाजूने विकेट्सची गळती रोखण्याचे महत्त्वाचे कामही केले आहे. आता विराटकडून या अर्धशतकाचे रूपांतर एका मोठ्या शतकात व्हावे, अशीच प्रार्थना प्रत्येक भारतीय चाहता करत आहे.
किवींविरुद्ध सर्वाधिक ५०+ धावसंख्येच्या विक्रमात कोहलीची मोठी झेप
इंदूरच्या निर्णायक सामन्यात झळकावलेल्या अर्धशतकासह विराट कोहलीने न्यूझीलंडविरुद्ध एक अत्यंत खास विक्रम आपल्या नावावर करण्याच्या दिशेने खंबीर पाऊल टाकले आहे. एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये न्यूझीलंडविरुद्ध सर्वाधिक वेळा ५० पेक्षा जास्त धावा करणाऱ्या फलंदाजांच्या यादीत विराटने आता दिग्गज ऑस्ट्रेलियन कर्णधार रिकी पॉन्टिंगच्या विक्रमाला लक्ष्य केले आहे.
विराटने आजच्या सामन्यात आपल्या एकदिवसीय कारकिर्दीतील न्यूझीलंडविरुद्धचे १७ वे ५०+ धावसंख्या (अर्धशतक किंवा शतक) नोंदवले. आता तो रिकी पॉन्टिंगच्या १८ अशा धावसंख्यांच्या विक्रमापासून केवळ एक पाऊल दूर आहे. विशेष म्हणजे, पॉन्टिंगने ५० डावांत हा टप्पा गाठला होता, तर विराटने अवघ्या ३६ डावांत हा पराक्रम करून आपली महानता सिद्ध केली आहे.
रिकी पॉन्टिंग : ऑस्ट्रेलिया : ५० डाव : १८ (५०+)
विराट कोहली : भारत : ३६ डाव : १७* (५०+)
डीन जोन्स : ऑस्ट्रेलिया : २७ डाव : १४ (५०+)
कुमार संगकारा : श्रीलंका : ४५ डाव : १४ (५०+)
सलामीवीर आणि मधल्या फळीतील हुकमी एक्के बाद झाल्यानंतर, अनुभवी के.एल. राहुलही स्वस्तात बाद झाला. न्यूझीलंडच्या जायडेन लेनॉक्सने राहुलला आपल्या फिरकीच्या जाळ्यात ओढून भारताला चौथा आणि सर्वात मोठा धक्का दिला.
१३ व्या षटकाच्या पाचव्या चेंडूवर लेनॉक्सने चेंडूला हवेत थोडा वेग दिला. चेंडू खेळपट्टीवर पडल्यानंतर थोडा वळला आणि थांबून आला. राहुल 'ड्राईव्ह' मारण्याच्या पवित्र्यात होता, पण चेंडूची गती पाहून त्याने शेवटच्या क्षणी बॅट अडवण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, चेंडू बॅटच्या कडेला लागून हवेत उडाला आणि कव्हरला उभ्या असलेल्या चपळ ग्लेन फिलिप्सने कसलीही चूक न करता हा झेल टिपला.
के.एल. राहुल केवळ १ धाव काढून बाद झाल्याने भारताची अवस्था ४ बाद ७१ धावा अशी अत्यंत बिकट झाली आहे. भारतीय भूमीवर आपली पहिली एकदिवसीय मालिका जिंकण्याच्या स्वप्नाकडे न्यूझीलंडने आता खंबीर पाऊल टाकले आहे. भारताचे दिग्गज फलंदाज एकापाठोपाठ एक शरणागती पत्करत असल्यामुळे इंदूरच्या चाहत्यांमध्ये मोठी निराशा दिसून येत आहे.
