png connection lpg cylinder surrender to gas booking time hike govt rule change amid lpg crisis india
नवी दिल्ली : पुढारी वृत्तसेवा
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्ध सुरू असल्याने मध्य पूर्वेत तणाव शिगेला पोहोचला आहे. या Middle East War मुळे आणि हॉर्मुज सामुद्रधुनी (Hormuz Strait) येथे तेल-गॅस टँकरांच्या वाहतुकीत अडथळे आल्याने जगभर ऊर्जा संकट (Energy Crisis) तीव्र झाले आहे. भारताबाबत बोलायचे झाले तर एलपीजीचा तुटवडा जाणवत असून LPG सिलेंडरसाठी मोठी मागणी दिसत आहे. जागतिक पुरवठ्यातील अडथळ्यांमुळे घाबरून एलपीजी सिलेंडरची बुकिंग (Panic Booking) वाढली आहे. या संकटाच्या पार्श्वभूमीवर सरकारने अनेक मोठे निर्णय घेत नियमांमध्ये बदल (LPG Rule Change) केले आहेत
संकटाच्या काळात एलपीजीची घाबरून बुकिंग
रिपोर्टनुसार, एलपीजीच्या जागतिक पुरवठ्यात अडथळे येण्याची भीती असल्याने घाईघाईत करण्यात आलेल्या सिलेंडर बुकिंगची संख्या सुमारे 88 लाखांपर्यंत पोहोचली आहे. मात्र सरकारने आश्वासन दिले आहे की घरगुती आणि व्यावसायिक दोन्ही LPG वापरकर्त्यांना स्वयंपाकाच्या गॅसचा पुरेसा पुरवठा केला जाईल. पेट्रोलियम व नैसर्गिक वायू मंत्रालयातील संयुक्त सचिव सुजाता शर्मा यांनी सांगितले की नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील केंद्र सरकार परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे आणि एलपीजीचा पुरवठा सुरळीत राहण्यासाठी आवश्यक उपाययोजना करत आहे.
घरात PNG असेल तर LPG सिलेंडर सरेंडर करा
पेट्रोलियम व नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने घरगुती LPG कनेक्शनबाबत नवीन नियम जारी केला आहे. या आदेशानुसार, ज्या घरांमध्ये PNG (Piped Natural Gas) कनेक्शन आहे त्यांनी एकाच वेळी घरगुती LPG सिलेंडर ठेवू नये. अशा ग्राहकांना त्यांचे LPG कनेक्शन तातडीने सरेंडर करावे लागेल. तसेच PNG कनेक्शन असलेल्या ग्राहकांना सरकारी तेल कंपन्या किंवा त्यांच्या वितरकांकडून LPG सिलेंडर रिफिल करता येणार नाही. सरकारचे म्हणणे आहे की PNG आणि LPG दोन्ही कनेक्शन एकत्र ठेवल्यास पुरवठ्यात असमानता, गैरवापर आणि संसाधनांचा अनावश्यक दुहेरी वापर होतो.
LPG काळाबाजार रोखण्यासाठी छापे
सुजाता शर्मा यांनी सांगितले की सरकारने कमर्शियल LPG सिलेंडरच्या पुरवठ्यावर व्यापक चर्चा केली आहे. मोठ्या ग्राहकांपर्यंत पुरवठा कायम ठेवण्यासाठी नवे उपाय केले जात आहेत. काही राज्यांमध्ये उद्योग सुरळीत चालू ठेवण्यासाठी 19 किलो व्यावसायिक सिलेंडर थेट पुरवले जात आहेत. स्वयंपाकाच्या गॅसची साठेबाजी आणि काळाबाजार रोखण्यासाठी अनेक राज्यांमध्ये छापे आणि अचानक तपासणी सुरू करण्यात आली आहे.
देशांतर्गत LPG उत्पादन वाढवले
मिडल ईस्टमधील तणाव लक्षात घेऊन मोदी सरकारने तेल-गॅस कंपन्यांना देशांतर्गत LPG उत्पादन वाढवण्याचे निर्देश दिले आहेत. मंत्रालयानुसार, ग्राहकांच्या बुकिंगमध्ये मोठी वाढ असूनही सध्या तुटवडा नाही, कारण तेल विपणन कंपन्यांनी पुरवठा मजबूत करण्यासाठी उत्पादन वाढवले आहे. आयातीवरील दबाव कमी करण्यासाठी देशांतर्गत उत्पादन सुमारे 31% ने वाढवले असल्याचे सरकारने सांगितले.
LPG सिलेंडर बुकिंगची नवी टाइमलाइन
LPG संकटाचा सामना करण्यासाठी सरकारने सिलेंडर बुकिंगच्या नियमांमध्येही बदल केला आहे. यापूर्वी 21 दिवसांनंतर पुन्हा सिलेंडर बुक करता येत होता, पण आता किमान 25 दिवसांचा कालावधी ठेवण्यात आला आहे. साठेबाजी टाळण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे. म्हणजेच आता 25 दिवसांनंतरच नवीन सिलेंडर बुक करता येईल.
LPG सिलेंडरच्या किंमती वाढल्या
या संकटाच्या दरम्यान तेल कंपन्यांनी 7 मार्चला LPG सिलेंडरच्या दरात वाढ जाहीर केली. मिडल ईस्टमधील वाढत्या तणावामुळे सर्वसामान्यांना महागाईचा फटका बसला आहे. Indian Oil Corporation ने घरगुती LPG सिलेंडरचे दर 60 रुपये आणि कमर्शियल सिलेंडरचे दर 115 रुपये वाढवले.
या वाढीनंतर 14.2 किलो घरगुती सिलेंडरचे दर असे झाले:
दिल्ली: 853 रुपये → 913 रुपये
कोलकाता: 879 रुपये → 939 रुपये
चेन्नई: 868.50 रुपये → 928.50 रुपये
तसेच 19 किलो कमर्शियल सिलेंडरचे दर:
दिल्ली: 1883 रुपये
मुंबई: 1835 रुपये
