Umarkhed Gelatin Blast Investigation
उमरखेड : उमरखेड शहरातील ढाणकी रोडवरील किसान वेल्डिंग वर्कशॉपसमोर २६ सप्टेंबर रोजी झालेल्या भीषण जिलेटिन स्फोट प्रकरणाच्या तपासाला आता महत्त्वाचे वळण मिळाले आहे. स्फोटकांच्या पुरवठा साखळीचा माग काढत पोलिसांनी १ नोव्हेंबर रोजी आणखी सहा जणांना अटक केली आहे. घटनास्थळावरून जप्त करण्यात आलेल्या स्फोटकांच्या बारकोड क्रमांकांचा तसेच सोलार इंडस्ट्रीज, नागपूर आणि पेट्रोलियम अँड एक्सप्लोसिव्ह सेफ्टी ऑर्गनायझेशन (PESO) यांच्या नोंदींचा आधार घेत पोलिसांनी स्फोटकांच्या मूळ स्रोतापासून ते खरेदी-विक्रीच्या व्यवहारांपर्यंत तपासाची व्याप्ती वाढविली आहे.
नव्याने अटक करण्यात आलेल्यांमध्ये दिगंबर राजाराम डुकरे (४६, रा. नागापूर रुपाळा, ता. उमरखेड), राजेंद्र लक्ष्मण वानखेडे (३६, रा. कोपरा, ता. उमरखेड), जगदीश नंदरामजी गुर्जर (३६, मातेश्वरी एंटरप्रायझेस, आखाडा बाळापूर), अर्जुनसिंग सज्जनसिंग राजपूत (४१, तिरुपती एंटरप्रायझेस, दारव्हा), गोपाल सुखदेव चौधरी (५४, तिरुपती एंटरप्रायझेस, दारव्हा) आणि लादूलाल हिरालाल गुर्जर (४६, मातेश्वरी एंटरप्रायझेस, आखाडा बाळापूर, ता. हिंगोली) यांचा समावेश आहे.
स्फोटात पाच जणांचा मृत्यू, दहा जखमी
२६ सप्टेंबर रोजी ढाणकी रोडवरील वर्कशॉपसमोर ब्लास्टिंगसाठी वापरण्यात येणाऱ्या ट्रॅक्टरचे वेल्डिंग सुरू असताना अचानक भीषण स्फोट झाला होता. या दुर्घटनेत पाच जणांचा मृत्यू झाला, तर दहा जण जखमी झाले होते. या घटनेने संपूर्ण उमरखेड शहर हादरले होते. सुरुवातीला पोलिसांनी ट्रॅक्टरमालक, चालक आणि जिलेटिन पुरवठादार यांच्या अनुषंगाने तपास सुरू केला. मात्र, स्फोटात वापरलेल्या स्फोटकांचा मूळ स्रोत, त्यांची खरेदी-विक्री आणि प्रत्यक्ष वापर याबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित झाल्याने तपास अधिक व्यापक करण्यात आला.
बारकोडमुळे उलगडली पुरवठा साखळी
तपासादरम्यान घटनास्थळावरून मिळालेल्या स्फोटकांच्या बारकोड क्रमांकांचा तांत्रिक पद्धतीने मागोवा घेण्यात आला. संबंधित उत्पादक कंपनीच्या नोंदी आणि PESOच्या अभिलेखांची पडताळणी करून स्फोटकांचा पुरवठा कोणाकडून झाला, त्यांची विक्री कोणाला करण्यात आली आणि पुढे त्यांचा वापर कुठे झाला, याची माहिती संकलित करण्यात आल्याचे समजते.
अधिकृत कामांसाठी परवान्याच्या आधारे उपलब्ध झालेला स्फोटकांचा साठा नियमबाह्य पद्धतीने अन्यत्र वळविण्यात आला होता का, विक्रीच्या नोंदी आणि प्रत्यक्ष व्यवहारांमध्ये तफावत होती का, तसेच या संपूर्ण व्यवहारात आणखी कोणाचा सहभाग आहे, याचा तपास पोलिसांकडून केला जात आहे.
परवानाधारक व्यावसायिकांच्या व्यवहारांचीही चौकशी
या प्रकरणाचा तपास आता परवानाधारक स्फोटक व्यावसायिक आणि शॉर्ट फायरर यांच्याशी संबंधित व्यवहारांपर्यंत पोहोचला आहे. परवान्याच्या आधारे खरेदी केलेली किंवा साठवलेली स्फोटके प्रत्यक्षात कुठे वापरण्यात आली, त्यांची वाहतूक कोणामार्फत झाली आणि विक्रीच्या नोंदी प्रत्यक्ष व्यवहारांशी जुळतात का, याची पडताळणी सुरू आहे. त्यामुळे स्फोटकांच्या वितरण व्यवस्थेतील प्रत्येक दुवा तपासाच्या कक्षेत येण्याची शक्यता आहे.
उमरखेडचे उपविभागीय पोलीस अधिकारी तथा अपर पोलीस अधीक्षक आयपीएस गौरव कायंदे पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली या प्रकरणाचा तपास सुरू आहे.
यापूर्वी पुरवठादाराला अटक; आता सहा जण जाळ्यात
या प्रकरणात यापूर्वी ढाणकी येथील जिलेटिन पुरवठादार बळीराम नरवाडे याला अटक करण्यात आली होती. दरम्यान, या भीषण स्फोटात ट्रॅक्टरमालक अप्पाराव माधवराव बोक्से आणि चालक वैभव अप्पाराव बोक्से या पिता-पुत्रांचाही मृत्यू झाला होता. आता आणखी सहा जणांना अटक झाल्याने स्फोटकांच्या खरेदी-विक्रीपासून ते अंतिम वापरापर्यंतच्या संभाव्य साखळीचा तपास अधिक विस्तारला आहे.
स्फोटकांचा साठा नेमका कुठे आणि कसा वळविला?
या प्रकरणातील तपासात अधिकृत साठ्यातील स्फोटके बाहेर कशी पडली, त्यांच्या विक्री व वाहतुकीच्या नोंदींमध्ये अनियमितता होती का, स्फोटकांचा अंतिम वापर कुठे होणार आहे याची माहिती कोणाला होती आणि या व्यवहारात आणखी कोण सहभागी होते, या महत्त्वाच्या प्रश्नांची उत्तरे शोधली जात आहेत.
त्यामुळे उमरखेडमधील एका भीषण स्फोटाच्या घटनेपुरता मर्यादित असलेला तपास आता स्फोटकांच्या पुरवठा व्यवस्थेतील संभाव्य गैरव्यवहाराच्या दिशेने पुढे सरकत आहे. मात्र, अटक करण्यात आलेल्या व्यक्तींची नेमकी भूमिका आणि त्यांच्यावरील आरोपांची सत्यता पुढील तपासातून तसेच न्यायालयीन प्रक्रियेतून स्पष्ट होणार आहे.