आता भारताच्या सर्व आशा केवळ 'किंग' विराट कोहलीवर टिकून आहेत. त्याला साथ देण्यासाठी आता ऋषभ पंत किंवा हार्दिक पांड्यापैकी कोण येतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
३३८ धावांचे विशाल लक्ष्य गाठण्यासाठी धडपडणाऱ्या भारतीय संघाला आणखी एक मोठा झटका बसला. सलामीवीर रोहित आणि गिल पाठोपाठ श्रेयस अय्यरही स्वस्तात तंबूत परतल्याने होळकर स्टेडियमवर स्मशानशांतता पसरली आहे. न्यूझीलंडच्या क्रिस्टियन क्लार्कने अय्यरच्या कमकुवत दुव्यावर (शॉर्ट बॉल) प्रहार करत भारताला तिसरा धक्का दिला.
१२ व्या षटकाच्या दुसऱ्या चेंडूवर क्लार्कने 'बॅक ऑफ द लेन्थ' चेंडू टाकला. मैदानावर आल्यापासूनच मोठे फटके मारण्यासाठी उतावळा असलेला श्रेयस अय्यर याही वेळी स्वतःवर ताबा ठेवू शकला नाही. त्याने चेंडू 'पुल' करण्याचा प्रयत्न केला, पण चेंडू बॅटवर नीट आला नाही. चेंडू थेट मिड-ऑनला उभ्या असलेल्या झॅकरी फॉल्क्सच्या हातात विसावला.
श्रेयस अय्यर केवळ ३ धावा करून बाद झाला. पुन्हा एकदा आखूड टप्प्याच्या चेंडूवर तो बाद झाल्याने त्याच्या तंत्रावर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. भारताची अवस्था आता ३ बाद ५० हून कमी धावा अशी झाली असून, मालिका विजयाचे स्वप्न धूसर होताना दिसत आहे.
३३८ धावांच्या डोंगराचा पाठलाग करताना भारतीय संघाला दुसरा मोठा धक्का बसला. कर्णधार गिल हा जेमीसनच्या एका चेंडूवर चकवा खाऊन बाद झाला आहे. रोहित शर्मापाठोपाठ गिलही बाद झाल्याने भारताची अवस्था आता बिकट झाली.
७ व्या षटकाच्या चौथ्या चेंडूवर ६ फूट ८ इंच उंचीच्या कायल जेमीसनने आपली कमाल दाखवली. चेंडू ऑफ-स्टंपच्या किंचित बाहेर पडून वेगाने आत सरकला (Nipped back sharply). गिलने बचावात्मक पवित्रा घेत चेंडू रोखण्याचा प्रयत्न केला, पण चेंडू त्याच्या बॅटची कड हुकवून, पॅडच्या वरच्या भागाला स्पर्श करत थेट ऑफ-स्टंपवर जाऊन धडकला. स्टंप हवेत उडताच जेमीसनने जल्लोष केला आणि गिल शांतपणे मैदाबाहेर चालू लागला.
शुभमन गिल १८ चेंडूंत ४ चौकारांच्या मदतीने २३ धावा करून माघारी परतला. जेमीसनने टाकलेला हा चेंडू इतका अचूक होता की जगातील कोणत्याही फलंदाजाला तो खेळणे कठीण गेले असते. दोन्ही सलामीवीर तंबूत परतल्यामुळे आता भारतीय मधल्या फळीवर हिमालयाएवढ्या धावांचे ओझे आले आहे.
३३८ धावांच्या महाप्रचंड आव्हानाचा पाठलाग करण्यासाठी मैदानात उतरलेल्या भारतीय संघाला डावाच्या सुरुवातीलाच मोठा धक्का बसला आहे. कर्णधार रोहित शर्मा पुन्हा एकदा मोठी खेळी करण्यात अपयशी ठरला असून, न्यूझीलंडच्या झॅकरी फॉल्क्सने त्याला बाद करून भारताची दाणादाण उडवली आहे.
चौथ्या षटकाच्या शेवटच्या चेंडूवर फॉल्क्सने 'पिच-अप' चेंडू टाकला जो वेगाने आत येत होता. रोहितने चेंडू 'व्हिप' करण्याच्या नादात यष्टीच्या बाहेर सरकण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, त्याला चेंडू जमिनीवर ठेवता आला नाही आणि तो थेट मिड-ऑनला उभ्या असलेल्या क्रिस्टियन क्लार्कच्या हातात विसावला. क्लार्कने अत्यंत साध्या पद्धतीने हा झेल टिपला आणि 'हिटमॅन'चा खेळ संपवला.
