रायगड: आज, २३ सप्टेंबर २०२६ रोजी खगोलशास्त्र जगतात एक अत्यंत महत्त्वाची आणि वैशिष्ट्यपूर्ण घटना घडत आहे. आज पृथ्वीवर 'शरद विषुवदिन' (Autumnal Equinox) साजरा होत आहे.
या दिवशी निसर्गाच्या अद्भुत नियमांनुसार संपूर्ण जगभरात दिवस आणि रात्र प्रत्येकी १२-१२ तासांचे, म्हणजेच अगदी समान कालावधीचे असणार आहेत.
या खगोलशास्त्रीय घटनेमुळे आजचा दिवस निसर्गातील संतुलनाचा एक सुंदर संदेश मानला जातो अशी माहिती भूगोल अभ्यासक डॉ.समीर बुटाला यांनी दिली
या खगोलशास्त्रीय घडामोडीमागील मुख्य कारण म्हणजे पृथ्वीचा २४.५ अंशाने कललेला आस आणि तिची सूर्याभोवती फिरण्याची कक्षा होय. आजच्या दिवशी सूर्य आपल्या आभासी भ्रमादरम्यान थेट पृथ्वीच्या विषुववृत्तावर (Equator) लंबरूप म्हणजेच ९० अंशाच्या कोनात चमकतो.
यामुळे उत्तर आणि दक्षिण या दोन्ही गोलार्धात सूर्यप्रकाशाचे अत्यंत समान वाटप होते. या दिवशी एक विशेष निसर्गदृश्य पाहायला मिळते, ते म्हणजे सूर्य तंतोतंत पूर्वेला उगवतो आणि सायंकाळी तंतोतंत पश्चिमेला मावळतो,असेही वैशिष्ठ्य डॉ.बुटाला यांनी सांगीतले.
विषुवदिनाचे वेधशास्त्रीय आणि हवामानशास्त्रीय दृष्टिकोनातून मोठे महत्त्व आहे. आजच्या दिवसानंतर उत्तर गोलार्धात (ज्यात भारताचा समावेश होतो) शरद ऋतूला अधिकृत सुरुवात होत आहे. आता हळूहळू सूर्याचे दक्षिण गोलार्धाकडे प्रयाण सुरू होईल, ज्यामुळे उत्तर गोलार्धात दिवस लहान होत जातील आणि रात्री मोठ्या होत जातील.
यामुळेच हवामानात बदल होऊन थंडीची चाहूल लागण्यास सुरुवात होईल. याउलट, दक्षिण गोलार्धात आजपासून वसंत ऋतूचे आगमन होत असून तिथे दिवस मोठे आणि रात्री लहान होण्याचा काळ सुरू होईल.वर्षभरातून केवळ दोनदाच अशी स्थिती निर्माण होते.
