पुढारी ऑनलाईन डेस्क: Future of Jobs | वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमच्या (WEF) फ्युचर ऑफ जॉब्स अहवाल २०२५ मध्ये देशभरात २०३० पर्यंत १७० दशलक्ष नवीन नोकऱ्या निर्माण होतील. ९ कोटी नोकऱ्या या कालबाह्य होतील, असे म्हटले आहे. पुढील पाच वर्षांत नोकऱ्यांमधील भविष्याचा आढावा घेणारा अहवाल वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमने प्रसिद्ध केला आहे.
WEF अहवालानुसार, वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरम (WEF) ने 'फ्यूचर ऑफ जॉब्स रिपोर्ट २०२५' चा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. २०३० पर्यंत रोजगारक्षमता आणि रोजगारक्षमतेवर प्रकाश टाकतो. तंत्रज्ञानातील प्रगती, लोकसंख्याशास्त्रीय बदल, भू-आर्थिक तणाव आणि आर्थिक दबाव हे या बदलांचे प्रमुख घटक आहेत. जगभरातील उद्योग आणि व्यवसायांना आकार देत आहेत, असेही या अहवालात म्हटले आहे.
१,००० हून अधिक कंपन्यांच्या डेटाच्या आधारे अभ्यासात असे आढळून आले की, कौशल्यांमधील तफावत हा आज व्यवसाय परिवर्तनातील सर्वात महत्त्वाचा अडथळा आहे. नोकरीसाठी आवश्यक असलेल्या सुमारे ४० टक्के कौशल्यांमध्ये बदल होणार आहे. नोकऱ्या करत असणाऱ्या ६३ टक्के लोकांमध्ये कौशल्याचा अभाव असल्याचा उल्लेख देखील या अहवालात करण्यात आला आहे.
वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमच्या अहवालानुसार, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), बिग डेटा आणि सायबर सुरक्षा या क्षेत्रातील तंत्रज्ञान कौशल्यांची मागणी जलद वाढण्याची अपेक्षा आहे; परंतु सर्जनशील विचारसरणी, लवचिकता आणि चपळता यासारख्या मानवी कौशल्यांची मागणी कमी होईल, असेही या अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
वेगाने बदलणाऱ्या तंत्रज्ञान आणि मानवी कौशल्य प्रकारांचे संयोजन वाढत्या प्रमाणात महत्त्वाचे ठरणार आहे. २०३० पर्यंत 'काळजी' आणि 'शिक्षण' यासारख्या अग्रगण्य भूमिका आणि आवश्यक क्षेत्रांमध्ये सर्वाधिक रोजगार वाढ होण्याची शक्यता आहे. एआय (AI) आणि अक्षय ऊर्जा (Renewable energy) क्षेत्रातील प्रगती बाजारपेठेला आकार देत आहे. अनेक तंत्रज्ञान किंवा तज्ञांच्या भूमिकांच्या मागणीत वाढ होत आहे.
२०३० पर्यंत शेती कामगार, डिलिव्हरी ड्रायव्हर्स आणि बांधकाम कामगारांसह आघाडीच्या भूमिकांमध्ये सर्वात मोठी रोजगार वाढ होण्याची शक्यता आहे. नर्सिंग व्यावसायिकांसारख्या काळजी घेणाऱ्या नोकऱ्यांमध्ये आणि माध्यमिक शाळेतील शिक्षकांसारख्या शिक्षण भूमिकांमध्येही लक्षणीय वाढ अपेक्षित आहे. कारण लोकसंख्याशास्त्रीय ट्रेंडमुळे आवश्यक क्षेत्रांमध्ये मागणी वाढेल. अक्षय ऊर्जा आणि पर्यावरण अभियांत्रिकीमध्ये या क्षेत्रांमध्ये तज्ञांच्या भूमिकांची मागणी वाढण्याची अपेक्षा आहे, असे देखील अहवालात म्हटले आहे.
कॅशियर आणि प्रशासकीय सहाय्यकांसारख्या भूमिका सर्वात वेगाने कमी होत आहेत. त्यांच्यासोबत ग्राफिक डिझायनर्ससारख्या इतर क्षेत्रात घट होण्याची शक्यता आहे. कारण जनरेटिव्ह एआय वेगाने कामगार बाजारपेठेला आकार देत आहे, असे देखील अहवालात स्पष्ट केले आहे. AIचा अवलंब जगभरातील उद्योगांमध्ये परिवर्तन घडवून आणत आहे. कंपनीतील नोकरी करणारे लोक नवीन कौशल्य शिकण्यासाठी योजना आखत आहेत. ऑटोमेशनमुळे ४१ टक्के कंपन्या त्यांचे कर्मचारी कमी करण्याच्या तर ७७ टक्के लोक त्यांच्या कामगारांना कौशल्य वाढवण्यासाठी योजना आखत असल्याचे देखील वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमच्या (WEF) फ्युचर ऑफ जॉब्स अहवाल २०२५ मध्ये म्हटले आहे.
वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमच्या अहवालानुसार, पाच सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या नोकऱ्यांच्या यादीत शेती कामगार, मजूर आणि इतर कृषी कामगार आघाडीवर असतील. त्यानंतर हलके ट्रक किंवा डिलिव्हरी सेवा चालक, सॉफ्टवेअर आणि अॅप्लिकेशन डेव्हलपर्स, बांधकाम, शेतकरी, फिनिशर आणि संबंधित ट्रेड कामगार आणि दुकानातील विक्रेते असतील. त्यानंतर अन्न प्रक्रिया आणि संबंधित ट्रेड कामगार, कार, व्हॅन आणि मोटरसायकल चालक, नर्सिंग व्यावसायिक, अन्न आणि पेय सेवा कामगार, जनरल आणि ऑपरेशन्स मॅनेजर, सामाजिक कार्य ही क्षेत्रे आघाडीवर असतील असेही म्हटले आहे.
दुसरीकडे, सर्वात वेगाने घटणाऱ्या पाच नोकऱ्यांच्या यादीत कॅशियर आणि तिकीट क्लर्क हे सर्वात वर आहेत. प्रशासकीय सहाय्यक आणि कार्यकारी सचिव, इमारत काळजीवाहू, सफाई कामगार आणि घरकाम करणारे, मटेरियल-रेकॉर्डिंग आणि स्टॉक-कीपिंग क्लर्क आणि प्रिंटिंग आणि संबंधित ट्रेड कामगार यांचा क्रमांक लागतो. त्यानंतर अकाउंटिंग, बुक कीपिंग आणि पेरोल क्लर्क, अकाउंटंट आणि ऑडिटर, ट्रान्सपोर्टेशन अटेंडंट आणि कंडक्टर, सुरक्षा रक्षक, बँक टेलर आणि संबंधित क्लर्क यांच्या नोकऱ्यात वेगाने घट होईल, असे देखील अहवालात स्पष्ट केले आहे.
२०३० पर्यंत सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या कौशल्यांमध्ये एआय आणि मोठा डेटा, नेटवर्क आणि सायबर सुरक्षा, तांत्रिक साक्षरता आणि सर्जनशील विचार यांचा समावेश असेल. त्यानंतर लवचिकता, चपळता, कुतूहल आणि आजीवन शिक्षण, नेतृत्व आणि सामाजिक प्रभाव, प्रतिभा व्यवस्थापन, विश्लेषणात्मक विचार आणि पर्यावरणीय व्यवस्थापन यांचा समावेश असेल, असेही वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमच्या (WEF) फ्युचर ऑफ जॉब्स अहवाल स्पष्ट करण्यात आले आहे.