रोहित शर्मा केवळ ११ धावा काढून बाद झाल्याने भारतीय चाहत्यांमध्ये निराशेचे वातावरण आहे. मागील काही सामन्यांतील त्याची सुमार कामगिरी या निर्णायक सामन्यातही कायम राहिली. रोहितच्या या 'सॉफ्ट डिस्मिसल'मुळे न्यूझीलंडचा संघ आता सामन्यात पूर्णपणे वरचढ झाला आहे.
भारत आणि न्यूझीलंड यांच्यातील मालिकेच्या निर्णायक सामन्यात पाहुण्या किवी संघाने प्रथम फलंदाजी करताना ५० षटकांमध्ये ८ बाद ३३७ धावांचा विशाल डोंगर उभा केला. सुरुवातीच्या पडझडीनंतर डॅरिल मिचेल आणि ग्लेन फिलिप्स यांनी रचलेल्या ऐतिहासिक भागीदारीमुळे भारतासमोर आता विजयासाठी खडतर आव्हान असणार आहे.
भारतीय कर्णधार शुभमन गिलने नाणेफेक जिंकून प्रथम गोलंदाजी करण्याचा धाडसी निर्णय घेतला. अर्शदीप सिंगने पहिल्याच षटकात हेन्री निकोल्सला बाद करून भारताला मोठे यश मिळवून दिले. पाठोपाठ दुसऱ्या षटकात हर्षित राणाने डेव्हन कॉनवेचा बळी घेत न्यूझीलंडला बॅकफूटवर ढकलले. या मालिकेत हर्षितने सलग तिसऱ्यांदा कॉनवेला तंबूत धाडण्याची किमया साधली.
विल यंग आणि डॅरिल मिचेल यांनी ५३ धावांची भागीदारी रचून डाव सावरण्याचा प्रयत्न केला. मिचेल केवळ १ धावेवर असताना कुलदीप यादवने धावबाद करण्याची सोपी संधी गमावली. हे जीवदान भारताला चांगलेच महागात पडले. हर्षित राणाने विल यंगला बाद करून ही जोडी फोडली असली, तरी त्यानंतर मैदानावर 'मिचेल-फिलिप्स' वादळ घोंघावू लागले.
ग्लेन फिलिप्सला सुरुवातीला सूर गवसण्यासाठी वेळ लागला; त्याला पहिला चौकार मारण्यासाठी ३७ चेंडू वाट पाहावी लागली. मात्र, दुसऱ्या टोकाला डॅरिल मिचेलने आपला शानदार फॉर्म कायम राखत भारताची डोकेदुखी वाढवली. मिचेलने भारता विरुद्धचे चौथे एकदिवसीय शतक झळकावले, तर फिलिप्सने नंतर गिअर बदलत अवघ्या ८३ चेंडूंत आपले शतक पूर्ण केले. या दोघांच्या २१९ धावांच्या भागीदारीमुळे न्यूझीलंड ३५० धावांच्या पार जाईल असे वाटत होते.
डावाच्या उत्तरार्धात भारतीय गोलंदाजांनी संयम राखला. अवघ्या ७ चेंडूंच्या अंतरात दोन्ही शतकी फलंदाजांना बाद करून भारताने धावगतीला वेसण घातली. शेवटच्या काही षटकांत कर्णधार मायकेल ब्रेसवेलने छोटी पण वेगवान खेळी करत संघाला ३३७ धावांपर्यंत मजल मारून दिली.
डेथ ओव्हर्समध्ये आपली छाप पाडत युवा वेगवान गोलंदाज हर्षित राणाने पुन्हा एकदा आपल्या कौशल्याचे दर्शन घडवले आहे. न्यूझीलंडच्या डावातील ४९ व्या षटकाच्या शेवटच्या चेंडूवर हर्षितने क्रिस्टियन क्लार्कला क्लिन बोल्ड करत प्रेक्षकांच्या डोळ्यांचे पारणे फेडले.
