Traditional Watermelon Wadi History
घनसावंगी, पुढारी वृत्तसेवा : तीन दशकांपूर्वी गोदावरी नदीच्या काठावर असलेल्या गाळपेऱ्यावर कहार समाजातील नागरिक पारंपरिक पद्धतीने टरबूज, खरबूज, काकडी, खिरे, वालक, चवळीच्या शेंगा आदी पिकांची वाडी लावत असत. तीन दशकांत मोठ्या प्रमाणात झालेल्या वाळू उत्खननामुळे तसेच नदीवर उभारण्यात आलेल्या बंधारे-बरेजमुळे गाळपेरा पूर्णतः नष्ट झाला. त्यासोबतच गोदावरीकाठची पारंपरिक टरबूज वाडीही संपुष्टात आली आहे.
दिवाळीनंतर पैठणपासून परभणी, नांदेड जिल्ह्यापर्यंत नदीकाठावर फुलणारी गोड, रसाळ गावरान फळांची परंपरा आज इतिहासजमा झाली आहे. या बदलांमुळे कहार समाजातील नागरिक हवालदिल झाले असून आता त्यांना शेतकऱ्यांकडून बटाईने शेती घ्यावी लागत आहे.
खत, बियाणे, कीटकनाशके यांचा अर्धा-अर्धा खर्च उचलून तीन महिन्यांचे पीक घेतले जाते. वाडीची लागवड, निगा, तोडणी व बाजारपेठेत विक्री ही कौशल्याची कामे असून त्यासाठी प्रचंड कष्ट आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड द्यावी लागत आहे. पोटाची खळगी भरण्यासाठी कुटुंबासह शेतात झोपड्या करून वास्तव्यास राहण्याची वेळ या समाजावर आली आहे.
यावर्षी घनसावंगी तालुक्यात बीड जिल्ह्यासह अंबड, परतूर, माजलगाव, गेवराई तालुक्यांतून शेकडो कुटुंबे आली असून घनसावंगी, मच्छिंद्रनाथ चिंचोली, कुंभार पिंपळगाव, गुरू पिंपरी, देवनगर तांडा, तीर्थपुरी, रामसगाव, देवी दहेगाव, भेंडाळा, कोठाळा, जाम समर्थ, मासेगाव आदी गावांमध्ये शेकडो एकरांवर टरबूज वाडी लावण्यात आली आहे.
