महाड : श्रीकृष्ण बाळ
महाड तालुक्यातील नांदगाव चौघुलेवाडी येथील एका गोठ्याजवळ भटकत आलेली 5.5 ते 6 फूट लांबीची खारफुटी मगर सिस्केप संस्था महाडच्या बचाव पथकाने सुरक्षितपणे पकडून नैसर्गिक अधिवासात सोडली.
सिस्केप नुसार, स्थानिक रहिवासी अंकुश पाटील यांचा गोठ्याजवळील मगरीबाबत फोन आला. महाडच्या सिस्केप जलद प्रतिसाद पथकातील साहिल पानवकर, अक्षय भावरे, धर्मेश मेठा, परेश खाडे आणि योगेश गुरव हे सर्व आवश्यक बचाव साहित्य आणि वैज्ञानिक साधनांसह घटनास्थळी धावले.
या मोहिमेत अंकुश पाटील, लहू पाटील, परश्या जाधव, राम पाटील आणि अमोल जाधव या ग्रामस्थांनी मदत केली. मगरीला पकडल्यानंतर मानवी वस्तीपासून दूर तिच्या नैसर्गिक अधिवासात नदीमध्ये सोडण्यात आले.
उष्णतेची लाट वन्यजीवांना गावांकडे ढकलतेय. सिस्केप सदस्य श्री. योगेश गुरव यांनी सांगितले की, गेल्या 15 दिवसांपासून आजूबाजूच्या गावांतील नागरिक मगरी वस्तीत शिरत असल्याच्या तक्रारी वारंवार करत आहेत. सुमारे दोन आठवड्यांपूर्वी रस्त्यावर, जवळच्या जंगलात, गोठ्याजवळ आणि घराच्या आवारातही 27 मगरी दिसल्या होत्या.
पथकाने पुढे सांगितले की, कोथुर्डे धरण आता पूर्णपणे आटले आहे. या उन्हाळ्यातील तीव्र उष्णतेच्या लाटांमुळे वन्यजीव कोरड्या पडलेल्या नद्या आणि धरणांच्या पाणलोट क्षेत्रातून बाहेर पडून पाणी आणि निवाऱ्यासाठी जंगलातील झाडी आणि गावांकडे धाव घेत आहेत. स्थानिक वन विभागानेही जनजागृती मोहीम राबवली आहे. नागरिकांना सतर्क राहण्याचे, संध्याकाळनंतर नदीकाठ टाळण्याचे आणि भटक्या मगरींना त्रास न देण्याचे आवाहन केले आहे.
सिस्केप महाडचे सदस्य चिंतन वैष्णव म्हणाले की, वन्यजीव संरक्षण कायदा, 1972 च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार योग्य साहित्य आणि वैज्ञानिक पद्धती वापरून मगरींची सुटका केली जात आहे, ज्यामुळे मानव-वन्यजीव संघर्ष कमी होत आहे.
या उन्हाळ्यात बचावासाठी येणाऱ्या फोनमध्ये मोठ्या प्रमाणात वाढ झाली आहे. पाण्याची ठिकाणे आटल्यामुळे मगरी मानवी वस्तीत येत आहेत. आम्ही 20-30 मिनिटांत योग्य फासे, जाळी आणि सुरक्षा साहित्यासह प्रत्येक कॉलला प्रतिसाद देऊन मानव आणि प्राणी दोघांचीही सुरक्षा सुनिश्चित करत आहोत.
साहिल पानवकर, महाड
ग्रामस्थांनी घाबरू नये किंवा मगरींवर हल्ला करू नये. या वन्यजीव कायदा अनुसूची-1 मधील संरक्षित प्रजाती आहेत. जर कोणाला घराजवळ किंवा गोठ्याजवळ मगर दिसली तर त्वरित वन विभागाच्या हेल्पलाइन किंवा आम्हाला कळवा. आम्ही वैज्ञानिक पद्धतीने त्यांना इजा न करता पकडून सोडतो.
अक्षय भावरे
महाड शहरात मगर बचाव केंद्राची तसेच वन्यजीव वाहतूक करणेसाठी वाहन ही तातडीची गरज आहे. जखमी आणि बचाव केलेल्या मगरींना वैद्यकीय उपचार, तपासणी करिता गाडीने आणणे एक आव्हानात्मक काम आहे . शिवाय अहवाल आणि आर.एफ.ओ. सन्मा. श्री. आशिष पाटील, महाड यांच्या अधिकृत अधिकाराखाली नोंद ठेवण्यासाठी ते आवश्यक आहे. यामुळे दस्तऐवजीकरण, बचावानंतरचे निरीक्षण आणि पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या वन्यजीव अनुसूची-1 प्रजातींच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन मजबूत होईल.
प्रेमसागर मिस्त्री, अध्यक्ष, सिस्केप महाड आणि जिल्हा रायगड वन्यजीव रक्षक
