NDA Magic Number Loksabha: देशाच्या राजकारणात सध्या पक्षांतर, बंडखोरी आणि राजकीय पुनर्रचनेच्या चर्चांना वेग आला आहे. महाराष्ट्रातील शिवसेना (ठाकरे गट), पश्चिम बंगालमधील तृणमूल काँग्रेस आणि इतर काही विरोधी पक्षांमधील अस्थिरतेमुळे संसदेतील संख्याबळाचे गणित झपाट्याने बदलताना दिसत आहे. या घडामोडींमुळे सत्ताधारी राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी (NDA) अधिक मजबूत होत असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात रंगू लागली आहे.
या संपूर्ण चर्चेचा केंद्रबिंदू म्हणजे संसदेत घटनादुरुस्ती विधेयके मंजूर करण्यासाठी आवश्यक असलेलं दोन-तृतीयांश बहुमत. काही महिन्यांपूर्वी केंद्र सरकारला अशाच एका महत्त्वाच्या घटनादुरुस्ती विधेयकावर पराभवाचा सामना करावा लागला होता. लोकसभा मतदारसंघांची संख्या वाढवणे आणि नव्या मतदारसंघाच्या पुनर्रचनेशी (Delimitation) संबंधित प्रस्ताव मांडण्यात आला होता. मात्र आवश्यक बहुमत न मिळाल्याने हे विधेयक मंजूर होऊ शकले नाही.
या पराभवानंतर देशाच्या राजकारणात अनेक अनपेक्षित घडामोडी घडू लागल्या. विविध विरोधी पक्षांमधील असंतोष उघडपणे समोर येऊ लागला. काही ठिकाणी पक्षांतरे झाली, तर काही ठिकाणी गटबाजी वाढल्याचे चित्र दिसले.
या सर्व घडामोडींचा परिणाम लोकसभेतील संख्याबळावर होऊ शकतो, असे मानले जात आहे. 2024 च्या लोकसभा निवडणुकांनंतर NDA कडे 293 खासदारांचे समर्थन होते. मात्र विविध राजकीय घडामोडी आणि संभाव्य समर्थनामुळे हा आकडा वाढू शकतो, अशी चर्चा सुरू आहे. त्यामुळे NDA घटनादुरुस्तीसाठी आवश्यक असलेल्या दोन-तृतीयांश बहुमताच्या दिशेने वाटचाल करत असल्याचे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.
सुरुवात आम आदमी पक्षातून झाल्याची चर्चा आहे. पक्षातील काही खासदारांनी नेतृत्वावर नाराजी व्यक्त करत वेगळी भूमिका घेतल्याचे वृत्त समोर आले. त्यानंतर पश्चिम बंगालमध्ये तृणमूल काँग्रेसमध्येही असंतोषाची लाट उसळल्याचे सांगितले जात आहे. काही खासदार आणि आमदारांनी पक्षाविरोधात भूमिका घेतल्याच्या चर्चांनी राजकीय वातावरण तापले.
आता महाराष्ट्रातील शिवसेना (ठाकरे गट) देखील चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे. पक्षातील काही खासदार वेगळी भूमिका घेण्याच्या तयारीत असल्याच्या चर्चांमुळे राजकीय समीकरणे आणखी गुंतागुंतीची झाली आहेत. त्यामुळे आगामी काळात संसदेतील आकडेवारीत मोठे बदल होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
लोकसभेतील विद्यमान गणित पाहिल्यास NDA आधीच मजबूत स्थितीत आहे. मात्र अलीकडील राजकीय घडामोडींचा फायदा सत्ताधारी आघाडीला झाल्यास त्यांचे संख्याबळ आणखी वाढू शकते. त्यामुळे दोन-तृतीयांश बहुमताच्या दिशेने NDA वाटचाल करत असल्याची चर्चा राजकीय विश्लेषकांकडून होत आहे.
राज्यसभेतील परिस्थितीही काहीशी अशीच आहे. अलीकडील निवडणुका आणि विविध पक्षांतील बदलांमुळे NDA चे संख्याबळ वाढल्याचे चित्र दिसत आहे. त्यामुळे केंद्र सरकारला महत्त्वाचे विधेयक मंजूर करण्यासाठी पूर्वीपेक्षा अधिक अनुकूल वातावरण निर्माण होऊ शकते.
मात्र या सर्व घडामोडी अद्याप राजकीय चर्चांच्या आणि दाव्यांच्या पातळीवर आहेत. प्रत्यक्षात कोणते खासदार किंवा पक्ष कोणती भूमिका घेतात, यावर पुढील राजकीय दिशा अवलंबून असेल. त्यामुळे आगामी काही आठवडे आणि महिने देशाच्या राजकारणासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
सध्या मात्र एक गोष्ट स्पष्ट दिसत आहे, विरोधी पक्षांमधील अस्थिरता आणि बंडखोरींमुळे संसदेतील सत्ता-समीकरणे झपाट्याने बदलत आहेत. या बदलांचा फायदा NDA ला कितपत होतो आणि ते ‘जादुई आकड्या’पर्यंत पोहोचतात का, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे.
संसदेतील NDA च्या ताकदीचे गणित
2024 लोकसभा निवडणुकांनंतर NDA - 293
TMC च्या 20 बंडखोर खासदारांचे समर्थन मिळाल्यास - 313
शिवसेना (UBT) च्या 6 खासदारांचे समर्थन मिळाल्यास - 319
समाजवादी पक्षातील 25-30 खासदार वेगळे झाल्यास (दाव्यानुसार) - 344 ते 349
NDA ला आवश्यक दोन-तृतीयांश बहुमत- 360
संभाव्य कमतरता - 11 ते 16 जागा
लोकसभेतील एकूण जागा - 543
घटनादुरुस्तीसाठी आवश्यक दोन-तृतीयांश बहुमत - 360
सध्याचे NDA संख्याबळ (2024 नंतर) - 293
आवश्यक बहुमतापासून अंतर - 67
भाजपच्या जागा - 114
NDA चे एकूण संख्याबळ - 150
दोन-तृतीयांश बहुमतासाठी आवश्यक जागा -163
NDA किती जागांनी मागे? - 13
TMC मधील संभाव्य 3 सदस्यांचा पाठिंबा मिळाल्यास -153
त्यानंतरची कमतरता - 10
AAP - 7 खासदारांनी पक्ष सोडल्याचा दावा
TMC - 20 खासदार आणि अनेक आमदार बंडखोर असल्याची चर्चा
शिवसेना (UBT) - 9 पैकी 6 खासदार वेगळा मार्ग स्वीकारण्याच्या तयारीत असल्याची चर्चा
समाजवादी पक्ष - 25-30 खासदार वेगळे होऊ शकतात, असा दावा
DMK - NDA ला अप्रत्यक्ष फायदा होऊ शकतो, अशी राजकीय चर्चा
टीप: वरील आकडे राजकीय चर्चा आणि संभाव्य गणितांवर आधारित आहेत. अधिकृत संख्याबळ किंवा प्रत्यक्ष पक्षांतरानुसार परिस्थिती बदलू शकते.
