72nd National Film Awards : ७२ वा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळा आज (दि. २२ सप्टेंबर) गुजरातच्या केवडिया येथील एकता नगर येथे पार पडला; या प्रतिष्ठित सोहळ्याच्या इतिहासातील ही एक ऐतिहासिक घटना ठरली. ७० वर्षांहून अधिक कालावधीनंतर पहिल्यांदाच राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळा नवी दिल्लीबाहेर आयोजित करण्यात आला होता. 'स्टॅच्यू ऑफ युनिटी'च्या पार्श्वभूमीवर आयोजित या प्रतिष्ठित सोहळ्यात राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी पुरस्कार प्रदान करण्यात आली होते.
७२ वा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारविजेत्यांची घोषणा काही महिन्यांपूर्वीच करण्यात आली असली, तरी आज कार्तिक आर्यन, यामी गौतम, ममूटी आणि इतर अनेक कलाकार या सोहळ्यासाठी गुजरातमध्ये उपस्थित राहिले.कार्तिक आर्यन आणि ममूटी यांना राष्ट्रपतींच्या हस्ते संयुक्तपणे 'सर्वोत्कृष्ट अभिनेता' (मुख्य भूमिका) पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. कार्तिकला 'चंदू चॅम्पियन'मधील अभिनयासाठी, तर ममूटीला 'ब्रह्मयुगम'मधील अभिनयासाठी हा सन्मान मिळाला. यामी गौतमला 'आर्टिकल ३७०' मधील भूमिकेसाठी 'सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री' (मुख्य भूमिका) म्हणून गौरवण्यात आले; याच चित्रपटाला 'सर्वोत्कृष्ट फीचर फिल्म'चा पुरस्कारही मिळाला आहे.
या सोहळ्यातील एक प्रमुख आकर्षण म्हणजे ज्येष्ठ अभिनेते अनंत नाग यांना २०२४ चा 'दादासाहेब फाळके पुरस्कार' प्रदान करण्यात आला. भारतीय चित्रपटसृष्टीतील उत्कृष्ट योगदानाबद्दल दिला जाणारा देशातील हा सर्वोच्च सन्मान त्यांच्या पाच दशकांहून अधिक काळातील कारकिर्दीची दखल घेतो; या कारकिर्दीत कन्नड आणि भारतीय चित्रपटसृष्टीतील अनेक उल्लेखनीय कामांचा समावेश आहे.
यावेळी विविध श्रेणींमध्ये अनेक प्रशंसनीय चित्रपट आणि चित्रपट निर्मात्यांचाही गौरव करण्यात आला. 'अमरन'साठी राजकुमार पेरियासामी यांना 'सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शन' पुरस्कार मिळाला, तर 'कल्की २८९८ एडी'ला 'सर्वोत्कृष्ट लोकप्रिय चित्रपट' (संपूर्ण मनोरंजनासाठी) म्हणून घोषित करण्यात आले. रणदीप हुड्डाला 'स्वातंत्र्यवीर सावरकर' या चित्रपटासाठी 'सर्वोत्कृष्ट पदार्पण दिग्दर्शक' पुरस्कार मिळाला. नॉन-फीचर श्रेणींमध्ये, 'भांगार'ने 'सर्वोत्कृष्ट नॉन-फीचर फिल्म'चा पुरस्कार जिंकला, तर 'राम-नामी'ला 'सर्वोत्कृष्ट माहितीपट' (डॉक्युमेंटरी) म्हणून गौरवण्यात आले.