हर्षितने टाकलेल्या या चेंडूवर फलंदाज क्लार्कने 'स्कूप' शॉट मारण्यासाठी यष्टीच्या बराच बाहेर सरकण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, हर्षितने त्याची ही चाल ओळखली आणि अत्यंत चपळाईने पूर्ण लांबीचा वेगवान चेंडू थेट यष्टींच्या रोखाने टाकला. क्लार्क चेंडूचा वेग आणि दिशा ओळखण्यात पूर्णपणे अपयशी ठरला आणि चेंडूने त्याच्या यष्टींचा वेध घेतला.
क्लार्क ५ चेंडूंत ११ धावा करून माघारी परतला. हर्षित राणाने या विकेटसह सिद्ध केले की, कठीण प्रसंगातही तो अचूक गोलंदाजी करू शकतो. या विकेटमुळे न्यूझीलंडला शेवटच्या षटकात अधिक धावा कुटण्यापासून भारताने यशस्वीपणे रोखले आहे.
डेथ ओव्हर्समध्ये भारतीय गोलंदाजांनी न्यूझीलंडच्या धावगतीला वेसण घालण्याचे काम सुरूच ठेवले आहे. अर्शदीप सिंगने आपल्या अनुभवाचा वापर करत झॅकरी फॉल्क्सला बाद करून न्यूझीलंडला सातवा झटका दिला. पुन्हा एकदा अर्शदीप आणि कुलदीप या जोडीने मैदानावर आपली छाप पाडली.
४८ व्या षटकाच्या पहिल्याच चेंडूवर अर्शदीपने एक 'लो फुल टॉस' टाकला. फलंदाज फॉल्क्सने काहीतरी वेगळं करण्याच्या नादात आपली पोझिशन बदलली आणि 'रिव्हर्स स्कूप' मारण्याचा प्रयत्न केला. त्याने बॅटचा चेहरा उघडला खरा, पण चेंडूला हवी तशी उंची देऊ शकला नाही.
कुलदीपची चपळाई: बॅटला लागलेला चेंडू थेट 'शॉर्ट थर्ड मॅन'ला उभ्या असलेल्या कुलदीप यादवकडे गेला. कुलदीपने कोणताही विचार न करता चपळाईने खाली झुकत हा झेल पूर्ण केला. फॉल्क्स १० धावा करून बाद झाल्याने न्यूझीलंडची मोठी धावसंख्या उभारण्याची स्वप्ने आता धुळीस मिळताना दिसत आहेत.
भारताची सामन्यावर पकड: एकवेळ ३७०-३८० धावांच्या दिशेने जाणारा न्यूझीलंडचा संघ आता ३५० पर्यंत पोहोचण्यासाठीही संघर्ष करत आहे. अर्शदीप सिंगने मोक्याच्या क्षणी बळी मिळवून भारताला सामन्यात वरचढ स्थान मिळवून दिले आहे.
डॅरिल मिचेल आणि ग्लेन फिलिप्स बाद झाल्यानंतर भारतीय फिरकीपटू कुलदीप यादवने न्यूझीलंडच्या उरल्यासुरल्या आशांना सुरुंग लावला आहे. कुलदीपने आपल्या जादुई चेंडूवर मिचेल हेला (Mitchell Hay) पायचीत करत किवींचा आणखी एक गडी बाद केला.
४६ व्या षटकाच्या दुसऱ्या चेंडूवर कुलदीपने ८४.६ किमी प्रतितास वेगाने एक शानदार 'गुगली' टाकला. मिचेल हेने धाडस करून 'रिव्हर्स स्वीप' मारण्याचा प्रयत्न केला, पण कुलदीपच्या चेंडूने त्याला पूर्णपणे चकवले. चेंडू थेट त्याच्या पॅड्सवर आदळला आणि अंपायर के.एन. अनंतपद्मनाभन यांनी उशीर न लावता बोट आकाशाकडे उंचावले.
