Vande Mataram New Rule:
नवी दिल्ली : सरकारने वंदे मातरम् बाबत नवीन नियम जारी केले आहेत. या नियमांनुसार, राष्ट्रगीतानंतर लगेचच सहा श्लोक असलेले वंदे मातरम् गायले जाईल. या वेळी सर्वांना उभे राहणे आवश्यक असल्याचेही सांगण्यात आले आहे. हे गाणे ३ मिनिटे १० सेकंदांचे आहे. नियमांमध्ये असे म्हटले आहे की जर राष्ट्रगीत आणि वंदे मातरम् एकाच वेळी गायचे असेल तर प्रथम वंदे मातरम् गायले जाईल.
नवीन नियमांनुसार, विशेष राज्य सोहळ्यांमध्ये राष्ट्रीय गीताची सहा कडवी म्हटली जातील. यासाठी ३ मिनिटे १० सेकंदांचा वेळ निश्चित करण्यात आला आहे. विशेष म्हणजे, भारताचे राष्ट्रगीत ‘जन गण मन’ ५२ सेकंदांचे आहे, तर राष्ट्रीय गीताची ही विशेष आवृत्ती त्यापेक्षा मोठी असेल.
पद्म पुरस्कारांसारखे नागरी सन्मान सोहळे आणि राष्ट्रपती उपस्थित असणाऱ्या कार्यक्रमांमध्ये हे गीत अनिवार्य असेल. राष्ट्रपतींचे आगमन झाल्यावर आणि त्यांनी प्रस्थान करण्यापूर्वी ‘वंदे मातरम्’ वाजवले जाईल. तसेच, ज्या कार्यक्रमांत राष्ट्रगीत आणि राष्ट्रीय गीत दोन्ही वाजवले जाणार आहेत, तिथे ‘वंदे मातरम्’ला प्राधान्य दिले जाईल, म्हणजेच ते प्रथम वाजवले जाईल.
वंदे मातरम सुरुवातीला स्वतंत्रपणे रचले गेले आणि नंतर बंकिमचंद्र चॅटर्जी यांच्या आनंदमठ (१८८२ मध्ये प्रकाशित) या कादंबरीत समाविष्ट केले गेले. काही लोकांच्या मते, 'वंदे मातरम्' हे मूळतः संपूर्ण भारताचे राष्ट्रगीत नव्हते, तर ते बंगालसाठी एक गाणे म्हणून सुरू झाले. बंकिमचंद्र चॅटर्जी यांनी हे गाणे संस्कृत भाषेत लिहिले आणि ७ नोव्हेंबर १८७५ रोजी बंगदर्शन या जर्नलमध्ये प्रकाशित केले. नंतर ते त्यांच्या आनंदमठ कादंबरीत समाविष्ट केले गेले. १८९६ मध्ये कलकत्ता येथील काँग्रेस अधिवेशनात रवींद्रनाथ टागोर यांनी हे प्रथम गायले. ७ ऑगस्ट १९०५ रोजी वंदे मातरमचा वापर पहिल्यांदा घोषवाक्य म्हणून करण्यात आला. १९५० मध्ये संविधान सभेने ते भारताचे राष्ट्रीय गीत म्हणून स्वीकारले.