दादासाहेब फाळके पुरस्कार : अनंत नाग
सर्वोत्कृष्ट कथाचित्रपट: आर्टिकल ३७० (Article 370)
सर्वोत्कृष्ट अभिनेता: कार्तिक आर्यन (चंदू चॅम्पियन) आणि ममुटी (ब्र्मयुगम)
सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री: यामी गौतम (आर्टिकल ३७०)
सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक: राजकुमार पेरियासामी (अमरन)
सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता: संजय मिश्रा (भक्षक)
सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री: रुपश्री वरकड्य (मिथ्या) आणि साचना नमिदास (महाराजा)
सर्वोत्कृष्ट पदार्पण दिग्दर्शक: रणदीप हुड्डा (स्वातंत्र्य वीर सावरकर)
सर्वोत्कृष्ट मनोरंजक लोकप्रिय चित्रपट: कल्की २८९८ एडी (Kalki 2898 AD)
राष्ट्रीय आणि सामाजिक मूल्ये जपणाऱ्या सर्वोत्कृष्ट चित्रपट: कॅप्टन मिलर (Captain Miller)
सर्वोत्कृष्ट बालचित्रपट: चिन्ना कथा काडू (Chinna Katha Kaadu)
सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार: रिद्धिमान बॅनर्जी, तपोमय देब, गीताश्री चक्रवर्ती, अरुदेव पोथुला आणि आतिश एस. शेट्टी
लेखन श्रेणीतील पुरस्कार
सर्वोत्कृष्ट पटकथा: सुकुमार (पुष्पा २) आणि योगेश देशपांडे (स्वरगंधर्व सुधीर फडके)
सर्वोत्कृष्ट संवादलेखन: वेंकी अटुरी (लकी भास्कर)
मराठी: मुक्काम पोस्ट बॉम्बीलवाडी (Mukkam Post Bombilwadi)
कोकणी: मोग असूम (Mog Asum)
आसामी: जुइफूल (Juiphool)
बंगाली: चलचित्र एखन (Chalchitra Ekhon)
गढवाली: ढोली (Dholi)
गुजराती: मारन (Maaran)
हिंदी: श्रीकांत (Srikanth)
कन्नड: मिथ्या (Mithya)
मल्याळम: फेमिनिची फातिमा (Feminichi Fathima)
मणीपुरी: सुनीता (Sunita)
ओडिया: लहरी (Lahari)
तमिळ: र्हायन (Raayan)
तेलगू: कमिटी कुर्रोल्लू (Committee Kurrollu)
तुलू: इम्बु (IMBU)
या वर्षी पंजाबी, ताई फाखे आणि गारो भाषेतील सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासाठी कोणताही पुरस्कार दिला गेलेला नाही.
सर्वोत्कृष्ट छायाचित्रण: शेहनाथ जलात (ब्र्मयुगम)
सर्वोत्कृष्ट कला दिग्दर्शन (प्रॉडक्शन डिझाइन): नितीन जिहानी चौधरी (कल्की २८९८ एडी)
सर्वोत्कृष्ट साहसी दृश्ये (ॲक्शन): अनल अरासू (महाराजा)
सर्वोत्कृष्ट संकलन (एडिटिंग): आर. कलैवणन (अमरन)
सर्वोत्कृष्ट साऊंड डिझाइन: मानस चौधरी (भूल भुलैया ३)
सर्वोत्कृष्ट वेशभूषा (कॉस्च्युम डिझाइन): दीपाली नूर आणि शीतल शर्मा (पुष्पा २)
सर्वोत्कृष्ट मेक-अप आर्टिस्ट: पी. रवी कुमार (कमिटी कुर्रोल्लू)
सर्वोत्कृष्ट कोरिओग्राफर (नृत्यदिग्दर्शन): विजय गांगुली (स्त्री २)
सर्वोत्कृष्ट पार्श्वसंगीत (गाणी): शाश्वत सचदेव (आर्टिकल ३७०)
सर्वोत्कृष्ट पार्श्वसंगीत (बॅकग्राउंड स्कोअर): जी. व्ही. प्रकाश कुमार (अमरन)
सर्वोत्कृष्ट गीतकार: मनोज मुंतशीर (मैदान)
सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक: अभय जोधपूरकर ('घरत गणपती' चित्रपटातील 'नवासाची गौरी माझी' गाण्यासाठी)
सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायिका: वैकम विजयलक्ष्मी ('एआरएम' चित्रपटातील 'अंगू वाणा कोनिलू' गाण्यासाठी)