मैदानावरील अंपायरच्या निर्णयाला मिचेल हेने आपल्या कर्णधाराशी चर्चा करून आव्हान दिले. मात्र, 'अल्ट्रा एज'मध्ये चेंडू बॅटला लागला नसल्याचे स्पष्ट झाले आणि 'बॉल ट्रॅकिंग'मध्ये चेंडू थेट ऑफ-स्टंपला धडकत असल्याचे दिसून आले. तिन्ही लाल दिवे लागताच न्यूझीलंडला आपला विकेटसोबतच एक 'रिव्ह्यू'देखील गमवावा लागला.
सुरुवातीच्या षटकांत महागात पडलेल्या कुलदीप यादवने मोक्याच्या क्षणी दोन बळी मिळवून भारताचे सामन्यातील वर्चस्व पुन्हा प्रस्थापित केले आहे. एका पाठोपाठ एक धक्के बसल्याने न्यूझीलंडची धावगती आता मंदावली आहे.
किवींच्या फलंदाजीचा मुख्य कणा असलेल्या डॅरिल मिचेलला अखेर तंबूत धाडण्यात भारतीय संघाला यश आले. वेगवान गोलंदाज मोहम्मद सिराजने आपल्या अनुभवाचा वापर करत मिचेलला चकवले, तर कुलदीप यादवने डोळ्यांवर येणाऱ्या कडक उन्हाची तमा न बाळगता एक कठीण झेल पूर्ण केला. यासह मिचेलची १३७ धावांची महाकाय खेळी संपुष्टात आली आहे.
४५ व्या षटकाच्या पहिल्याच चेंडूवर सिराजने १२१.३ किमी वेगाने 'स्लोअर वन' (ऑफ-कटर) टाकला. मिचेलने त्यावर जोरदार 'पुल' मारण्याचा प्रयत्न केला, पण चेंडूचा वेग कमी असल्याने तो बॅटच्या वरच्या कडेला लागून हवेत उंच उडाला.
चेंडू हवेत असताना 'डीप बॅकवर्ड स्क्वेअर लेग'वरून कुलदीप यादव धावत आला. भर दुपारी थेट डोळ्यांवर येणारे ऊन झेल टिपताना मोठे आव्हान होते. मात्र, कुलदीपने चेंडूवरची नजर हटवली नाही आणि खाली वाकत अत्यंत संयमाने हा झेल टिपला. मिचेलने १३१ चेंडूंत १५ चौकार आणि ३ षटकारांच्या मदतीने १३७ धावांची जबरदस्त खेळी केली.
फिलिप्सपाठोपाठ मिचेलही बाद झाल्याने भारतीय गोलंदाजांनी सामन्यात जोरदार पुनरागमन केले आहे. एका वेळी ३७० धावांकडे झुकणारा न्यूझीलंडचा संघ आता या दोन मोठ्या विकेट्सनंतर दबावाखाली आला आहे. आता भारतीय गोलंदाज किवींचा डाव किती धावांवर रोखतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
मैदानावर भारतीय गोलंदाजांची अक्षरशः परीक्षा घेणारी २१९ धावांची महाकाय भागीदारी अखेर संपुष्टात आली. टीम इंडियाचा 'डेथ ओव्हर्स स्पेशालिस्ट' अर्शदीप सिंगने धोकादायक ठरणाऱ्या ग्लेन फिलिप्सला बाद करून भारताला खूप मोठा दिलासा मिळवून दिला. १०६ धावांची तुफानी खेळी करून फिलिप्स माघारी परतला असून, भारतीय गोटात आता विजयाची आशा पुन्हा पल्लवित झाली आहे.
