कमलाकर होवाळ
माणगाव: रायगड जिल्ह्यातील माणगाव तालुक्यात, भिरा गावाच्या कुशीत सह्याद्रीच्या हिरव्यागार डोंगररांगांनी वेढलेला देवकुंड धबधबा आज महाराष्ट्रातील निसर्गप्रेमींच्या यादीत अग्रस्थानी विराजमान झाला आहे.
उंच कड्यावरून कोसळणारं पांढरंशुभ्र पाणी, त्याखाली तयार झालेलं नितळ, निळसर-हिरवं कुंड आणि सभोवताली पसरलेलं घनदाट जंगल, हे दृश्य पाहताक्षणी मनाला वेड लावणारं आहे. निसर्गाने जणू इथे स्वतःच्या हातांनी एक चित्र रेखाटलं असावं, इतकं हे ठिकाण विलोभनीय आहे.
वर्षभर खुलणारं सौंदर्य, पावसाळ्यात बहरणारं रूप
देवकुंडचं सौंदर्य वर्षभर पर्यटकांना भुरळ घालत असलं, तरी पावसाळा आणि त्यानंतरचे काही महिने या ठिकाणाचं खरं रूप दाखवतात. डोंगरातून वाहणारे ओढे दुथडी भरून वाहू लागतात, जंगल अधिकच गडद हिरवं होतं आणि धबधब्याचा प्रवाह जोमाने कोसळू लागतो. या काळात इथे येणाऱ्या हजारो पर्यटकांच्या नजरा त्या फेसाळत्या पाण्यावरून हलतच नाहीत.
घनदाट जंगल, खोल दऱ्या, पक्ष्यांचा किलबिलाट आणि स्वच्छ पाण्याचा खळखळाट, या साऱ्यांनी मिळून देवकुंड परिसराला एक स्वतंत्र, जिवंत ओळख दिली आहे. शहरी गजबजाटापासून दूर, निसर्गाच्या कुशीत काही क्षण शांतपणे घालवण्यासाठी हे ठिकाण अगदी योग्य आहे.
भिऱ्यापासून सुरू होणारा थरारक प्रवास
देवकुंडपर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग हाच मुळी एक अनुभव आहे. भिरा गावातून सुरू होणारा हा ट्रेक साधारण दोन तासांचा असून, वाटेत छोटे ओढे ओलांडावे लागतात, दगडधोंड्यांच्या वाटांवरून चालावं लागतं आणि घनदाट जंगलातून वाट काढावी लागते. हा प्रवास शारीरिक कसोटी पाहणारा असला, तरी प्रत्येक पाऊल आपल्याला निसर्गाच्या अधिकाधिक जवळ घेऊन जातं.
आणि जेव्हा शेवटी तो उंच कडा आणि त्यावरून कोसळणारा शुभ्र धबधबा नजरेस पडतो, तेव्हा वाटेतला सगळा शीण क्षणार्धात विरून जातो. त्या स्वर्गीय दृश्यासमोर उभं राहिल्यावर जाणवतं की हा प्रवास केवळ अंतर कापणं नव्हतं, तर तो एक अनुभव होता.
छायाचित्रकार आणि साहसी पर्यटकांचं आवडतं ठिकाण
छायाचित्रकार, ट्रेकर्स, साहसप्रेमी आणि निसर्गप्रेमी यांच्यासाठी देवकुंड हे हक्काचं ठिकाण बनलं आहे. सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या इथल्या मनमोहक छायाचित्रांमुळे या स्थळाची कीर्ती अवघ्या महाराष्ट्रापुरती मर्यादित न राहता देशभर पसरली आहे. त्यामुळेच सुट्टीच्या दिवशी आणि विशेषतः पावसाळ्यात इथे पर्यटकांची मोठी गर्दी उसळताना दिसते.
आनंदासोबत जबाबदारीही तितकीच महत्त्वाची
देवकुंडचं सौंदर्य जितकं मोहक आहे, तितकीच सावधगिरीही इथे आवश्यक आहे. मुसळधार पावसात डोंगरावरून येणाऱ्या पाण्याची पातळी क्षणार्धात वाढू शकते, आणि हा धोका सतत लक्षात ठेवायला हवा. त्यामुळे प्रशासनाने वेळोवेळी दिलेल्या सूचना, घातलेले निर्बंध आणि मार्गदर्शक तत्त्वं काटेकोरपणे पाळणं ही प्रत्येक पर्यटकाची जबाबदारी आहे.
त्याचबरोबर हा निसर्गरम्य परिसर स्वच्छ ठेवणं, प्लास्टिक किंवा कचरा इथेतिथे न टाकणं आणि पर्यावरणाचं भान राखणं हेही तितकंच गरजेचं आहे. शेवटी हे सौंदर्य पुढच्या पिढ्यांसाठीही तसंच अबाधित राहावं, यासाठी आपण सर्वांनीच याची काळजी घ्यायला हवी.
निसर्गाचा अनुपम आविष्कार
सह्याद्रीच्या कुशीत विसावलेलं देवकुंड हे केवळ एक पर्यटनस्थळ नाही, तर ते निसर्गाने स्वतःच्या हातांनी घडवलेलं एक जिवंत शिल्प आहे. शांतता, साहस आणि नैसर्गिक सौंदर्य यांचा एक अनोखा मिलाफ अनुभवायचा असेल, तर भिरा गावातील देवकुंड धबधबा हा प्रत्येक पर्यटकाच्या आठवणीत कायमचा कोरला जाणारा अनुभव ठरतो.
