विरार: विरार ते अलिबाग दरम्यान प्रस्तावित बहुपदरी द्रुतगती मार्ग प्रकल्पामुळे पर्यावरणीय परिणामांविषयी पुन्हा एकदा चर्चा सुरू झाली आहे. या महत्त्वाकांक्षी मार्गासाठी तब्बल 5 हजार 43 खारफुटी वृक्षांची नोंद करण्यात आली असून, त्यापैकी केवळ 449 वृक्ष कायमस्वरूपी नष्ट होतील, असा दावा महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाने केला आहे. उर्वरित बहुतांश वृक्ष वाचवले जातील किंवा त्यांचे पुनर्लागवड करण्यात येणार असल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे.
विरार-अलिबाग द्रुतमार्ग हा मुंबई महानगर प्रदेशातील वाहतूक व्यवस्थेला मोठा दिलासा देणारा प्रकल्प मानला जात आहे. या मार्गामुळे मुंबई, ठाणे, पालघर, रायगड आणि नवी मुंबई परिसरातील प्रवास अधिक जलद आणि सुलभ होणार आहे. सध्या वाहतूक कोंडीमुळे अनेक तास खर्च होणारा प्रवास या मार्गामुळे मोठ्या प्रमाणावर कमी होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. विशेष म्हणजे हा मार्ग खाजगी गुंतवणुकीच्या उभारणी-वापर-हस्तांतरण पद्धतीने विकसित करण्यात येणार आहे.
या प्रकल्पासाठी विविध किनारी भाग आणि खाडी परिसरातून मार्ग नियोजन करण्यात आले आहे. त्यामुळे काही ठिकाणी खारफुटी वृक्षांवर परिणाम होणार असल्याची बाब समोर आली. पर्यावरणप्रेमी संस्था आणि स्थानिक नागरिकांनी याबाबत चिंता व्यक्त केली असून, खारफुटी ही किनारपट्टीचे संरक्षण करणारी नैसर्गिक ढाल असल्याचे अधोरेखित केले आहे. समुद्रकिनारी भागात पूरस्थिती नियंत्रण, जैवविविधतेचे संवर्धन आणि माती धूप रोखण्यात खारफुटीची महत्त्वपूर्ण भूमिका असते.
मात्र, महामंडळाच्या अधिकाऱ्यांनी पर्यावरणीय नुकसान कमीत कमी ठेवण्यासाठी विशेष उपाययोजना आखण्यात आल्याचे सांगितले आहे. अनेक वृक्षांचे स्थलांतर केले जाणार असून, बाधित भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर पुनर्लागवड मोहीम राबवली जाणार आहे. कायमस्वरूपी नुकसान होणाऱ्या वृक्षांची संख्या अत्यल्प ठेवण्याचा प्रयत्न करण्यात आल्याचेही अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले. पर्यावरणीय मंजुरी प्रक्रियेदरम्यान विविध तज्ज्ञ समित्यांच्या सूचनांचे पालन करण्यात येत असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
दरम्यान, पर्यावरणीय समतोल राखत विकासकामे करणे ही काळाची गरज असल्याचे मत विविध स्तरांतून व्यक्त होत आहे. विकास आणि पर्यावरण यांचा समन्वय साधत प्रकल्प पूर्ण करण्याचे मोठे आव्हान प्रशासनासमोर असणार आहे. खारफुटी संवर्धनासोबतच नागरिकांच्या सुविधा आणि वाहतूक सुधारणा यामध्ये संतुलन राखले जाते का, याकडे आता संपूर्ण महानगर प्रदेशाचे लक्ष लागले आहे.
नागरी विकासासाठी महत्त्वाचा दुवा
विरार-अलिबाग मार्ग हा भविष्यातील औद्योगिक, व्यापारी आणि नागरी विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाचा दुवा मानला जात आहे. मुंबई महानगर प्रदेशातील वाढती लोकसंख्या, वाढते वाहनांचे प्रमाण आणि वाहतूक कोंडी लक्षात घेता अशा द्रुतगती मार्गांची आवश्यकता अधोरेखित होत आहे. या मार्गामुळे औद्योगिक वाहतूक वेगवान होण्यासोबतच पर्यटन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