४४ व्या षटकाच्या पहिल्याच चेंडूवर अर्शदीपने १३०.६ किमी वेगाने 'ऑफ-कटर' टाकला. चेंडू ऑफ-स्टंपच्या बाहेर होता. शतकी जोशात असलेल्या फिलिप्सने त्यावर जोरदार प्रहार करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, अर्शदीपच्या चेंडूने त्याला चकवले आणि बॅटची जाड कडा घेऊन चेंडू यष्टीरक्षकाच्या मागे गेला. के.एल. राहुलने आपल्या उजव्या बाजूला सरकत अतिशय चपळाईने हा झेल टिपला आणि फिलिप्सचा अडथळा दूर केला.
ग्लेन फिलिप्सने अवघ्या ८८ चेंडूंत १०६ धावांची स्फोटक खेळी केली, ज्यात ९ चौकार आणि ३ उत्तुंग षटकारांचा समावेश होता. मिचेल आणि फिलिप्स यांनी मिळून भारतीय गोलंदाजीचे वाभाडे काढत २१९ धावांची भागीदारी रचली होती. ही भागीदारी भारतासाठी डोकेदुखी ठरत असतानाच अर्शदीपने आपल्या अनुभवाचा वापर करून भारताला सामन्यात परत आणले आहे.
भारतीय गोलंदाजांनी न्यूझीलंडच्या वरच्या फळीला खिंडार पाडले असले, तरी डॅरिल मिचेलने मात्र आपला 'जबरा फॉर्म' कायम राखत टीम इंडियाच्या अडचणी वाढवल्या आहेत. २१ व्या षटकाच्या शेवटच्या चेंडूवर एक नजाकतदार चौकार खेचत मिचेलने आपले अर्धशतक पूर्ण केले.
फिरकीपटू कुलदीप यादवने २१ व्या षटकाचा शेवटचा चेंडू ८७.३ किमी वेगाने टाकला, मात्र त्याचा टप्पा चुकला. लेगब्रेकच्या प्रयत्नात चेंडू थेट मिचेलच्या पॅड्सवर पडला. मिचेलने या संधीचा पुरेपूर फायदा घेत चेंडूला अत्यंत हलक्या हाताने 'ग्लान्स' केले. शॉट इतका अचूक होता की शॉर्ट फाईन लेगच्या क्षेत्ररक्षकाला त्याला रोखण्याची साधी संधीही मिळाली नाही.
या चौकारासह मिचेलने या मालिकेतील आपले सातत्य पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे. एका बाजूने गडी बाद होत असताना मिचेलने खिंड लढवत आपले अर्धशतक झळकावले. न्यूझीलंडला मोठ्या धावसंख्येपर्यंत नेण्यासाठी मिचेल सध्या भारतीय फिरकीपटूंसाठी सर्वात मोठे आव्हान ठरत आहे. आता कुलदीप किंवा जडेजा या 'मिस्टर कन्सिस्टंट'ला लवकर बाद करून भारताला पुनरागमन करून देतात का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
किवी फलंदाज डॅरिल मिचेल आणि विल यंग यांची जोडी जमतेय असे वाटत असतानाच, हर्षित राणा आणि रवींद्र जडेजाने मिळून न्यूझीलंडला तिसरा मोठा धक्का दिला. सेट झालेल्या विल यंगला (३० धावा) बाद करून भारताने ही महत्त्वाची भागीदारी तोडण्यात यश मिळवले आहे.
१३ व्या षटकाच्या पहिल्याच चेंडूवर हर्षितने ऑफ-स्टंपच्या बराच बाहेर 'शॉर्ट पिच' चेंडू टाकला. विल यंगने त्यावर जोरदार 'कट' मारला. चेंडू हवेत होता आणि बॅकवर्ड पॉईंटला उभ्या असलेल्या रवींद्र जडेजाच्या आवाक्यात होता. जडेजाने आपल्या उजव्या बाजूला विजेच्या वेगाने डाईव्ह मारली आणि एक कठीण झेल दोन्ही हातांनी अलगद टिपला. हा झेल इतका वेगवान होता की दुसऱ्या कोणत्याही क्षेत्ररक्षकाला तो टिपणे अशक्य झाले असते, पण जडेजाने ते पुन्हा एकदा सहज करून दाखवले.
विल यंग ३० धावांवर खेळत असताना बाद झाला. त्याने आपल्या खेळीत ५ चौकार आणि १ षटकार लगावत भारतीय गोलंदाजांना सतावण्यास सुरुवात केली होती. मात्र, हर्षित राणाच्या हुशारीने आणि जडेजाच्या चपळाईने न्यूझीलंडचा जम बसू पाहणारा डाव पुन्हा एकदा विखुरला आहे. या विकेटसह हर्षित राणाने सामन्यातील आपला दुसरा बळी टिपला.
अर्शदीप सिंगने दिलेल्या धक्क्यानंतर युवा वेगवान गोलंदाज हर्षित राणाने सामन्याच्या दुस-याच षटकात न्यूझीलंडला दुसरा मोठा झटका दिला. हर्षितने डेव्हन कॉनवेला अवघ्या ५ धावांवर बाद करत भारताला स्वप्नवत सुरुवात करून दिली. विशेष म्हणजे, या संपूर्ण मालिकेत हर्षितने तिन्ही सामन्यांत कॉनवेला बाद करण्याची किमया साधली आहे.
दुसऱ्या षटकातील पहिल्याच चेंडूवर (१.१ ओव्हर) हर्षितने 'बॅक ऑफ लेंथ' टप्प्यावर चेंडू टाकला. हा चेंडू ऑफ-स्टंपच्या रेषेतून किंचित सरळ राहिला. चेंडू सोडावा की खेळावा, या संभ्रमात कॉनवेने अर्धवट मनाने बॅट पुढे केली. चेंडूने बॅटच्या खांद्याचा वेध घेतला आणि तो थेट पहिल्या स्लिपमध्ये उभ्या असलेल्या रोहित शर्माच्या हातात स्थिरावला.
३-० या मालिकेत हर्षित राणा हा कॉनवेसाठी 'काळ' ठरला आहे. तिन्ही सामन्यांत एकाच गोलंदाजाकडून बाद होण्याची नामुष्की कॉनवेवर ओढवली. अवघ्या दोन षटकांत दोन्ही सलामीवीर बाद झाल्यामुळे न्यूझीलंडचा संघ बॅकफूटवर गेला. भारतीय गोलंदाजांनी सामन्यावर आपली पकड घट्ट केली आहे.
इंदूरच्या मैदानावर सामना सुरू होऊन अवघी काही सेकंद उलटली असतानाच, भारतीय वेगवान गोलंदाज अर्शदीप सिंगने न्यूझीलंडला असा काही धक्का दिला की किवी संघाचे पाय लटपटू लागले आहेत. डावातील पहिल्याच षटकाच्या चौथ्या चेंडूवर अर्शदीपने सलामीवीर हेन्री निकोल्सचा त्रिफळा उडवून त्याला 'गोल्डन डक'वर माघारी धाडले.
अर्शदीपने टाकलेला तो चेंडू 'गुड लेंथ'वर पडून किंचित बाहेरच्या बाजूला वळत होता. चेंडूचा टप्पा आणि दिशा पाहून निकोल्स पूर्णपणे संभ्रमात पडला. चेंडू खेळावा की सोडावा, या द्विधा मनस्थितीत त्याने शेवटच्या क्षणी बॅट मागे घेण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, तोपर्यंत उशीर झाला होता. चेंडू त्याच्या बॅटची आतील कडा घेऊन थेट स्टंपवर आदळला.
पहिल्याच चेंडूवर बाद झाल्याने निकोल्सला काय झाले हे समजायच्या आतच अर्शदीपने आपल्या खास शैलीत जल्लोष साजरा केला. या विकेटमुळे भारताने सामन्याच्या सुरुवातीलाच आपले वर्चस्व निर्माण केले असून इंदूरच्या मैदानात न्यूझीलंडची दाणादाण उडवली आहे.
भारतीय संघ : रोहित शर्मा, शुभमन गिल (कर्णधार), विराट कोहली, श्रेयस अय्यर, के.एल. राहुल (यष्टीरक्षक), रवींद्र जडेजा, नितीश कुमार रेड्डी, हर्षित राणा, कुलदीप यादव, मोहम्मद सिराज, प्रसिद्ध कृष्णा, अर्शदीप सिंग, आयुष बदोनी, यशस्वी जैस्वाल, ध्रुव जुरेल.
न्यूझीलंड संघ : डेव्हन कॉनवे, हेन्री निकोल्स, विल यंग, डॅरिल मिचेल, ग्लेन फिलिप्स, मिचेल हे (यष्टीरक्षक), मायकेल ब्रेसवेल (कर्णधार), झाकरी फाउल्क्स, क्रिस्टियन क्लार्क, काइल जेमिसन, जेडेन लेनॉक्स, निक केली, आदित्य अशोक, जोश क्लार्कसन, मायकेल रे.
निर्णायक सामन्यासाठी इंदूर हे भारतासाठी अत्यंत सकारात्मक ठिकाण मानले जाते. या मैदानावर भारताने आतापर्यंत खेळलेले सर्व ७ एकदिवसीय सामने जिंकले असून आपला अपराजित विक्रम कायम राखला आहे. आजच्या सामन्यात भारतीय फिरकीपटूंना विशेषतः कुलदीप यादवला अचूक टप्प्यावर गोलंदाजी करून मिचेल आणि ब्रेसवेलसारख्या आक्रमक फलंदाजांना रोखण्याचे मोठे आव्हान असेल.
या मालिकेची सुरुवात वडोदरा येथील पहिल्या सामन्यात भारताच्या विजयाने झाली होती. विराट कोहलीच्या शानदार ९३ धावांच्या जोडीला सांघिक कामगिरीच्या जोरावर भारताने ३०१ धावांच्या आव्हानाचा पाठलाग एका षटकाचा खेळ शिल्लक असताना यशस्वीपणे पूर्ण केला होता. मात्र, राजकोटमध्ये झालेल्या दुसऱ्या सामन्यात न्यूझीलंडने जोरदार पुनरागमन केले. डॅरिल मिचेलने ११७ चेंडूंत नाबाद १३१ धावांची वादळी खेळी करत आपल्या संघाला विजय मिळवून दिला आणि मालिकेत बरोबरी साधली.
भारतीय वेगवान गोलंदाज अर्शदीप सिंग आणि हर्षित राणा यांनी उत्कृष्ट ताळमेळ राखत न्यूझीलंडच्या फलंदाजीचे कंबरडे मोडले. पहिल्या दोन सामन्यांत संधी न मिळालेल्या अर्शदीप सिंगने पुनरागमन करताच आपल्या पहिल्याच षटकात हेन्री निकोल्सला शून्यावर बाद करून भारताला मोठे यश मिळवून दिले. दुसऱ्या बाजूने हर्षित राणाने डेव्हन कॉनवेला (५) स्वस्तात बाद करत किवी संघाला बॅकफूटवर ढकलले. हर्षितने त्यानंतर धोकादायक ठरू शकणारी डॅरिल मिचेल आणि विल यंग (३०) यांची जोडी फोडून भारताला सामन्यात वरचढ स्थान मिळवून दिले. मोहम्मद सिराजने या जोडीला साथ देत दबावाची रणनीती कायम ठेवली.
भारत आणि न्यूझीलंड यांच्यातील तीन सामन्यांच्या एकदिवसीय मालिकेतील तिसरा आणि निर्णायक सामना आज इंदूरच्या होळकर क्रिकेट स्टेडियमवर खेळला जात आहे. मालिकेतील १-१ अशा बरोबरीनंतर, आजचा सामना उभय संघांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरला आहे. भारतीय कर्णधार शुभमन गिलने नाणेफेक जिंकून प्रथम गोलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला आणि भारतीय गोलंदाजांनी हा निर्णय सार्थ ठरवत न्यूझीलंडला सुरुवातीलाच धक्के दिले.
